អ្វីដែល​អ្នក​ត្រូវ​ដឹង​អំពី​វិបត្តិ​នៅ​វេ​ណេ​ស៊ុយ​អេ​ឡា​

435
ចែករម្លែក

​ភាពមិន​សប្បាយចិត្ត​ខ្លាំង​ឡើង​នៅ​វេ​ណេ​ស៊ុយ​អេ​ឡា​ដែល​ជំរុញ​ដោយ​អតិផរណា ការ​ដាច់​អគ្គិសនី និង​កង្វះខាត​ម្ហូបអាហារ​និង​ឱសថ​បាន​នាំឱ្យមាន​វិបត្តិ​នយោបាយ​។​

​មេដឹកនាំ​បក្សប្រឆាំង​លោក​ហ្វ័​ន ក្វា​យ​ដូ​បានប្រកាស​ខ្លួនឯង​ជា​ប្រធានាធិបតី​បណ្តោះអាសន្ន បន្ទាប់ពី​មានការ​តវ៉ា​ដ៏​ធំ​ប្រឆាំងនឹង​ប្រធានាធិបតី​សង្គមនិយម​បច្ចុប្បន្ន គឺ​លោ​កនី​កូ​ឡាស ម៉ា​ឌូ​រ៉ូ​។​

​មនុស្ស​ប្រមាណ​២៦​នាក់​បាន​ស្លាប់​នៅក្នុង​បាតុកម្ម​កាលពី​សប្តាហ៍​មុន​ហើយ​អង្គការសហប្រជាជាតិ​បាន​ព្រមាន​ថា​ស្ថានភាព​នេះ​អាច​នឹង​ត្រួតត្រា​លែង​បាន​។​

​ប្រជាជន​វេ​ណេ​ស៊ុយ​អេ​ឡា​ជាង​៣​លាន​នាក់​បាន​ភៀសខ្លួន​ចេញពី​ប្រទេស​របស់​ពួកគេ​ក្នុង​រយៈពេល​ប៉ុន្មាន​ឆ្នាំ​ចុងក្រោយ​នេះ ដោយ​បន្ទោស​ទៅលើ​ភាពអត់ឃ្លាន កង្វះ​ការថែទាំ​សុខភាព ការកើនឡើង​នៃ​ភាព​គ្មាន​ការងារ​ធ្វើ និង​បទល្មើស​ហិង្សា​។​

​ខាងក្រោម​នេះ​គឺជា​តារាង​ទាំង​៧​ដែល​ពន្យល់​ពីអ្វី​ដែល​កំ​ពុង​កើតឡើង​។​

១. អតិផរណា​ខ្ពស់​មិន​នឹកស្មាន​ដល់​
​បញ្ហា​ប្រឈម​ធំ​បំផុត​ដែល​ប្រជាជន​វេ​ណេ​ស៊ុយ​អេ​ឡា​កំពុង​ប្រឈម​រាល់ថ្ងៃ​គឺ​អតិផរណា​។ យោងតាម​ការសិក្សា​មួយ​ដោយ​សភាជាតិ​គ្រប់គ្រង​ដោយ​បក្សប្រឆាំង អត្រា​អតិផរណា​ប្រចាំឆ្នាំ​បាន​ឡើងដល់ ១.៣០០.០០០​ភាគរយ​ក្នុង​រយៈពេល​១២​ខែ​គិតដល់​ខែវិច្ឆិកា​ឆ្នាំ​២០១៨​។​

​គិត​ត្រឹម​ចុង​ឆ្នាំមុន តម្លៃ​ទំនិញ​បាន​កើនឡើង​ទ្វេដង​រាល់​១៩​ថ្ងៃ​គិត​ជា​មធ្យម​។ កត្តា​នេះ​បាន​នាំឱ្យ​ប្រជាជន​វេ​ណេ​ស៊ុយ​អេ​ឡា​ជួប​ការលំបាក​ក្នុងការ​លៃលក​លុយ​សម្រាប់​ទិញ​គ្រឿង​ប្រើប្រាស់​ចាំបាច់​ដូចជា​អាហារ និង សម្ភារៈ​ក្នុង​បន្ទប់ទឹក​។

​អត្រា​ប្តូរប្រាក់​បូ​លី​វ៉ា ធៀប​នឹង​១​ដុល្លារ​អាមេរិក​ក៏​កើនឡើង​កប់​ពពក​ផងដែរ​។​

២. GDP កំពុង​ធ្លាក់ចុះ​
​វេ​ណេ​ស៊ុយ​អេ​ឡា​ពីមុន​គឺជា​សេដ្ឋកិច្ច​មាន​ជាងគេ​បំផុត​នៅ​ទ្វីបអាមេរិក​ឡាទីន ដោយសារ​ជា​ប្រភព​ប្រេង​បម្រុង​ធំ​បំផុត​លើ​ពិភពលោក​។ ប៉ុន្តែ​ក្រោម​ការដឹកនាំ​របស់​អតីត​ប្រធានាធិបតី​យូ​ហ្គោ ឆា​វេស ដែល​ស្លាប់​ក្នុង​ឆ្នាំ​២០១៣ និង​ប្រធានាធិបតី​បច្ចុប្បន្ន នី​កូ​ឡាស ម៉ា​ឌូ​រ៉ូ អំពើពុករលួយ ការគ្រប់គ្រង​មិនបាន​ត្រឹមត្រូវ និង​កម្រិត​បំណុល​ខ្ពស់ បានធ្វើឱ្យ​សេដ្ឋកិច្ច​ប្រទេស​នេះ​ដួលរលំ​។

​ប្រធានាធិបតី​ឆា​វេស​បាន​កេងចំណេញ​ពី​ការ​ផ្ទុះឡើង​តម្លៃ​ប្រេង​ក្នុង​ទសវត្សរ៍​២០០០​ដើម្បី​ខ្ចីលុយ​យ៉ាងច្រើន​អនេក និង បង្កើន​ការចំណាយ​របស់​រដ្ឋាភិបាល​។

​បន្ទាប់មក អំឡុង​អាណត្តិ​ដំបូង​របស់លោក​ប្រធានាធិបតី​ម៉ា​ឌូ​រ៉ូ សេដ្ឋកិច្ច​វេ​ណេ​ស៊ុយ​អេ​ឡា​បាន​ធ្លាក់ចុះ​ទប់​លែង​ជាប់​។

​មនុស្ស​ជាច្រើន​ស្តីបន្ទោស​គាត់​និង​រដ្ឋាភិបាល​សង្គមនិយម​របស់គាត់​ចំពោះ​ការធ្លាក់ចុះ​សេដ្ឋកិច្ច​យ៉ាង​អាក្រក់​នេះ​។

​ការធ្លាក់ចុះ​តម្លៃ​ប្រេង​ក្នុង​ឆ្នាំ​២០១៦​រឹត​ធ្វើឱ្យ​វិបត្តិ​ផុង​កាន់តែ​ជ្រៅ​ក្នុងប្រទេស​ពឹង​លើ​ប្រេង​មួយ​នេះ​។​

៣. ប្រជាជន​ពុំមាន​អាហារ​គ្រប់គ្រាន់​
​ប្រជាជន​វេ​ណេ​ស៊ុយ​អេ​ឡា​ច្រើនឡើង​កាន់តែ​ស្រែក​ឃ្លាន​។ តាម​ការ​ស្ទាបស្ទង់​អំពី​ស្ថានភាព​រស់នៅ​ប្រចាំឆ្នាំ​របស់​ប្រទេស​នេះ​ក្នុង​ឆ្នាំ ២០១៧ មនុស្ស​៨​នាក់​ក្នុងចំណោម​១០​នាក់​គឺ​ទទួលទាន​អាហារ​បាន​តិចតួច ព្រោះ​ពួកគេ​ពុំមាន​អាហារ​គ្រប់គ្រាន់​នៅក្នុង​ផ្ទះ​។

​មនុស្ស​៦​នាក់​ក្នុងចំណោម​១០​នាក់​និយាយថា ពួកគេ​ចូលដេក​ទាំង​ឃ្លាន ព្រោះ​ពួកគេ​គ្មាន​លុយ​ទិញ​អាហារ​ទេ​។

៤. ពួកគេ​ក៏​គ្មាន​ថ្នាំសង្កូវ​គ្រប់គ្រាន់​នោះដែរ​
​ជា​ប្រទេស​ទីមួយ​ដែល​ប្រកាសថា​កម្ចាត់​ជំងឺគ្រុនចាញ់​បានសម្រេច​ក្នុង​ឆ្នាំ ១៩៦១ វេ​ណេ​ស៊ុយ​អេ​ឡា​សព្វថ្ងៃ​មាន​ករណី​ជំងឺគ្រុនចាញ់​យ៉ាងតិច​១០​ក្នុងចំណោម​រដ្ឋ​ទាំង​២៤​។

​អង្គការ​កាណាដា Icaso និយាយថា របាយការណ៍​លេច​ធ្លាយ​របស់​រដ្ឋាភិបាល​បានបង្ហាញ​ការរីក​រាលដាល​ជំងឺគ្រុនចាញ់​រួមទាំង​ជំងឺគ្រុនចាញ់​ពិបាក​លុបបំបាត់ ហៅថា Plasmodium Vivax​។​

​ទីភ្នាក់ងារ​អង្កេត​សុខភាព​វេ​ណេ​ស៊ុយ​អេ​ឡា​បាន​រាយការណ៍​អំពី​កង្វះខាត​ថ្នាំ​គ្រុនចាញ់​គ្រប់​ទម្រង់​។

៥. ទិន្នផល​ប្រេង​កាន់តែ​ធ្លាក់ចុះ​
​វេ​ណេ​ស៊ុយ​អេ​ឡា​គឺជា​អ្នកផ្គត់ផ្គង់​ប្រេង​ឆៅ​ធំ​បំផុត​លើ​ពិភពលោក ហើយ​ផលិតផល​ប្រេងសាំង​គឺជា​ការនាំចេញ​ធំ​បំផុត​របស់​ប្រទេស​នេះ​។

​ផលិតកម្ម​ប្រេង​បាន​រក្សា​ស្ថិរភាព​តាំងពី​ឆ្នាំ ២០០២​រហូតដល់​ឆ្នាំ ២០០៨ មុនពេល​ផ្ទុះ​កូដកម្ម​ថ្នាក់ជាតិ នៅពេល​តម្លៃ​ប្រេង​សកល​បាន​ឡើងដល់​កំពូល​។ តួលេខ​ពី​អង្គការ Opec បង្ហាញថា​ប្រទេស​នេះ​រកបាន ៦០ ពាន់​លាន​ដុល្លារ​ពី​ការនាំចេញ​ប្រេង​នៅ​ឆ្នាំ​នោះ​។​

​ប៉ុន្តែ​ការដួលរលំ​នៃ​តម្លៃ​ប្រេង​នៅ​ចុងឆ្នាំ ២០១៤ គឺ​មួយឆ្នាំ​បន្ទាប់ពី​លោក​ឆា​វេស​ស្លាប់​ដោយសារ​ជំងឺមហារីក បាន​បំផ្លាញ​សេដ្ឋកិច្ច​របស់​ប្រទេស​ពឹង​ផ្អែកលើ​ប្រេង​មួយ​នេះ​។​

៦. ប្រជាជន​វេ​ណេ​ស៊ុយ​អេ​ឡា​ជាច្រើន​កំពុង​ចាក​ចេញពី​ប្រទេស​
​យោងតាម​អ​.​ស​.​ប ប្រជាជន​វេ​ណេ​ស៊ុយ​អេ​ឡា​ជាង​៣​លាន​នាក់​បាន​ចាក​ចេញពី​ប្រទេស​ចាប់តាំងពី​ឆ្នាំ​២០១៤​។​

​ភាគច្រើន​នៃ​អ្នក​ភៀសខ្លួន​ទាំងនោះ​គឺ​បាន​ឆ្លង​ព្រំដែន​ចូលទៅ​កូ​ឡុំ​ប៊ី មួយចំនួនរ​ត់ទៅ​អេក្វាទ័រ ប៉េ​រូ និង​ស៊ី​លី​។ អ្នកខ្លះ​ទៀតរ​ត់ទៅ​ប្រេ​ស៊ី​ល​។

៧. ប្រទេស​ជាច្រើន​កំពុង​បែងចែក​គ្នា​ថា​តើ​គួរ​គាំទ្រ​នរណា​
​អាមេរិក ប្រទេស​អាមេរិក​ឡាទីន​ជាង ១០ និង​កាណាដា​បាន​គាំទ្រ​លោក​ក្វា​យ​ដូ ដែលជា​ប្រធានសភា​ជាប់ឆ្នោត​របស់​វេ​ណេ​ស៊ុយ​អេ​ឡា ដោយ​ទាត់ចោល​លោក​ប្រធានាធិបតី​ម៉ា​ឌូ​រ៉ូ ដែល​ទើប​ជាប់ឆ្នោត​អាណត្តិ​ទី​២​បាន​កន្លះ​ខែ​។​

​កាលពី​ថ្ងៃ​សៅរ៍ អេ​ស្ប៉ា​ញ អាល្លឺម៉ង់ បារាំង និង​ចក្រភព​អង់គ្លេស​និយាយថា ពួកគេ​អាច​នឹង​គាំទ្រ​លោក​ក្វា​យ​ដូ​ជា​ផ្លូវការ ប្រសិនបើ​ការបោះឆ្នោត​ថ្មី​មិនបាន​រៀបចំឡើង​ក្នុង​រយៈពេល​៨​ថ្ងៃ​។​

​ប៉ុន្តែ​រុស្ស៊ី​បាន​ថ្កោលទោស​បរទេស​ចំពោះ​ការគាំទ្រ​លោក​ក្វា​យ​ដូ ដោយ​និយាយថា ការគាំទ្រ​បែបនេះ​គឺ​រំលោភច្បាប់​អន្តរជាតិ និង​ជា “​វិថី​ផ្ទាល់​ឆ្ពោះទៅរក​ការបង្ហូរ​ឈាម​”​។ ចិន ម៉ិ​ក​ស៊ិ​ក និង​តួ​ក​គី ក៏​គាំទ្រ​លោក​ម៉ា​ឌូ​រ៉ូ​ដែរ​៕ ដោយ៖ កញ្ញាដាលីស