ឈ្មោះ​ព្រះ​ចន្ទ​ពេញវង់ នៃ ខែ​ទាំង​១២​តាម​វប្បធម៌​អឺរ៉ុប​

398

(​ភ្នំពេញ)​៖ មិន​ខុសពី​ប្រពៃណី​ទំនៀមទម្លាប់​ខ្មែរ​ទេ ចំពោះ​ទេវ​កថា និង​ប្រព​ណី​ទំនៀមទម្លាប់​ពួក ប​ច្ចឹ​ម​លោក ថ្ងៃពេញបូណ៌មី​តិថី គឺ ថ្ងៃ​ដែលមាន​ព្រះ​ចន្ទ​ពេញវង់ ឬ ថ្ងៃពេញបូណ៌មី នៃ ខែ​នីមួយ​សុទ្ធតែ​ត្រូវបាន​គេ​ដាក់ឈ្មោះ ហើយ​ឈ្មោះ​នៃ​ព្រះ​ចន្ទ​ពេញវង់ ឬ ថ្ងៃពេញបូណ៌មី នៃ ខែ​ទាំងនោះ​ត្រូវបាន​ឱ្យឈ្មោះ​ផ្សេងគ្នា​ខ្លះ​ដូចគ្នា​ខ្លះ​ទៅតាម​ប្រពៃណី និង វប្បធម៌ ឬ ទេវ​កថា ក្នុង​សាសនា នៃ ជាតិ​សាសន៍ នីមួយៗ និង តាម​ភូសា​ស្ត្រ នៃ និគម​ន៍​នីមួយៗ ។ ឈ្មោះ​ដែល​គេ​ប្រើ​ច្រើនជាងគេ​គឺ​៖

– ថ្ងៃ​ពេញ​មូ​ណ៌​មី ឬ ព្រះ​ចន្ទ​ពេញវង់ នៃ ខែមករា ឈ្មោះ “ ព្រះ​ចន្ទ​ចចក​” (Wolf moon) , “​ព្រះ​ចន្ទ​ត្រជាក់​”(Cold Moon)​និង “ ព្រះ​ចន្ទ​បរិសុទ្ធ​” (Chaste Moon) ។ ថ្ងៃ​ពេញ​មូ​ណ៌​មី នៃ ខែ​នេះ ស្ថិតនៅ​ចំពាក់​កណ្តាល​រដូវរងា ហើយពី​បុរាណ​ប្រជាជន​បានកត់សម្គាល់​ឃើញថា នៅ​យប់​ថ្ងៃនោះ តែងតែមាន​សត្វ​ចចក​ទាំង​ហ្វូងៗ​ចេញមក​លូ ថ្ងួចថ្ងូរ ឮ​ឡើង​ក្រលួច គួរឱ្យ​ព្រឺព្រួច និង ស្រងេះស្រងោច ។​
– ថ្ងៃ​ពេញ​មូ​ណ៌​មី ឬ ព្រះ​ចន្ទ​ពេញវង់ នៃ ខែកុម្ភៈ ឈ្មោះ ” ព្រះ​ចន្ទ​ទឹកកក ”( Ice moon) ដ្បិ​ខែ​នេះ ជា​ពេល​ដែលមាន​ព្រឹល ឬ ទឹក​ក​ធ្លាក់​ច្រើន ដែល​ធ្វើឱ្យ​មនុស្ស​មានការ​លំបាក​ក្នុងការ​បរបាញ់ ។​
– ថ្ងៃ​ពេញ​មូ​ណ៌​មី ឬ ព្រះ​ចន្ទ​ពេញវង់ នៃ ខែ មីនា ឈ្មោះ ” ព្រះ​ចន្ទ​ព្យុះ ” (Storm moon) ព្រោះ​នៅ​អំឡុង​ខែ​នេះ មាន​ព្យុះ​បោកបក់​ស្ទើរ​គ្មាន​លស់​ថ្ងៃ ។ ប៉ុន្តែ​ប្រជាជន​អាមេរិក​ដើម​ហៅថា “ ព្រះ​ចន្ទ​ដង្កូវ “ (Full Worm Moon) ទៅវិញ ព្រោះ​នៅ​ទីនោះ នា​ក្នុង​ខែ​នេះ ជា​ពេលដែល​អាកាសធាតុ​ចាប់ផ្តើមបាន​ប្រសើរ​ឡើងវិញ ហើយ​ផែនដី​ក៏​ចាប់ផ្តើម​ស្ងួត​បន្តិច​ម្តងៗ ពពួកសត្វ​កិមិជាតិ ជា​អម្បូរ​ដង្កូវ ឬ ជន្លេន បានចាប់ផ្តើម​បង្ហាញខ្លួន ។​
– ថ្ងៃ​ពេញ​មូ​ណ៌​មី ឬ ព្រះ​ចន្ទ​ពេញវង់ នៃ ខែមេសា ឈ្មោះ ”​ព្រះ​ចន្ទ​ដាំ​ដុះ​” (Growing moon) ព្រោះ​ជា​ពេលដែល​កសិករ​ចាប់ផ្តើម​ដាំ​ដុះ​ដំ​ណា​របស់​ពួកគេ​បន្ទាប់ពី​រដូវ​ធ្លាក់​ទឹកកក ។ ប្រជាជន​អាមេរិក​ដើម​ហៅថា “ ព្រះ​ចន្ទ​ពណ៌​ផ្កាឈូក “ (Full Pink Moon) ព្រោះ​នៅក្នុង​ខែ​នេះ រុក្ខជាតិ​ចាប់ផ្តើម​លូតលាស់ ហើយ​បញ្ចេញ​ផ្កា​ស្រស់បំព្រង ។​
– ថ្ងៃ​ពេញ​មូ​ណ៌​មី ឬ ព្រះ​ចន្ទ​ពេញវង់ នៃ ខែឧសភា ឈ្មោះ “ ព្រះ​ចន្ទ​ទន្សាយ​” (Hare moon) ព្រោះ​ជា​រយៈ​ពេលដែល​គេ​ឃើញ​សត្វ​ទន្សាយ​បង្ហាញ​វត្តមាន​ច្រើន​ក្នុងការ​លួច​ដំណាំ​អ្នកស្រុក និង រត់​លេង​សប្បាយ ។​ប្រជាជន​អាមេរិក​ដើម​ហៅថា “ ព្រះ​ចន្ទ​បុប្ផា “ (Full Flower Moon) ទៅវិញ ព្រោះ​នៅក្នុង​ខែ​នេះ បុប្ផជាតិ​រីក​ស្គុះស្គាយ​គ្រប់ទិសទី ។​
– ថ្ងៃ​ពេញ​មូ​ណ៌​មី ឬ ព្រះ​ចន្ទ​ពេញវង់ នៃ ខែមិថុនា ឈ្មោះ “ ព្រះ​ចន្ទ​វាលស្មៅ​” (Mead moon) ព្រោះ​ពេលនេះ វាលស្មៅ​បាន​ប្រែ​ពណ៌​ខៀវខ្ចី ហើយ​មនុស្ស​ចូលចិត្ត​នាំគ្នា​ទៅ​កម្សាន្ត​នៅ​ទីនោះ បន្ទាប់ពី​ហត់នឿយ​នឹង​ការងារ ។ ប្រជាជន​អាមេរិក​ដើម​ហៅថា “ ព្រះ​ចន្ទ​ស្ត្រ​ប៊ឺ​រី “ (Full Strawberry Moon) ព្រោះ​នៅក្នុង​ខែ​នេះ​ជា​ពេលដែល​ពួកគេ​ប្រមូល​ផល ស្ត្រ​ប៊ឺ​រី ។​
– ថ្ងៃ​ពេញ​មូ​ណ៌​មី ឬ ព្រះ​ចន្ទ​ពេញវង់ នៃ ខែកក្កដា ឈ្មោះ ” ព្រះ​ចន្ទ​ចំបើង ឬ ព្រះ​ចន្ទ​ស្មៅ​ស្ងួត ” (Hay moon) ព្រោះ​ជា​ពេលដែល​ស្មៅ​ចាប់ផ្តើម​ងាប់​ស្ងួត ។​
– ថ្ងៃ​ពេញ​មូ​ណ៌​មី ឬ ព្រះ​ចន្ទ​ពេញវង់ នៃ ខែសីហា ឈ្មោះ ” ព្រះ​ចន្ទ​ពោត ” (Corn moon) ព្រោះ​ជា​ពេលដែល​ពួកគេ​ប្រមូល​ផល​ពោត​។
– ថ្ងៃ​ពេញ​មូ​ណ៌​មី ឬ ព្រះ​ចន្ទ​ពេញវង់ នៃ ខែកញ្ញា ឈ្មោះ ” ព្រះ​ចន្ទ​ប្រមូល​ភោគផល ” (Harvest moon) ព្រោះ​ភោកផល​ជាច្រើន​ប្រភេទ​ត្រូ​បាន​ប្រមូល​នៅក្នុង​អំឡុង​ខែ​នេះ​។ ក៏ត្រូវ​បាន​គេ​ហៅ​ផងដែរ​ថា “ ព្រះ​ចន្ទ​ក្រហម “ ( Full Red Moon) ព្រោះ​ព្រះ​ចន្ទ​ពេញវង់​នៅក្នុង​ខែ​នេះ គេ​សម្គាល់​ឃើញថា មាន​ពណ៌​ក្រហម​លើស​ពេល​ធម្មតា ។​
– ថ្ងៃ​ពេញ​មូ​ណ៌​មី ឬ ព្រះ​ចន្ទ​ពេញវង់ នៃ ខែតុលា ឈ្មោះ “ ព្រះ​ចន្ទ​ព្រាន​ប្រ​ម៉ាញ់ (Hunter’s moon) , ព្រះ​ចន្ទ​ឈាម (Blood Moon) និង ព្រះ​ចន្ទ​ស្លឹកឈើ​ជ្រុះ (Falling Leaf Moon) ។ ប៉ុន្តែ​មា​កុលសម្ព័ន្ធ​ខ្លះ នៃ អាមេរិក​ដើម បាន​ហៅ​ព្រះ​ចន្ទ​ពេញ​វង់ខែ​នេះ​ថា “ ព្រះ​ចន្ទ​ពោត “ ( Full Corn Moon )​ឬ “ ព្រះ​ចន្ទ​ប្រមូល​ផល “ ( Full Harvest Moon) ទៅវិញ ។ ប្រការនេះ​មកពី​ភូមិសាស្ត្រ នៃ កុលសម្ព័ន្ធ​ទាំងនោះ​មាន​សភាព​ខុសពី​ទី​ដទៃ ។​
– ថ្ងៃ​ពេញ​មូ​ណ៌​មី ឬ ព្រះ​ចន្ទ​ពេញវង់ នៃ ខែវិច្ឆិកា ឈ្មោះ “ ព្រះ​ចន្ទ​ព្រឹល (Snow moon) , ព្រោះ​ផ្នែក​ខ្លះ នៃ អឺរ៉ុប​បានចាប់ផ្តើម​ធ្លាក់​ព្រឹល​នៅក្នុង​ខែ​នេះ ហើយ​ញ៉ាំងឱ្យ​តំបន់​នោះ មើលទៅ​ព្រះ​ចន្ទ​មាន​ពន្លឺ​មិនសូវ​ច្បាស់ ហើយ​គេ​ប្រដូច​ថា​ព្រះ​ចន្ទ​មានទុក្ខ​ព្រួយ ទើប​គេ​ហៅថា “ ព្រះ​ចន្ទ​កាន់ទុក្ខ (Mourning Moon) ។​
– “ ព្រះ​ចន្ទ​សិសិររដូវ “ (Winter moon) ជា​ឈ្មោះ នៃ ព្រះ​ចន្ទ​ពេញវង់ ឬ ថ្ងៃពេញបូណ៌មី ខែធ្នូ ព្រោះ​តំបន់​ភាគច្រើន ខែធ្នូ​ជា​ពេលដែល​ចាប់ផ្តើម​ដល់​រដូវ​ត្រជាក់ ៕ ដោយ​: មេសា​

ថ្ងៃ​ពេញ​មូ​ណ៌​មី ឬ ព្រះ​ចន្ទ​ពេញវង់ នៃ ខែមករា ឈ្មោះ ព្រះ​ចន្ទ​ចចក​” ព្រះ​ចន្ទ​ត្រជាក់ និងព្រះ​ចន្ទ​បរិសុទ្ធ (​ព្រះ​ចន្ទ​១, ព្រះ​ចន្ទ ២)