ទិវា​ឯករាជ្យ​ជាតិ នៃ ប្រជាជន ប៉េ​រូ​

374
ចែករម្លែក

ភ្នំពេញៈ ប្រជាពលរដ្ឋ​ប៉េ​រូ ប្រារព្ធ​ទិវា​ឯករាជ្យ​ជាតិ​របស់ខ្លួន នៅ​ថ្ងៃទី​២៨ ខែកក្កដា ដើម្បី​រំឭក​ដល់​ព្រឹត្តិការណ៍ ដែល​លោក​ឩ​ត្ត​ម​សេនីយ៍ ចូ​សេ ដឺ សាន់ ម៉ា​ទីន​ប្រកាស ឯករាជ្យភាព ប៉េ​រូ ពី​អេ​ស្ប៉ា​ញ នៅក្នុង​រាជវាំង​ផ្លា​ហ្សា នៃ​ទីក្រុង​លី​ម៉ា កាលពី​ឆ្នាំ​១៨២១ ខណៈ​សង្គ្រាម​នៅ​មិនទាន់​រលត់​នៅឡើយ​។​
​ ​
​ភូមិសាស្ត្រ​-​ប្រជាសាស្ត្រ​
​សាធារណរដ្ឋ​ប៉េ​រូ មាន​ផ្ទៃដី ១.២៨៥.២១៦ គីឡូម៉ែត្រ​ក្រឡា ស្ថិតនៅ​អាមេរិក​ខាងត្បូង មាន​ព្រំដែន​ជាប់​នឹង​ប្រទេស​អេ​ក្វា​ឌ័​រ កូ​ឡុំ​ប៊ី ប្រេ​ស៊ី​ល បូ​លី​វ៉ា ឈី​លី និង​មហាសាគរ ប៉ាស៊ីហ្វិក ។ ឆ្នាំ​២០១៩ មាន​ប្រជាពលរដ្ឋ ៣៣ លាន​នាក់ ភាគច្រើន ជា​អ្នក​កាន់​គ្រិស្ត សាសនា កាតូលិក ភាសាផ្លូវការ គឺ​ភាសា​អេ​ស្ប៉ា​ញ រដ្ឋធានី គឺ​ទីក្រុង​លី​ម៉ា ។​
​ ​
​ប្រវត្តិសាស្ត្រ​
​អំឡុង​សតវត្សរ៍​ទី​១៨ ប៉េ​រូ គឺជា​ប្រទេសមួយ ក្នុងចំណោម​ប្រទេសមួយ​ចំនួន អាមេរិក ខាងត្បូង ដែល​ស្ថិតក្រោម​ការត្រួតត្រា​រប​ស់​អេ​ស្ប៉ា​ញ ។ ការ​ចាញ់​សង្គ្រាម​នៅ​តំបន់ ឧ​ប​ទី្វ​ប ឬ​សង្គ្រាម​ណាប់​ប៉ូ​ឡេ​អុង (១៨០៧-១៨១៤) ធ្វើឱ្យ​អេ​ស្ប៉ា​ញ​បាត់បង់​ការ​កាន់ កាប់​ទឹកដី​ជាច្រើន នៃ​តំបន់​ស្វយ័ត​ជុន​តា ។ ចុ​ល្ល​រាជ (​ស្តេច​នៃ​នគរ​ចំណុះ​នគរ​ដទៃ​) របស់​ប៉េ​រូ ចូ​សេ ហ្វឺ​ណាន់​ដូ ដឺ អាប់​សា​កាល់ ស៊ូ​សា បានក្លាយ​ជា​ឩ​បក​រណ៍​ក្នុងការ ចាត់ចែង​កងទ័ព (​កងទ័ព​រាជានិយម​) ដើម្បី​សង្កត់សង្កិន​ទៅលើ​ការ​ងើប​បះបោរ​នៃ​ប៉េ​រូ ខាងលើ និង​ដើម្បី​ការពារ ពី​ការ​លុកលុយ​ចូល​តំបន់​នោះ​ពី​សំណាក់​កងទ័ព​ដែល​បញ្ជូន ដោយ ក្រុមប្រឹក្សា​កងទ័ព ជុន​តា របស់​អាណាខេត្ត​រួបរួម រី​អូ ដឺ ឡា ផ្លា​តា ( បច្ចុប្បន្ន អា​ហ្ស​ង់​ទីន )​។​

​បន្ទាប់ពី​ជោគជ័យ​របស់​កងទ័ព​រាជានិយម​មក ចុ​ល្ល​រាជ្យ អាប់​សា​កាល់ បានដាក់ តំបន់ ប៉េ​រូ​ខាងលើ បញ្ចូល​ទៅជា​ដែនដី​អ្នករាជានិយម​ទាំងអស់ ។ ដោយហេតុនេះ ប៉េ​រូ នៅតែ ជា​អ្នករាជានិយម​យ៉ាងរឹងមាំ ហើយ​បាន​ចូលរួម​កំណែទម្រង់​នយោបាយ​ចាប់ពី​ឆ្នាំ ១៨១០-១៨១៤ ។ ប៉េ​រូ បានបង្ហាញ​ខ្លួន​នៅ​សម័យប្រជុំ​ដំបូង នៃ​ក្រុមប្រឹក្សា​កងទ័ព Cortes របស់​អេ​ស្ប៉ា​ញ ដែល​រៀបចំឡើង​ដោយ​អនុប្រទេស​ទាំង​៧ និង​ក្រុមប្រឹក្សា អាណានិគម អេ​ស្ប៉ា​ញ Cadildos ។ ដោយហេតុនេះ បេ​រ៉ូ បាន​ក្លាយជា​ដែនដី​ឯនាយ សមុទ្ទ​ទី​២ របស់​រាជានិយម អេ​ស្ប៉ា​ញ នៅ​អាមេរិក​ខាងត្បូង ។​

​ចលនា​សភានិយម​
​ទោះជា​ដែនដី​ប៉េ​រូ ជាទូទៅ ត្រូវបាន​គេ​មើលឃើញថា ជា​អ្នករាជានិយម​ក្តី​ក៏មាន​ចលនា សភា​នីតិបញ្ញត្តិ​និយម កើតឡើង​ដែរ គឺមាន​ចលនា​បះបោរ​នៅ​ទីក្រុង​ភាគខាងត្បូង នៅ​ឆ្នាំ​១៨១១ និង ១៨១៣ ។ ចលនា​ដ៏​សំខាន់​មួយ​ដឹកនាំ ដោយ​ពួក​អ្នក​ជនជាតិដើម នៅ​តំបន់ Huanuco បានចាប់ផ្តើម​នៅ​ថ្ងៃទី​២២ ខែកុម្ភៈ ឆ្នាំ​១៨១២​។ ចលនា​នេះ​ពាក់ព័ន្ធ ដោយ​មេដឹកនាំ​នានា ក្នុងនោះ​មាន​ទាំង​មេដឹកនាំ​មូលដ្ឋាន និង ចៅហ្វាយខេត្ត​ផងដែរ ប៉ុន្តែ​ត្រូវបាន បង្ក្រាប ទៅវិញ​ក្នុង​រយៈពេល​ពីរ​បី​សប្តាហ៍​ប៉ុណ្ណោះ ។ ចលនា​ដែល​ស្ថិត នៅបាន​យូរ​ជាង​នេះ គឺ​ចលនា​ឧទ្ទាម នៅ​តំបន់ Cusco ដែលមាន​រយៈពេល ចាប់ពី​ឆ្នាំ ១៨១៤-១៨១៥ ។​

​ចលនា​ឧទ្ទាម​នេះ ចាប់​ផ្តើមឡើង ដោយ​ការប្រឈមមុខ​ដាក់គ្នា រវាង​ស្ថាប័ន​ធម្មនុញ្ញ Cabildos និង​តុលាការ​កំពូល Audiencia នៃ​តំបន់ Cuzco ជុំវិញ​រដ្ឋបាល​នៃ​ទីក្រុង​តំបន់ Cuzco គឺ​តុលាការ​កំពូល Audiencia ទាមទារ​នូវ​កំណែទម្រង់​សេរីភាព​មួយចំនួន ។ ពេលនោះ មន្ត្រី​របស់ Cabildos និង​សម្ព័ន្ធមិត្ត ត្រូវបាន​តុលាការ​កំពូល Audiencia ចាប់ខ្លួន ។ ប៉ុន្តែ​បន្ទាប់ពី​បាន​ជោគជ័យ​មួយចំនួន នៅ​ភាគខាងត្បូង នៃ​ប៉េ​រូ និង​ប៉េ​រូ ខាងជើង មក ចលនា​ឧទ្ទាម​នេះ ត្រូវបាន​កម្ទេច នៅ​ពាក់កណ្តាល​ឆ្នាំ​១៨១៥ ។​

ចូ​សេ ដឺ សាន់ ម៉ា​ទីន​-​កងទ័ព​រំដោះ ប៉េ​រូ
​បន្ទាប់ពី​បាន​កម្ទេច​ចលនា​ឧទ្ទាម ដូច​បាន​រៀបរាប់​ខាងលើ​មក ចុ​ល្ល​រាជ្យ ប៉េ​រូ​រៀបចំ​បេស ក​កម្ម​ចំនួន ២ ដែល​ត្រូវអនុវត្ត ដោយ​កងទ័ព​រាជានិយម នៃ​តំបន់ Lima និង Arequipa និង​បេសកកម្ម​មូលដ្ឋាន​ពី​អឺរ៉ុប ដើម្បី​ប្រឆាំងនឹង​ពួក​អ្នកស្នេហាជាតិ ឈី​លី ។

​បេសកកម្ម​នេះ បាន​ជោគជ័យ ដោយបាន​លុកលុយ​ប្រទេស​ឈី​លី នៅ​ឆ្នាំ​១៨១៤ ។ ប៉ុន្តែ​នៅ​ឆ្នាំ​១៨១៧ បេសកកម្ម​នេះ បាន​បរាជ័យ ហើយ​បេសកកម្ម​ទី​២ ប្រឆាំង​អ្នក ស្នេហា​ជាតិ​ឈី​លី មានបំណង​ចង់​ស្តារ​រាជានិយម​ឡើងវិញ នៅ​ឆ្នាំ​១៨១៨​។ ប៉ុន្តែ​ទី បំផុត បេសកកម្ម​នេះ បាន​ត្រូវកម្ទេច ក្រោម​កងទ័ព​របស់លោក​ឩ​ត្ត​ម​សេនីយ៍ ចូ​សេ ដឺ សាន់ ម៉ា​ទីន នៃ ប្រទេស​អា​ហ្ស​ង់​ទីន (​ដែល​ក៏​កំពុង​ស្ថិតក្រោម​ការត្រួត​ត្រា​របស់ អេ​ស្ប៉ា​ញ​ដែរ ) ។

​ដើម្បី​ចាប់ផ្តើម​រំដោះប្រទេស​ប៉េ​រូ​នោះ អា​ហ្ស​ង់​ទីន និង ឈី​លី បាន​ចុះហត្ថលេខា​លើ សន្ធិសញ្ញា នៅ​ថ្ងៃទី​៥ ខែកុម្ភៈ ឆ្នាំ​១៨១៩ ដើម្បី​ចូលលុកលុយ ប៉េ​រូ ពី​អេ​ស្ប៉ា​ញ ។ ឧ​ត្ត​ម​សេនីយ៍ ចូ​សេ ដឺ សាន់ ម៉ា​ទីន ជឿជាក់ថា ការរំដោះ​អា​ហ្ស​ង់​ទីន នឹងមិន​មាន និរន្តរភាព​ឡើយ លុះណាតែ​ផ្តួលរំលំ​ទីបញ្ជាការ​កណ្តាល​កងទ័ព​រាជានិយម ប៉េ​រូ ។​

​បន្ទាប់ពី​បាន​ជោគជ័យ បន្តបន្ទាប់ ក្នុងការ​រំដោះ​ឈី​លី (​ពី​អេ​ស្ប៉ា​ញ​) មក​ពួក​អ្នក​ស្នេហា ជាតិ បាននាំគ្នា​រៀបចំ​កងទ័ព ដើម្បី​វាយលុក​រំដោះ ប៉េ​រូ ទៀត ហើយ​កងទ័ពជើងគោក ត្រូវ​ស្ថិតក្រោម​ការបញ្ជា​របស់​ឩ​ត្ត​សេនីយ៍​ចូ​សេ ដឺ សាន់ ម៉ា​ទីន ចំណែក​កងទ័ពជើងទឹក បញ្ជា​ដោយ​ឧ​ត្ត​មនា​វី ថូ​ម៉ាស អា​ឡិច​សាន់​ឌើ​រ៍ កូ​ក្រា​ណេ អង់គ្លេស ដែល​កងទ័ព​នេះ ឱ្យ​ឈ្មោះថា Peruvian Liberation ឬ កងទ័ព​រំដោះ​ប៉េ​រូ​។​

​នៅ​ថ្ងៃទី​២១ ខែសីហា ឆ្នាំ​១៨២០ កងទ័ព Peruvian Liberation ក្រោម​ទង់ជាតិ​ឈី​លី បាន​ទៅដល់​ទីក្រុង Valparaiso ។ នៅ​ថ្ងៃទី​៨ ខែកញ្ញា ឆ្នាំ​១៨២០ កងទ័ព​រំដោះ​បាន​ចាប់ យក​ខេត្ត Pisco ។ ថ្ងៃទី​១៥ ខែកញ្ញា ចុ​ល្ល​រាជ្យ​ប៉េ​រូ បាន​ផ្ញើលិខិត​មួយច្បាប់ ទៅ​ឧ​ត្ត​ម សេនីយ៍​សាន់ ម៉ា​ទីន ដើម្បី​សុំ​ចរចា ។ ប៉ុ​ន្តេ​ការចរចា បាន​បរាជ័យ នៅ​ថ្ងៃទី​១៤ តុលា ឆ្នាំ​នោះ ។​

​ប្រកាស​ឯករាជ្យភាព​
​ថ្ងៃទី​២១ ខែតុលា ឆ្នាំ​១៨២០ ឧ​ត្ត​ម​សេនីយ៍ ចូ​សេ ដឺ សាន់ ម៉ា​ទីន បាន​បង្កើត​ទង់ជាតិ សាធារណរដ្ឋ​ប៉េ​រូ ។ នៅ​ថ្ងៃទី​១ ខែវិច្ឆិកា ឆ្នាំ​១៨២០ អ្នកស្នេហាជាតិ​ប៉េ​រូ ខាងលើ ដឹកនាំ​ដោយ​ឧ​ត្ត​ម​សេនីយ៍ Juan Antonio Álvarez de Arenales បានប្រកាស​ឯកា​រាជ្យ ភាព​របស់​ទីក្រុង​នៃ ដែនដី Huamanga ហើយ​បាន​រួបរួម​ជាមួយ ឩ​ត្ត​ម​សេនីយ៍ ចូ​សេ ដឺ សាន់ ម៉ា​ទីន នៅ​ថ្ងៃទី​៨ ខែមករា ឆ្នាំ​១៨២១ ហើយ​បាន​ច្បាំង​ឈ្នះ​កងទ័ព​រាជានិយម ជា​បន្តបន្ទាប់ ។​

​ចុ​ល្ល​រាជ្យ នៃ​ឧបទ្វីប ប៉េ​រូ​ត្រូវបាន​បណ្តេញចេញ ហើយ​ជំនួស​ដោយ​ឩ​ត្ត​ម​សេនីយ៍ José de la Serna នៅ​ថ្ងៃទី​២៩ ខែមករា ឆ្នាំ​១៨២១ ។ នៅ​ខែ មីនា ឆ្នាំ​១៨២១ កងទ័ព​ដឹកនាំ ដោយ ឩ​ត្ត​ម​សេនីយ៍ មី​ល្លឺ​រ៍ និង ឩ​ត្ត​ម​សេនីយ៍ កូ​ក្រា​ណេ បាន​វាយប្រហារ​ទៅលើ កំពង់ផែ​របស់​អ្នករាជានិយម​នៅ Arica និង Tacna ។ ចុ​ល្ល​រាជ្យ ថ្មី​នៅ​ទីនោះ​បាន ប្រកាស​ដកខ្លួន​ចេញពី​តំបន់​លី​ម៉ា នៅ​ថ្ងៃទី​២៥ ខែមិថុនា ឆ្នាំ​១៨២១​ប៉ុន្តែ​បាន​បញ្ជា​ឱ្យ កងទ័ព​របស់ខ្លួន តស៊ូ​ជាមួយ​កងទ័ព​រំដោះ​។​

​ថ្ងៃទី​២៥ ខែមិថុនា ឆ្នាំ​១៨២១ កងទ័ព​រាជានិយម ដឹកនាំ​ដោយ​ឩ​ត្ត​ម​សេនីយ៍ ចូ​សេ ដឺ សាន់​តេ​រ៉ា​ក់ បាន​ចាក​ចេញពី​ទីក្រុង​លី​ម៉ា ឆ្ពោះទៅ​ដែនដី​ខាងលើ ។ ឩ​ត្ត​ម​សេនីយ៍ Arenales ត្រូវបាន​ឩ​ត្ត​ម​សេនីយ៍ សាន់ ម៉ា​ទីន បញ្ជូន​ឱ្យទៅ​ស៊ើបការណ៍​អំពី​កងទ័ព រាជានិយម ។ ពីរ​ថ្ងៃ​ក្រោយមក កងទ័ព​រំដោះ បាន​ចូលដល់​ទីក្រុង​លី​ម៉ា​ហើយក៏​មាន អ្នកស្រុក នៅ​តំបន់​ជាច្រើន នាំគ្នារ​ត់ទៅ​ជ្រកកោន ក្រោម​លោក​អំណាច​ឩ​ត្ត​ម​សេនីយ៍ សាន់ ម៉ា​ទីន ។​

​ជាថ្មី​ម្តងទៀត នៅក្នុង​ទីក្រុង​លី​ម៉ា លោក​ឩ​ត្ត​ម​សេនីយ៍ សាន់ ម៉ា​ទីន​បាន​អញ្ជើញ​មនុស្ស ពី​គ្រប់ផ្នែក ដែលមាន​មនុស្ស​ច្រើន នៅ​ទីក្រុង​លី​ម៉ា ឱ្យ​ស្បថ ដើម្បី​បុព្វហេតុ​ឯករាជ្យភាព របស់​ប៉េ​រូ ។ ពិធី​ចុះហត្ថលេខា​លើ​កម្មវិធី​ដើម្បី​ឯករាជ្យភាព​របស់​ប៉េ​រូ ត្រូវបានធ្វើ​នៅ​ថ្ងៃទី ១៥ ខែមិថុនា ឆ្នាំ​១៨២១ ។ ឩ​ត្ត​មនា​វី កូ​ក្រា​ណេ ត្រូវបាន​ស្វាគមន៍ នៅ​ទីក្រុង​លី​ម៉ា នៅ​ថ្ងៃទី ១៧ ខែមិថុនា ឆ្នាំ​១៨២១ នោះ ។

​ព្រឹត្តិការណ៍​ដ៏​រន្ទឺ ឮ​ខ្ទរខ្ទា បានកើត​ឡើង​នោះ គឺ​នៅ​ថ្ងៃទី​២៨ ខែកក្កដា ឆ្នាំ​១៨២១ លោក ឧ​ត្ត​ម​សេនីយ៍ ចូ​សេ ដឺ សាន់ ម៉ា​ទីន បានប្រកាស​ឯករាជ្យភាព ( ពី​អេ​ស្ប៉ា​ញ ) របស់​ប៉េ​រូ នៅក្នុង​រាជវាំង​ផ្លា​ហ្សា នៃ​ទីក្រុង​លី​ម៉ា ខណៈ​សង្គ្រាម​នៅ​មិនទាន់​រលត់​ទៅ​នៅឡើយ ។ គឺ​ថ្ងៃ​នោះឯង​ហើយ ដែល​ក្រោយមក បាន​ក្លាយជា​ទិវា​ឯករាជ្យ​ជាតិ​ប៉េ​រូ សព្វថ្ងៃនេះ ។​

​បន្ទាប់ពី​បានដឹងថា អនុ​រាជ្យ​ថ្មី បាន​បញ្ជា​កងទ័ព​រប​ស់​ខ្លួន ឱ្យ​ប្រយុទ្ធ​នឹង​កងទ័ព​រំដោះ លោក សាន់ ម៉ា​ទីន បាន​ចាក​ចេញពី​ទីក្រុង​លី​ម៉ា នៅ​ថ្ងៃទី​១៦ ខែតុលា ឆ្នាំ​១៨២១ នោះ ហើយ​បាន​រួបរួម​ជាមួយ​កងទ័ពរ​បស់​ឧ​ត្ត​ម​សេនីយ៍ ចូ​សេ ដឺ ឡា ម៉ា នៅ Real Felipe ។ នៅ​ទីនោះ ពួក​សាធារណរដ្ឋ​ប៉េ​រូ បាន​បណ្តេញ​ពួកកងទ័ព​រាជានិយម​រហូតដល់ Jauja នៅ​ឆ្នាំ ១៨២១ នោះ ។​

​ថ្ងៃទី​២៦ ខែកក្កដា ឆ្នាំ​១៨២២ ឩ​ត្ត​ម​សេនីយ៍ ចូ​សេ ដឺ សាន់ ម៉ា​ទីន​បាន​ជួប​ជាមួយ​ឧ​ត្ត​ម សេនីយ៍ ស៊ី​ម៉ុ​ន បូ​លី​វ៉ា មេដឹកនាំ​ចលនា​ភាគ​ខាងជើង ពិភាក្សាគ្នា​អំពី​អនាគត​ប៉េ​រូ (​និង អាមេរិក​ខាងត្បូង​)​។ ឩ​ត្ត​ម​សេនីយ៍ សាន់ ម៉ា​ទីន ចង់បាន​ប្រទេស​ប៉េ​រូ​ជា​ប្រទេស​រាជា ធិបតេយ្យ អាស្រ័យ​រដ្ឋធម្មនុញ្ញ​។ ចំណែក​ឧ​ត្ត​ម​សេនីយ៍ ស៊ី​ម៉ុ​ន បូ​លី​វ៉ា ចង់បាន ប៉េ​រូ ជា​ប្រទេស​សាធារណរដ្ឋ ។ ទោះយ៉ាងណា មេដឹកនាំ​ទាំងពីរ សុទ្ធតែជា​អ្នក​រើ​បម្រាស ដើម្បីឱ្យ​ប៉េ​រូ ឯករាជ្យ​ពី​អេ​ស្ប៉ា​ញ ដូចគ្នា ។ បន្ទាប់ពី​បាន​ពិនិត្យពិច័យ​រួចមក​ឩ​ត្ត​ម សេនីយ៍ សាន់ ម៉ា​ទីន បាន​ចាក​ចេញពី ប៉េ​រូ នៅ​ថ្ងៃទី​២២ ខែកញ្ញា ឆ្នាំ​១៨២២​ហើយ ប្រគល់​ការដឹកនាំ​ចលនា​ឯករាជ្យភាព ទៅឱ្យ​លោក ស៊ី​ម៉ុ​ន បូ​លី​វ៉ា​ជា​អ្នក​ទទួលខុស ត្រូវ​ទាំងស្រុង ។​

​ទិដ្ឋភាព​បែបនេះ ត្រូវបាន​គេ​មើលឃើញថា ជាការ​ខ្វែងគំនិត​គ្នា​នៃ ពួក​អ្នកតស៊ូ​ដើម្បី ឯករាជ្យ ជាហេតុ​នាំឱ្យ​ពួកគេ ចាប់ផ្តើម​ជួបប្រទះ​នូវ​ការ​ចាញ់​កងទ័ព​រាជានិយម ជា​ហូរហែ ធ្វើឱ្យ​រដ្ឋ​ប៉េ​រូ ជាប់ផុង​កណ្តាល​ទី ដែល​ពោរពេញ​ទៅដោយ​សង្គ្រាម​ពេញ ផ្ទៃ​ប្រទេស ហើយ​ជាទូទៅ ប្រទេស​ទាំងមូល ស្ថិតក្រោម​ការត្រួតត្រារ​បស់​ពួក​អ្នក​រាជា និយម ។​

​ចុ​ល្ល​រាជ្យ (​ស្តេច​ចំណុះ​) ឡា សឺ​ណា បាន​បង្កើត​រាជធានី​នៅ Cuzco ។ នៅ​ឆ្នាំ ១៨២៤ កងទ័ព​រាជានិយម នៅ​តំបន់ Alto Peru (​បច្ចុប្បន្ន​ប្រទេស បូ​លី​វ៉ា )​បាន​រុលទៅមុខ​ឆ្ពោះ ទៅ​សរម​ភូមិ​នៅ​តំបន់ Junin និង​តំបន់ Ayacucho ។ ប៉ុន្តែ​នៅ​ទីនោះ កងទ័ព​រំដោះ ប៉េ​រូ ក្រោម​បញ្ជាការ​របស់​ឩ​ត្ត​ម​សេនីយ៍ ស៊ី​ម៉ុ​ន បូ​លី​វ៉ា បាន​យកឈ្នះ​លើ​កងទ័ព​រាជានិយម ហើយ​ទីបំផុត សង្គ្រាម​ត្រូវបាន​បញ្ចប់​ទាំងស្រុង នៅពេលដែល​បន្ទាយ​ចុងក្រោយ នៃ​កងទ័ព​រាជានិយម បាន​ចុះចាញ់​នៅឯ Real Felipe Fortress នា​ឆ្នាំ​១៨២៦ ៕ ស្រាវជ្រាវ​ប្រែ​សម្រួលៈ មេសា​