សម្រាន្ត​, ដេក​, សម្រាក​, សម្មាន​, ទុក្ខ​, ទុក​, វិធាន​, វិធិ​, វាសនា

ដោយៈ វចនានុក្រម​ខ្មែរ​សម្តេច​សង្ឃរាជ ជួន ណាត​

​សម្រាន្ត សំ​-​រ៉ា​ន ( កិ​. ) ធ្វើ​ឲ្យ​ស្រាន្ត ។ ដេក (​សម្រាប់​គ្រហស្ថ​ជា​ឥស្សរជន​ឬ​គ្រហស្ថ​ដែល​គួរ គោរព​): លោក​កំ ពុង​សម្រាន្ត​; អញ្ជើញ​ម៉ែ​សម្រាន្ត !​។ គុ​. ដែល​ស្ងប់​ឥត​ទុក្ខភ័យ​, ដែលមាន ខុស​ស្រួល : សុខ​សម្រាន្ត សុខសាន្ត ។

​ដេក ( កិ​. ) សម្រេច​ឥរិយាបថ ១ ផ្សេង អំពី​ឥរិយាបថ ៣ គឺ ដើរ​, ឈរ​, អង្គុយ​; គឺ​ដាក់ខ្លួន ដេក​លើ​ទី​, បញ្ឈប់​អារម្មណ៍​សម្ងំ​ឲ្យ​លក់ ។ ព​. ប្រ​. ឈប់​ដោយមាន​ទាស់​ដំណើរ​, មិន​ប្រព្រឹត្ត ទៅ : រោង​ម៉ាស៊ីន​នុះ ឥឡូវ​ដេក​ទៅហើយ ។

​សម្រាក សំ​-​រ៉ា​ក ( កិ​. ) ធ្វើ​ឲ្យ​ស្រាក​, ឈប់​ឲ្យ​ស្រាក​នឿយ : សម្រាកកម្លាំង​, សម្រាកកាយ ។ សម្រាកសម្រន់ ធ្វើ​ឲ្យ​ស្រាក​ស្រន់ ។ សម្រាកសម្រាន្ត ធ្វើ​ឲ្យ​ស្រាកស្រាន្ត ។ សម្រាកសម្រាល ធ្វើ​ឲ្យ​ស្រាក​ស្រាល ។

​សម្មាន ស័​ម​-​ម៉ាន ឬ​–​ម៉ា​ន៉ៈ សំ​.; បា​. ឬ សំ​. ( ន​. ) (​សំ​មាន​) សេចក្ដី​រាប់អាន​, ការ​រាប់រក​; សេចក្ដី​គោរព​, សេចក្ដី​គួរសម (​ម​. ព​. សក្ការសម្មាន ផង​) ។ សម្មានភាព (​ស័​ម​-​ម៉ា​ន៉ៈ​ភាប​) ដំណើរ​រាប់អាន​គ្នា​: សម្ដែង​សម្មានភាព រកគ្នា​ទៅវិញទៅមក ។

​ទុក្ខ ទុក បា​.; សំ​. ( ន​. ) (​ទុះ​ខ​) សេចក្ដី​ព្រួយ​, សេចក្ដី​លំបាក (​កាយ​និង​ចិត្ត​) : កើតទុក្ខ​, មានទុក្ខ ។ ពាក្យផ្ទុយ : សុខ ។ ឈ្មោះ​អរិយសច្ច​ទី ១ (​ក្នុង​អរិយសច្ច​ទាំង ៤) បាន​ខាង​សេចក្ដី ទុក្ខ ដែល​កើត​អំពី ជាតិ​, ជរា​, ព្យាធិ​, មរណៈ​, សេចក្ដីសោក ស្ដាយ​, ខ្សឹកខ្សួល​, លំបាក​កាយ​, តូចចិត្ត​, ទង្គឹះ​តានតឹង​ចិត្ត ។​

​ទុក ( កិ​. ) ដាក់​វត្ថុ​អ្វី​ក្នុង​ទីណា​មួយ​ដើម្បី​ឲ្យ​គង់នៅ ឬ​រក្សា​អ្វីៗ​ឲ្យ​គង់ : ទុកទ្រព្យ ។ បម្រុង​ឲ្យ​, ផ្គង​ឲ្យ : ទុក​បាយ​ឲ្យ​, ទុក​ប្រាក់​ឲ្យ ។ ទុកដាក់ ទុក​អីវ៉ាន់​មាន​របៀប​, ទុក​ដោយ​ប្រយ័ត្ន ។ ទុកដាក់​កូនចៅ រៀបចំ​ឲ្យ​កូន​ឬ​ចៅ​មានគូស្រករ ។ ព​. ទ​. បុ​. ថា : ធ្វើស្រែ​មើល​ស្មៅ ទុកដាក់ កូនចៅ មើលផៅសន្ដាន (​មាន​អត្ថន័យ​រាក់​ដែរ​ទេ​) ។ មួយ​យ៉ាង​ថា ទុកដាក់​កូនចៅ ត្រូវ​ពិនិត្យ ផៅ​ពង្ស​; មួយ​យ៉ាង​ទៀតថា : មុននឹង​ទុកដាក់​កូន ត្រូវ​សួរ​បងប្អូន​និង​ចិត្ត​កូន​សិន (​នេះ​ក៏មាន អត្ថន័យ​រាក់ៗ​ដែរ​) ។ យកចិត្តទុកដាក់ ផ្ចង់ចិត្ត​ប្រុងប្រយ័ត្ន​ជានិច្ច ។

​វិធាន សំ​. បា​. ( ន​. ) វិធី​; បែប​, បែបផែន​; កិរិយា​, អំពើ​;… ។ វិធានការ (–​នៈ​កា​) ការ​មាន របៀបរៀបរយ​, របៀប​ចាត់ការ ។ វិធី​ឬ​មធ្យោបាយ​សម្រាប់​ការពារ​ប្រុងប្រយ័ត្ន : ចាត់វិធានការ​, ធ្វើតាម​វិធានការ ។

​វិធិ សំ​. បា​. ( ន​. ) ពិធី​, បែប​, បែបផែន​, បែបយ៉ាង​, បែប​របៀប​; ជោគ ។ វិធិវ័ត ឬ​–​វន្ត (–​វ័ន​) ដែលមាន​បែប​, ដែល​ចុះ​បែប ។ វិធិវិរុទ្ធ ឬ​–​ពិរុទ្ធ ដែល​ខុស​បែប​, ដែល​មិន​ចុះ​បែប ។ វិធិវិរុទ្ធកម្ម ឬ វិធិវិរោធ ការខុស​បែបបទ​, ការមិន​ចុះ​បែប ។ វិធិវិសេស ឬ​–​ពិសេស (–​សែ​ស​) បែប​ប្លែក​, បែប​ដោយឡែក ។​ល​។ បើ​មិន​ផ្សំ​ជាមួយនឹង​សព្ទ​ដទៃ​ទេ ប្រើ​តាម​ទម្លាប់​ជា វិធី ។

​វាសនា វាស​-​ស្នា សំ​. បា​. ( ន​. ) ចរិយា ឬ ចរិត​ដែល​អប់រំ​សន្សំទុក​ឬ​កប់​ទុក​ក្នុង​ចិត្ត​, ចរិយា ដែល​ថ្នឹក​ស៊ប់ស៊ាំ​ជាប់​ជា​ទម្លាប់​កែប្រែ​ឬ​កម្ចាត់​ចោល​ពុំបាន​, បុព្វចរិយា​នៃ​កាយ​ប្រយោគ និង​វចីប្រយោគ : មនុស្ស​មាន​វាសនា​ខុសគ្នា ។ ពាក្យ​នេះ​ខ្មែរ​ច្រើន​ប្រើ​សំដៅ​សេចក្ដី​ថា “​សំណាង​, ព្រេងសំណាង​, ភ័ព្វព្រេង​; បុណ្យ​ភ័ព្យ​” : មាន​វាសនា​ល្អ​, វាសនា​អាក្រក់ (​សរសេរ ក្លាយជា វាស្នា តាម​សូរ​សំនៀង​និយាយ​ក៏មាន សម្រាប់​ប្រើ​ក្នុង​កាព្យ​ក៏មាន​) ៕ ដកស្រង់ៈ សម្បត្តិ​កញ្ញា

ទីតាំងផ្សាយពាណិជ្ជកម្ម

- Advertisment -

Most Popular

យុវជន​ម្នាក់​ដែល​បាន​រួមភ...

​ដោយៈ​ស​រិ​ទ្ធ​/​ភ្នំពេញៈ...

​ព្រឹកស្អែក​សម្តេច​តេ​ជោ ...

ដោយ​៖​តារា​រិ​ទ្ធ​/​ភ្នំព...

​ស្ត្រី​កម្ពុជា ក្នុង​វិស...

​ដោយៈ ពៅ​និមល / ភ្នំពេញៈ ...

ប្រើ​អំពើហិង្សា​លើ​អតីត​ប...

ដោយ​: ស​រិ​ទ្ធ / កណ្តាល​:...