បទ​វិភាគ​ស្តីពី​ ​គម្រោង​ភាពជា​ដៃគូ​រវាង​រដ្ឋ និង វិស័យ​ឯកជន​លើ​ការអភិវឌ្ឍ​ទីក្រុង​

3354
ចែករម្លែក

​ថ្មីៗ​នេះ ក្រុមហ៊ុន Shanghai Jumbo Consulting Co. Ltd. បានធ្វើ​ការសិក្សា​ស្រាវជ្រាវ​មួយ​អំពី​គម្រោង​ភាពជា​ដៃគូ​រវាង​រដ្ឋ និង វិស័យ​ឯកជន (PPP) លើ​ការអភិវឌ្ឍ​ទីក្រុង ដោយ​យក​គម្រោង​អភិវឌ្ឍ​ទីក្រុង​ដ៏​ជោគជ័យ ចំនួន ៣ ក្នុងប្រទេស​ចិន​មក​សិក្សា ដើម្បី​ទាញ​សេចក្តីសន្និដ្ឋាន និង លើក​ជា​អនុសាសន៍​សម្រាប់​ការអនុវត្ត​នៅក្នុង​ប្រទេស​កម្ពុជា​។​

ករណី​សិក្សា​ទី ១ គឺជា​គម្រោង​អភិវឌ្ឍ​ទីក្រុង​បិ​ន​ហៃ​នៃ​តំបន់​សាន​ទូ​។ ដើម្បី​ជំរុញឱ្យមាន​តុល្យភាព​នៃ​ការអភិវឌ្ឍ រវាង​ភាគ​ខាងជើង និង ភាគខាងត្បូង​នៃ​តំបន់​សាន​ទូ​, រដ្ឋាភិបាល​ចិន​បានសម្រេច​កសាង​ស្រុក​បិ​ន​ហៃ​ថ្មី លើ​ផ្ទៃដី​សរុប ១៦៨ គម​២ ក្នុង​រយៈពេល ២៥ ឆ្នាំ និង ប្រើប្រាស់​ថវិកា​វិនិយោគ​សរុប ៧,១ ប៊ី​លាន​ដុល្លារ​អាមេរិក ដោយមាន​ផ្លូវ​ក្រោម​ដី​តាម​ឆ្នេរសមុទ្រ​សាន​ទូ ដើម្បី​ត​ភ្ជាប់​ភាគ​ខាងជើង និង ភាគខាងត្បូង​។ ការអភិវឌ្ឍ​នេះ​ត្រូវ​ធ្វើជា​ដំណាក់កាល ដោយ​តំបន់​អភិវឌ្ឍន៍​ដំបូង​មាន​ផ្ទៃដី ១២,៤ គម​២ និង មាណ ១,៧ ប៊ី​លាន​ដុល្លារ​អាមេរិក សម្រាប់​រយៈពេល ៧ ឆ្នាំ​។ ក្នុង​ឆ្នាំ ២០១០ គម្រោង​នេះ​ត្រូវបាន​បង្ហាញ​ទៅកាន់​វិនិយោគិន ។ គម្រោង​នេះ​ត្រូវបាន​អនុវត្ត​ក្រោម​យន្តការ PPP ដែល​កិច្ចសហប្រតិបត្តិការ​រ​វាង​រដ្ឋ​និង​វិស័យ​ឯកជន ផ្តោត​សំខាន់​លើ​ការរៀបចំ​ផែនការ​អភិវឌ្ឍ​តំបន់​, ការរៀប​ដី​សម្រាប់​អភិវឌ្ឍន៍​, ការសាងសង់​ហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធ ដូចជា ផ្លូវ​ក្រោម​ដី ផ្លូវ​ក្នុង​ក្រុង សាលារៀន មន្ទីរពេទ្យ សារមន្ទីរ សួន និង មជ្ឈមណ្ឌល​តាំង​ពិ​ពរណ៍ ជាដើម​។ ទន្ទឹមនេះ រដ្ឋ និង វិស័យ​ឯកជន បាន​ឯកភាព​ថា​, ក្រោយពី​ការទូទាត់​ថ្លៃដើម​អភិវឌ្ឍន៍​រួច​, កម្រៃ​ទទួលបាន​ពី​ការផ្តល់​សិទ្ធិ​ប្រើប្រាស់​ដី​ទំហំ ៣,០៥ គម​២ ដំបូង ត្រូវ​ប្រើប្រាស់ ដើម្បី​រៀប​ដី​សម្រាប់​អភិវឌ្ឍន៍ និង ការសាងសង់​ផ្លូវ​ក្រោម​ដី​តាម​ឆ្នេរសមុទ្រ​។ បើ​មិនទាន់​គ្រប់​, នោះ​ថ្លៃដើម​សាងសង់​នឹងត្រូវ​ទូទាត់​ដោយ ការបង់ថ្លៃ​ប្រើប្រាស់​ផ្លូវ​សម្រាប់​រថយន្ត មកពី​តំបន់​ដទៃ​, កម្រៃ​ប្រើប្រាស់​ផ្លូវ​ក្រោម​ដី​ប្រចាំឆ្នាំ​, កម្រៃ​គាំទ្រ​ប្រតិបត្តិការ​ផ្លូវ​ក្រោម​ដី និង ឧបត្ថម្ភកធន​របស់​រដ្ឋ​។ ផ្អែកលើ មូលដ្ឋាន​នៃ​ការបែងចែក​នេះ​, បន្ទាប់ពី​ទូទាត់​ថ្លៃដើម​គម្រោង និង បង់ពន្ធ ក៏ដូចជា​កម្រៃ​ផ្សេងៗ​ជូន​រដ្ឋ​រួច​, រដ្ឋាភិបាល និង វិនិយោគិន ក៏បាន​ចែករំលែក​នូវ​ចំណូល​ពី​ការផ្ទេរ​ដី​ដែល​ស្ថិតនៅ​កន្លែង​ល្អៗ ផងដែរ​។

​ករណី​សិក្សា​ទី ២ គឺជា​គម្រោង​ស្តារឡើងវិញ​គ្រប់​ជ្រុងជ្រោយ​នៅ​ស្រុក​វៃ​យ៉ាង តំបន់​ស៊ី​អាន លើ​ផ្ទៃដី ១២ គម​២ ដែល ជា​គម្រោង​អភិវឌ្ឍន៍​រួម​តែមួយគត់​ក្នុង​តំបន់​ស៊ី​អាន នាពេល​បច្ចុប្បន្ននេះ​។ មុន​អភិវឌ្ឍន៍​, ភូមិ ផ្សារ​លក់​គ្រឿងសំណង់ រោងចក្រ និង សហគ្រាស ក្នុង​តំបន់​នេះ មាន​សភាព​ច្របូកច្របល់ ហើយ​ហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធ​មាន​សភាព​ចាស់ ទ្រុធ​ទ្រោម​។ គម្រោង​អភិវឌ្ឍន៍​នេះ​មាន​ទុនវិនិយោគ​សរុប ២,៤ ប៊ី​លាន​ដុល្លារ​អាមេរិក និង រយៈពេល ១៦ ឆ្នាំ​។ គម្រោង​នេះ​ត្រូវបាន​អនុវត្ត​ក្រោម​យន្តការ PPP ដែល​កិច្ចសហប្រតិបត្តិការ​រ​វាង​រដ្ឋ​និង​វិស័យ​ឯកជន ផ្តោត​សំខាន់​លើ ការធ្វើ​អស្សាមិក​រណ៍​លំនៅដ្ឋាន និង ដីធ្លី​, ការសាងសង់​លំនៅដ្ឋាន​ជូន​ប្រជាជន​ដែល​បាន​ទទួលរង​អស្សាមិក​រណ៍ ការសាងសង់​ហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធ​ទីក្រុង ព្រម ទាំង​ផែនការអភិវឌ្ឍន៍​, ស្ថាបត្យកម្ម​, ផែនការ​អភិវឌ្ឍ​វិស័យ​ឧស្សាហកម្ម​, សេវា​គាំទ្រ​វិនិយោគ និង សេវាកម្ម​នានា​សម្រាប់​គាំទ្រ ដល់​ប្រតិបត្តិការ​ក្នុង​វិស័យ​ឧស្សាហកម្ម​។ គម្រោង​នេះ​អនុវត្តតាម​ម៉ូ​ដែល “​ថ្លៃដើម + ផល​វិនិយោគ​សមរម្យ​”, មានន័យថា រដ្ឋ​កៀរគរ​មូលនិធិ តាមរយៈ​ចំណូល​ពី​ការផ្ទេរ​ដី​, ចំណូល​ពន្ធ​, សញ្ញា​បណ្ណ​រដ្ឋ និង ការបង់​របស់​ក្រុមហ៊ុន​គ្រប់គ្រង​គម្រោង ដោយ​ផ្អែកលើ​កិច្ចសន្យា​គម្រោង PPP​។​

ករណី​សិក្សា​ទី ៣ គឺជា​គម្រោង​សួន​ឧស្សាហកម្ម​គូ​អាន ដែល​បានចាប់ផ្តើម​ក្នុង​ឆ្នាំ ២០០២​។ ជាង ១០ ឆ្នាំ​ក្រោយពី​អភិវឌ្ឍន៍​, តំបន់​គូ​អាន​មាន​សេដ្ឋកិច្ច​រឹងមាំ និង បាន​ក្លាយជា​តំបន់​អភិវឌ្ឍន៍​លឿន​ជាងគេ​បំផុត​នៃ​ខេត្ត​ហឺ​ប៉ៃ​។ បច្ចុប្បន្ន​សួន​ឧស្សាហកម្ម​គូ​អាន មាន​ឧស្សាហកម្ម​ឈានមុខ​ចំនួន ៥ និង ចង្កោម​ឧស្សាហកម្ម​ចំនួន ៩​។ គិត​ត្រឹម​ចុងឆ្នាំ ២០១៥, សហគ្រាស​ចំនួន ៥៥០ បាន​បោះទីតាំង​ក្នុង​សួន​ឧស្សាហកម្ម​គូ​អាន ជាមួយ​ទុនវិនិយោគ​សរុប​លើសពី ១០ ប៊ី​លាន​ដុល្លារ​អាមេរិក​។ គម្រោង​នេះ​ត្រូវបាន​អនុវត្ត​ក្រោម​យន្តការ PPP ដែល​កិច្ចសហប្រតិបត្តិការ​រ​វាង​រដ្ឋ​និង​វិស័យ​ឯកជន ផ្តោត​សំខាន់ លើ​ការប្រឹក្សា​យោបល់​អំពី​ផែនការអភិវឌ្ឍន៍​, ការរៀប​ដី​សម្រាប់​អភិវឌ្ឍន៍​, ការសាងសង់ និង ការធ្វើ​ប្រតិបត្តិការ​លើ​ហេ​ដ្ឋា​រចនា សម្ព័ន្ធ​សាធារណៈ និង ការអភិវឌ្ឍ​វិស័យ​ឧស្សាហកម្ម​។ គម្រោង​នេះ​ប្រើ​ម៉ូ​ដែល “​ថ្លៃដើម + ផល​វិនិយោគ​សមរម្យ​” សម្រាប់​សេវា​ប្រឹក្សា​យោបល់​អំពី​ផែនការអភិវឌ្ឍន៍​, ការរៀប​ដី​សម្រាប់​អភិវឌ្ឍន៍​, ការសាងសង់ និង ការធ្វើ​ប្រតិបត្តិការ​លើ​ហេ​ដ្ឋា​រចនា សម្ព័ន្ធ​សាធារណៈ​។ កម្រៃ​សេវា​សម្រាប់​ការអភិវឌ្ឍ​វិស័យ​ឧស្សាហកម្ម ត្រូវ​គិត​តាម​ភាគរយ​ជាក់លាក់​នៃ​ទំហំ​វិនិយោគ​ប្រចាំឆ្នាំ​។ ដូចគ្នានេះ ប្រាក់​ដែល​ត្រូវ​ទូទាត់​ជូន​រដ្ឋ​ត្រូវ​គិត​ផ្អែកលើ​ជា​ភាគរយ​នៃ​ចំណូល​ថ្មី​ដែល​ទទួលបាន​ពី​ការវិនិយោគ​រួមគ្នា​នេះ​។ ចំណូល​ថ្មី​នេះ​រួមមាន ចំណូល​ពន្ធ​, ចំណូល​ពី​ការគ្រប់គ្រង​មូលនិធិ​របស់​រដ្ឋ​, ចំណូល​ពិសេស និង មូលនិធិ​ពិសេស​។​
​ ​ជារួម យើង​អាច​កំណត់​លក្ខណៈ​រួម​នៃ​គម្រោង​អភិវឌ្ឍន៍ ទីក្រុង ដូចជាៈ ១. មូលដ្ឋាន​នៃ​កិច្ចសហប្រតិបត្តិការ​មាន​លក្ខណៈ​ប្រហាក់ប្រហែល​, ២. ម៉ូដ​នៃ​ការអភិវឌ្ឍ​រំកិល និង ៣. ចំណូល​ពី​ការផ្ទេរ​ដី​ក្នុង​តំបន់​នៃ​កិច្ចសហប្រតិបត្តិការ​គឺជា​ប្រភព​ចម្បង​នៃ​ការទូទាត់​។​

លក្ខណៈ​រួម​ទី ១: គម្រោង​អភិវឌ្ឍន៍​ទីក្រុង​ច្រើន​បំផុត ត្រូវការ​ការប្រឹក្សា​យោបល់​លើ​ផែនការអភិវឌ្ឍន៍​, ការរៀប​ដី សម្រាប់​អភិវឌ្ឍន៍ ពិសេស​ដី​ចាំបាច់​សម្រាប់​ការអភិវឌ្ឍ​, ការសាងសង់ និង ការធ្វើ​ប្រតិបត្តិការ​លើ​ហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធ​សាធារណៈ និង ការអភិវឌ្ឍ​វិស័យ​ឧស្សាហកម្ម​។ វិនិយោគិន​គ្រប់រូប​សម្លឹងមើល​អាទិភាព​ផ្សេងៗ​នៃ​កិច្ចសហប្រតិបត្តិការ ដោយ​ផ្អែកលើ​ចំណុចខ្លាំង​របស់ខ្លួន និង ផលចំណេញ​ដែល​គេ​នឹង​ទទួលបាន​។ តាមរយៈ​យន្តការ PPP, វិសាលភាព​ធុរកិច្ច​របស់​សហគ្រាស​នឹងត្រូវ​ពង្រីក ដើម្បី​ទទួលបាន​ប្រាក់ចំណេញ​ជា​អតិបរិមា ហើយ​ផលចំណេញ​ដែល​ទទួលបាន​ពី​គម្រោង​អភិវឌ្ឍន៍​ទីក្រុង ប្រាកដជា​ខ្ពស់ជាង​ផលចំណេញ​ដែល​ទទួលបាន​ពី​គម្រោង​វិនិយោគ​ជាក់លាក់​មួយៗ ដោយសារ​ទំហំ និង កម្រិត​នៃ​វិនិយោគ មាន​ភាពខុសគ្នា​ខ្លាំង​។

​លក្ខណៈ​រួម​ទី ២: គម្រោង​អភិវឌ្ឍន៍​ទីក្រុង​មាន​ភា​ព​ខុសគ្នា​ពី​គម្រោង​ជាក់លាក់​មួយៗ ពីព្រោះ​វា​គឺជា​បណ្តុំ​នៃ​គម្រោង ជាក់លាក់​ជាច្រើន​។ បើ​ប្រៀបធៀប​ជាមួយ​គម្រោង​ជាក់លាក់​មួយៗ​, គម្រោង​អភិវឌ្ឍន៍​ទីក្រុង​មា​នវ​ដ្ត​អភិវឌ្ឍន៍​វែង​, រយៈពេល សហប្រតិបត្តិការ​វែង និង ចំណាយ​ខ្ពស់​។ វិនិយោគិន​ដែលមាន​លទ្ធភាព​ហិរញ្ញវត្ថុ​ខ្ពស់ នឹង​ស្វែងរក​តុល្យភាព​រវាង​មុខ​ចេញ និង មុខ​ចូលក្នុង​តំបន់ ដើម្បី​ជៀសវាង​ការធ្វើ​បុរេប្រទាន​ថវិកា​ច្រើន​លើសលុប​។ បើ​គិត​អំពី​ថ្លៃ​ដី​, ទាំង​រដ្ឋ និង ទាំង​វិនិយោគិន ត្រូវការ​ពិនិត្យមើល​អំពី​តម្លៃ​អតិបរិមា​ក្នុង​តំបន់​។ ជា​លទ្ធផល​, ជម្រើស​ដើម្បី​កែលម្អ​តម្លៃ​ដី​ក្នុង​តំបន់ គឺ​ត្រូវ​ប្រើ​ម៉ូដ​នៃ​ការអភិវឌ្ឍ រំកិល​ពី​កន្លែង​មួយ​ទៅ​កន្លែង​មួយទៀត​។​

លក្ខណៈ​រួម​ទី ៣: ចំណាយ​ធំ​បំផុត​នៃ​ការវិនិយោគ​លើ​គម្រោង​អភិវឌ្ឍន៍​ទីក្រុង គឺ​ការរៀប​ដី​សម្រាប់​អភិវឌ្ឍន៍ និង ការសាងសង់​ហេ​ដ្ឋ​រចនា​ស​ម្ព័​ន្ថ​សាធារណៈ​។ យោងតាម​បទពិសោធន៍​កន្លងមក​, ចំណូល​ពី​ដី​នៅ​តំបន់​សហប្រតិបត្តិការ​គឺជា​ប្រភព​ស្នូល​នៃ​ការទូទាត់​។ យោងតាម​ច្បាប់​របស់​ប្រទេស​ចិន​, ថវិកា​នៃ​មូលនិធិ​គ្រប់គ្រង​ដោយ​រដ្ឋាភិបាល អាច​ប្រើប្រាស់ ចំពោះ​ចំណូល​ពី​ការផ្ទេរ​ដី​, ការប្រើប្រាស់​ដី​បណ្តោះអាសន្ន​, ការដោះស្រាយ​ផលប៉ះពាល់ និង ការសាងសង់​ហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធ ដែល​ធានា​នូវ​ការជំរុញ​ជា​និរន្តរ​នូវ​គម្រោង​អភិវឌ្ឍន៍​ទីក្រុង​។​

​ផ្អែកលើ​ការវិភាគ​ប្រៀបធៀប​ករណី​សិក្សា​ខាងលើ​, ភាពជោគជ័យ​នៃ​ការអនុវត្ត​យន្តការ PPP ក្នុង​គម្រោង​អភិវឌ្ឍ​ទីក្រុង​ត្រូវៈ

១. គម្រោង​អភិវឌ្ឍន៍​ត្រូវមាន​វិសាលភាព​សមរម្យ និង ច្បាស់លាស់​;
២. ហានិភ័យ​ប្រតិបត្តិការ​របស់​គម្រោង​អភិវឌ្ឍន៍ ត្រូវ​គ្រប់គ្រង​ឱ្យបាន​ច្បាស់លាស់​;
៣. យន្តការ​ការងារ​សរុប​សម្រាប់​ប្រតិបត្តិការ​គម្រោង (​ក្រុមការងារ​អន្តរ​វិស័យ ឬ អន្តរ​ស្ថាប័ន​) ត្រូវបាន​ប្រើប្រាស់​;
៤. កំណត់​សូចនាករ​សម្រាប់​វាស់វែង​សមិទ្ធកម្ម​; និង
៥. កសាង​ទីក្រុង​ថ្មី​មួយ ដែល​អាច​កែ​ល្អ​ទាំង​ផ្នែក​ខាងក្នុង និង ទាំង​ផ្នែក​ខាងក្រៅ តាមរយៈ​ការបង្កើត​នូវ​ប្រព័ន្ធ​វាយតម្លៃ​សមិទ្ធកម្ម​ដ៏​ត្រឹមត្រូវ​មួយ​។​P