Home ព័ត៌មានជាតិ នយោបាយ អនុស្សាវរីយ៍​...

អនុស្សាវរីយ៍​ថ្ងៃ​២​ធ្នូ ឆ្នាំ​១៩៧៨

សុខ វណ្ណៈ​៖មជ្ឈមណ្ឌល​ឯកសារ​កម្ពុជា​/ភ្នំពេញៈ​ ​អេង ពេជ្រ ហៅ ប៉ិច ភេទ​ស្រី អាយុ​៦៨​ឆ្នាំ មាន​ស្រុក​កំណើត​​​នៅ​ភូមិ​ស្លា​កេ​ត ឃុំ​គគីរ ស្រុក​កៀនស្វាយ ខេត្តកណ្តាល​។ ប៉ិច មាន​ឪពុក​ឈ្មោះ លី ឆេង មាន​ស្រុក​កំណើត​នៅ​ខេត្តកណ្តាល និង​មាន​ម្តាយ​ឈ្មោះ វួ​ច ហៀ​ង មាន​ស្រុកកំណើត​នៅ​ខេត្តកំពង់ស្ពឺ​។ ប៉ិច បាន​ចេញ​ពី​ស្រុកកំណើត​តាំងពី​អាយុ​៩​ឆ្នាំ មក​រស់​នៅតាម​ឪពុកម្តាយ​នៅ​ភូមិ​ក្តុលឃុំទន្លូងស្រុកមេមត់ ខេត្តកំពង់ចាម ដោយសារតែ​ឪពុក​របស់ ប៉ិច បានទទួល​ម៉ៅការ​សាងសង់​ផ្លូវជាតិ​លេខ​៧ ក្នុងស្រុក​មេមត់ ខេត្ត​កំពង់ចាម​។ កាលពី​ក្មេង ប៉ិច បាន​ចូលរៀន​នៅ​សាលាបឋមសិក្សា​ក្តុល​ត្រឹម​ថ្នាក់​ទី​៩​ចាស់ ក៏​ឈប់រៀន​។​

អេង ពេជ្រ ហៅ ប៉ិច មានកូន​ចំនួន​៤​នាក់ ហើយ​សព្វថ្ងៃ​គាត់​រស់នៅ​ភូមិ​ក្តុល ឃុំ​ទ​ន្លូ​ង ស្រុក​មេមត់ ខេត្ត​ត្បូងឃ្មុំ​។​(​សុខ វណ្ណៈ​/​មជ្ឈមណ្ឌល​ឯកសារ​កម្ពុជា​)

​ ​ ​ប៉ិច បាន​រៀបរាប់ថា នៅ​ចុង​ទសវត្សរ៍​ឆ្នាំ​១៩៦០ ខ្ញុំ​បាន​ស្គាល់ឈ្មោះ ណា​ល់ ដែលមាន​ឪពុកមា​ឈ្មោះ តា​ង៉ាន់ រស់នៅ​ចម្ការ​ថ្មី ក្នុងភូមិ​ស្លា ឃុំ​ទ​ន្លូ​ង ស្រុក​មេមត់ ខេត្តកំពង់ចាម ជាប់​នឹង​នឹង​ប្រទេស​វៀតណាម​។ នៅពេល នោះ​ប្រទេស​វៀតណាម​បានកើត​សង្គ្រាម​រវាង​វៀតណាម​ខាងជើង ដែលមាន​កងទ័ព​វៀត​កុង និង​វៀតណាម​ខាង​ត្បូ​វ​ដែលមាន​កងទ័ព​ធី​វ​គី​។ កងទ័ព​វៀត​កុង​មួយចំនួន​បាន​ចូលមក​លាក់ខ្លួន​នៅក្នុង​ព្រៃ​តាម​ព្រំដែន​កម្ពុជា​-​វៀតណាម ដូច្នេះហើយ​ទើប​ប្រជាជន​នៅក្នុង​ភូមិ​កោះ​ថ្ម ឬ ភូមិ​អ​ញ្ឆ​ញ​, ភូមិ​ស្លា​, ភូមិ​ក្តុល​, ភូ​មិច​ង្គុំ ក្នុង​ឃុំ​ទ​ន្លូ​ង និង​ប្រជាជន​ដែល​មកពី​តំបន់​ផ្សេងៗ​ទៀត​ជាប់​ព្រំដែន​វៀតណាម​បាននាំគ្នា​ទិញ​អង្ករ និង​ថ្នាំពេទ្យ ដឹក​ទៅ​លក់​ឲ្យ​កងទ័ព​វៀត​កុង​នៅ​ម្តុំ​ព្រៃ​ទួល​នេ​ត ដើម្បី​បាន​ប្រាក់ចំណេញ​។ កាលនោះ​ឪពុកម្តាយ​ខ្ញុំ​បាន​បើក​លក់​អង្ករ​នៅផ្ទះ ដូច្នេះ​ទើប​ប្រជាជន​ក្នុងភូមិ​នាំគ្នា​មក​ទិញ​អង្ករ​របស់គាត់​យកទៅ​លក់​បន្ត​ឲ្យ​កងទ័ព​វៀត​កុង​។​

​នៅ​ឆ្នាំ​១៩៧០ ប្រទេស​កម្ពុជា​ចាប់ផ្តើម​កើត​ចលាចល និង​សង្គ្រាម​ដោយសារ​លោក​សេនាប្រមុខ​លោក​លន់ នល់ ធ្វើ​រដ្ឋប្រហារ​ទម្លាក់​ស​ម្តេច​ព្រះ នរោត្តម សីហនុ​។ ប្រជាជន​នៅតាម​ស្រុកស្រែ​ចម្ការ​មិន​សប្បាយ​ចិត្តនឹង​រដ្ឋប្រហា​រ​នេះឡើយ​។ យុវជន​មួយចំនួន​បានធ្វើ​បាតុកម្ម និង​ហែរ​ក្បួន​តាម​បណ្តោយ​ផ្លូវជាតិ ប៉ុន្តែ​ត្រូវបាន​ទាហាន លន់ នល់ បាញ់​បង្ក្រាប​បណ្តាល​ឲ្យ​បាតុករ​មួយចំនួន​រងរបួស និង​មួយចំនួន​បាន​វិលត្រឡប់​ទៅ​ភូមិកំណើត​វិញ​។ បើតាម​ខ្ញុំ​ដឹង បង​ណា​ល់ និង​មិត្តភក្តិ​របស់គាត់​ឈ្មោះ វណ្ណៈ បាន​ចូលរួម​បាតុកម្ម​នោះដែរ​។ បន្ទាប់មកទៀត​តាម​ការអំពាវនាវ​រប​ស់​សម្តេចព្រះ នរោត្តម សីហនុ ពី​ទីក្រុង​ប៉េកាំង ប្រទេស​ចិន​ឲ្យ​កូនចៅ​ចូល​ព្រៃម៉ាគី​តស៊ូ​ដើម្បី​រំដោះជាតិ ទើប​យុវជន​នៅក្នុង​ភូមិ​ក្តុល និង​ភូមិ​មួយចំនួនទៀត​បាន​ស្ម័គ្រ​ចូលរួម​ចលនា​តស៊ូ ហើយ​ក្នុងចំណោម​យុវជន​ទាំងនោះ​ក៏មាន​បង ណា​ល់ និង​មិត្តភក្តិ​របស់គាត់​ដែរ​។ កាលនោះ ខ្ញុំ​បានឃើញ​យុវជន​ខ្លះ រត់​ត្រឡប់មកផ្ទះ​វិញ​ដែរ ដោយសារ​ខ្លា​ចការ​វាយ​ប្រយុទ្ធ​គ្នា​។​

នៅ​អំឡុង​ឆ្នាំ​១៩៧០​ដដែល ខ្ញុំ​បានឃើញ​ទាហាន​អាមេរិកាំង​មក​តាំង​បន្ទាយ​នៅ​កោះ​ថ្ម​, ពងទឹក​, ភូមិ​ក្តុល និង​វាលស្រែ​ក្បែរ​ផ្ទះ​របស់ខ្ញុំ​។ ទាហាន​អាមេរិកាំង​ខ្លះ​មាន​ស្បែក​ខ្មៅ ខ្លះទៀត​មាន​ស្បែ​កស និង​មាឌធំៗ​ដើរ​ចូលមក​ក្នុងភូមិ​របស់ខ្ញុំ​ដោយមាន​កាន់​កាំភ្លើង​គ្រប់​ដៃ និង​មាន​រថក្រោះ​បើក​អម​មកជា​មួយ​។ នៅពេលនោះ​ប្រជាជន​ក្នុងភូមិ​បានរស់នៅ​ក្នុងស្ថានភាព​ភ័យខ្លាច​ដោយសារ​ការ​វាយ​ប្រយុទ្ធ​គ្នា គ្រាប់ផ្លោង និង​ការទម្លាក់​គ្រាប់បែក​។ ចំណែក​កងទ័ព​វៀត​កុង​បាន​ស្លៀកពាក់​ខោអាវ​ស៊ីវិល​ដូច​ប្រជាជន​ខ្មែរ ដើម្បី​បន្លំ​ខ្លួន​ចូលមក​ក្នុងភូមិ​ស៊ើប​ការដែល​ធ្វើ​ឲ្យ​ទាហាន​អាមេរិកាំង​ពិបាក​បែងចែក​រវាង​ប្រជាជន​ខ្មែរ និង​វៀត​កុង​។ បើតាម​កងទ័ព​វៀត​កុង​ឈ្មោះ អុង ជិន ដែល​ធ្លា​ប់យក​គ្រាប់មីន​មក​លាក់ទុក​នៅផ្ទះ​របស់​ខ្ញុំ​បាន​និយាយថា ទាហាន​អាមេរិកាំង​ត្រូវបាន​កងទ័ព​វៀត​កុង​លប់​បាញ់ បណ្តាល​ឲ្យ​ស្លាប់ និង​រងរបួស​ជាច្រើន​នាក់​។ ពេលនោះ​រថក្រោះ​របស់​ទា​ហាន​អាមេរិកាំង​ប្រហែលជា​៣០​គ្រឿង មិនអាច​មកជួយ​អន្តរាគមន៍​ទាន់ពេលវេលា​ឡើយ​។ កងទ័ព​វៀត​កុង​មាន​ជំនាញ​ខាង​ជីក​ផ្លូវ​ក្រោម​ដី​ដើម្បី​លាក់ខ្លួន និង​ស៊ើបការណ៍ ហើយ​ប្រជាជន​ខ្មែរ​ខ្លះ​បាន​ជួយ​លាក់បាំង​ទាហាន​វៀត​កុង​ថែមទៀត ដែល​ធ្វើ​ឲ្យ​ទាហាន​អា​មេ​រិច​កាំ​ង​កាន់តែ​ពិបាក​ក្នុងការ​ស្វែងរក​ទីតាំង​របស់​កងទ័ព​វៀត​កុង​។ នៅពេល​យប់​កងទ័ព​វៀត​កុង​យ៉ាងច្រើន​សន្ធឹកសន្ធាប់​បានធ្វើ​ដំណើរ​ចេញពី​ព្រំដែន​វៀតណាម​ឆ្លងកាត់​ភូមិ​កោះ​ថ្ម ភូមិ​ក្តុល ចូលទៅ​ខាងក្នុង​ប្រទេស​កម្ពុជា​។ ប្រជាជន​ខ្មែរ​មួយចំនួន​បាន​ជួយ​យាមផ្លូវ​ឲ្យ​កងទ័ព​វៀត​កុង ព្រោះ​ខ្លាចក្រែង​កងទ័ព​វៀត​កុង​ដើរ​ចំ​ខ្សែត្រៀម និង​បន្ទាយ​ទាហាន​អាមេរិកាំង​ទៀតផង​។ ទាហាន​អាមេរិកាំង​បាន​តាំង​បន្ទាយ​នៅក្នុង​ភូមិ​មួយរយៈ​ក៏​ដកចេញ​ទៅវិញ​អស់​។

​ ​នៅ​ឆ្នាំ​១៩៧៥ យោធា​ខ្មែរក្រហម​បាន​ឡើងកាន់​អំណាច ហើយ​ទ្រព្យសម្បត្តិ​របស់​ប្រជាជន​នៅ​ភូមិ​កោះ​ថ្ម ភូមិ​ក្តុល និង​ភូមិ​ស្លា ត្រូវបាន​ខ្មែរក្រហម​ប្រមូល​ដាក់​រួម​ទាំងអស់​។ ខ្មែរក្រហម​បាន​ចាត់តាំង​ប្រជាជន​នៅក្នុង​ភូមិ​ឲ្យ​ធ្វើការ​ងារ​រួម និង​ហូបបាយ​រួម​តាម​សហករណ៍​។ នៅក្នុង​ឆ្នាំ​១៩៧៥ ដដែល ខ្ញុំ​បានឃើញ បង​ណា​ល់ និង​យោធា​ខ្មែរក្រហម​ជាច្រើន​នាក់​ទៀត​បាន​ដើរ​ឆ្លងកាត់​ភូមិ​ដោយ​ស្លៀកពាក់​ឯកសណ្ឋាន​យោធា​។ ខ្ញុំ​ដឹងថា បង​ណា​ល់ ស្នាក់នៅ​បន្ទាយ​នៅ​ភូមិ​កោះ​ថ្ម​។ នៅ​ក្នុងសម័យ​ខ្មែរក្រហម ទោះបីជា​យើង​ធ្លាប់​ស្គាល់គ្នា ឬក៏​ជាប់​សាច់ញាតិ និង​បងប្អូន​គ្នា ក៏​យើង​មិនអាច​ទៅ​រាក់ទាក់​បានដែរ​។ នៅ​ចន្លោះ​ពី​ឆ្នាំ​១៩៧៥ ដល់ ឆ្នាំ​១៩៧៦ ប្រជាជន​នៅក្នុង​ភូមិ​ក្តុល​មិនសូវ​ជួប​ការលំបាក​ក្នុងការ​ហូបចុក​ប៉ុន្មាន​ទេ ប៉ុន្តែ​ប្រជាជន​ក៏ត្រូវ​ធ្វើការ​ងារ​លើក​ទំនប់​ប្រឡាយ​គ្មាន​ពេល​សម្រាក​ដែរ​។ នៅ​អំឡុង​ឆ្នាំ​១៩៧៧ ប្រជាជន​រស់នៅ​ក្នុងភូមិ​ចាប់ផ្តើម​ខ្វះខាត និង​ហូបចុក​មិនបាន​គ្រប់គ្រាន់​។ លើសពីនោះ​យោធា​មជ្ឈិម​បាន​ចុះមក​ចាប់​យោធា និង​កម្មាភិបាល​ខ្មែរក្រហម​នៅ​ភូមិភាគ​បូព៌ា​មួយចំនួន​ថែមទៀត​។ ថ្ងៃមួយ ខ្ញុំ​បាន​ជួប តា​ញ៉ា​ល់ ប្រជាជន​នៅក្នុង​ភូមិ​កោះ​ថ្ម​។ តា​ញ៉ា​ល់ បាន​លួចខ្សឹប​ប្រាប់​ខ្ញុំ​ថា «​អញ​បាន​ជូន ណា​ល់ ដើរកាត់​ព្រៃ​ទៅដល់​ព្រំដែន​វៀតណាម​ហើយ ប៉ុន្តែ​កុំ​មាត់​ឲ្យ​អង្គ​ការដឹង​ប្រយ័ត្ន​ងាប់​ទាំងអស់គ្នា​»​។ ពេល​ខ្ញុំ​ឮ តា​ញ៉ា​ល់ និយាយ​ដូច្នេះ ខ្ញុំ​ក៏​មិន​ហ៊ាន​សួរដេញដោល​ច្រើន​ដែរ ព្រោះ​យោធា​មជ្ឈិម​បាន​ចូលមក​ដល់​ភូមិ​ហើយ​។ សភាពការណ៍​នៅក្នុង​ភូមិ​កាន់តែ​ច្រួលច្របល់ ហើយ​មួយរយៈ​ក្រោយមក ស្រាប់តែ​ខ្មែរក្រហម​ចេញ​ផែនការ​ជម្លៀស​ប្រជាជន​ក្នុងភូមិ​កោះ​ថ្ម​, ភូមិ​ក្តុល​, ភូមិ​ស្លា​, ភូ​មិច​ង្គុំ ឲ្យ​ទៅ​រស់នៅ​តំបន់​ផ្សេង​វិញ​។ ខ្ញុំ​និង​គ្រួ​សារបាន​ប្តូរ​ទៅ​រស់នៅ​ស្វាយ​ជ្រះ និង ស្រែ​ចារ ក្នុងស្រុក​ស្នួល ខេត្តក្រចេះ​។ បន្ទាប់មក ខ្មែរក្រហម​បាន​ចាត់តាំង​ខ្ញុំ​ឲ្យ​ទៅធ្វើ​ការ​ក្នុង​កងចល័ត ប៉ុន្តែ​មិនមាន​អាហារ​ហូប​គ្រប់គ្រាន់​ឡើយ​។ មាន​យុវជន និង​យុវនារី​មួយចំនួន​បាន​ស្លាប់​ដោយសារ​អត់​អាហារ និង​មួយចំនួនទៀត​ត្រូវ​អង្គ​ការបោក​បញ្ឆោត​យក​ទៅ​សម្លាប់​ដោយ​កុហក់ថា ឲ្យ​ទៅធ្វើ​ត្រី​ប្រហុក​។ ពេលនោះ​ខ្ញុំ​ក៏បាន​ស្នើសុំ​ប្រធាន​យោធា​ឈ្មោះ ទិ ទៅធ្វើ​ត្រី​ហុក​ដែរ ព្រោះ​គិតថា​នឹង​ទទួលបាន​ត្រី​ខ្លះ​យកមក​ហូប ប៉ុន្តែ​ប្រធាន​យោធា​តប​មក​ខ្ញុំ​វិញ​ថា មិត្តឯង​ចង់ទៅ​ងាប់​នឹង​គេ​ដែរ​ឬ​? ពេលនោះ​ទើប​ខ្ញុំ​ដឹងថា​អង្គ​ការយក​អ្នក​ដែលមាន​ឈ្មោះ​ទៅធ្វើ​ត្រី​ប្រហុក​ទៅ​សម្លាប់​។​

​នៅ​ខែតុលា ឆ្នាំ​១៩៧៨ អង្គការ​បាន​ប្រមូល​កង​នារី និង​កង​យុវជន​ទាំងអស់​ឲ្យ​ទៅ​ជួយ​សែង​យោធា​ដែល​រងរបួស និង​ស្លាប់​ពេលដែល​វាយ​ប្រយុទ្ធ​ជាមួយ​កងទ័ព​វៀតណាម​នៅ​សមរភូមិ​។ យើង​សែង​យោធា​ខ្មែរក្រហម​ជាច្រើន​នាក់​ដែល​រងរបួស​បណ្តាក់​គ្នា​សំដៅទៅ​ផ្លូវជាតិ​ដើម្បី​ដឹក​តាម​រថយន្ត​យកទៅ​ព្យាបាល​។ ខ្ញុំ​ខ្លាច​ខ្មោច​ខ្លាំងណាស់ ប៉ុន្តែ​ពេល​អង្គ​ការប្រើ​ឲ្យ​សែង​ខ្មោច​ខ្ញុំ​លែង​ខ្លាច​អ្វី​ទាំងអស់​។ នៅពេល​ខ្ញុំ​សែង​ខ្មោច និង​អ្នករបួស​ខ្ញុំ​ទទួលបាន​បាយ​ហូប​គ្រប់គ្រាន់​។ ខ្ញុំ​ធ្វើ​កិច្ចការ​នេះ​រយៈពេល​ប្រហែលជា​មួយខែ ខ្មែរក្រហម​បានចាប់ផ្តើម​កៀរ​ប្រជាជន​ឲ្យ​ទៅ​រស់នៅ​ភាគ​ខាងលិច ប៉ុន្តែ​ខ្ញុំ​បានគេច​ខ្លួន​មិន​ព្រម​ទៅតាម​ការចាត់តាំងរ​បស់​ខ្មែរក្រហម​ឡើយ គឺ​ខ្ញុំ​ចង់​នៅ​ខាង​វៀតណាម ព្រោះ​ខ្ញុំ​អាច​និយាយ​ភាសា​វៀតណាម​បាន​ខ្លះ​។ ជា​សំណាងល្អ​ខ្ញុំ​បាន​ជួប​កងទ័ព​វៀតណាម និង​បាន​ជួប​ប្រជាជន​មួយចំនួន​ដែល​ភៀសខ្លួន​ចូលទៅ​ខាង​វៀតណាម​។
​ ​បន្ទាប់មក​ខ្ញុំ​បាន​ជិះ​រថយន្ត​ជាមួយ​កងទ័ព​វៀតណាម​ទៅ​ចូល​រួមការ​ប្រារព្ធ​ពិធី​បង្កើត​រណសិរ្ស ២​ធ្នូ ឆ្នាំ​១៩៧៨​។ ខ្ញុំ​បាន​ជួប​តា បាក់ សព្វថ្ងៃ​រស់នៅ​ភូមិ​ក្តុល​, កា​ណា សព្វថ្ងៃ​រស់នៅ​ផ្សារ​ស្នួល​, យាយ​ពេញ គឺជា​អ្នក​ជម្លៀស​មកពី​ភ្នំពេញ​ដែល​អ្នកភូមិ​ហៅ​គាត់​ថា យាយ​អំ​ពេញៗ ដែល​សព្វថ្ងៃ​គាត់​ស្លាប់​ហើយ​។ ខ្ញុំ​បានឃើញ​កងទ័ព ប្រជាជន​ខ្មែរ រួមទាំង​មន្ត្រី​ទូត​មក​ចូលរួម​ក្នុង​កម្ម​ពិធី​នេះ​។ នៅពេលនោះ​មាន​កងទ័ព​វៀតណាម​ប្រមាណ​មួយ​កងពល រួមជាមួយ​កាំភ្លើង​តូចធំ រថក្រោះ និង​រថយន្ត​រាប់រយ​គ្រឿង ចាំ​ការពារ​បរិវេណ​ខាងក្រៅ​។

​ ​នៅពេល​កម្មវិធី​ជិត​ចាប់ផ្តើម​ស្រាប់តែ​មនុស្ស​មនុស្ស​ពីរ​បីនាក់​ដើរ​សំដៅ​រក​ខ្ញុំ និង កា​ណា ដោយ​ប្រាប់​ខ្ញុំ​ថា ជួយ​កាន់​បដា​ពាក្យស្លោក​ផង​។ ខ្ញុំ និង កា​ណា បាន​ឈរ​កាន់​បដា​ទាំង​ឃ្លាន ព្រោះ​មិនទាន់​ហូប​អាហារ​។ ខ្ញុំ​ក្រឡេកឃើញ បង​ណា​ល់ ដើរមក​ចំ​ពីមុខ​យើង​ដែល​កំពុង​ឈរ​។ ខ្ញុំ​បាន​ស្រែកប្រាប់ កា​ណា ថា​ដូចជា បង​ណា​ល់​។ កា​ណា បាន​ឆ្លើយតប​ថា ហ្នឹងហើយ បង​ណា​ល់​។ បង​ណា​ល់ បានឃើញ​ខ្ញុំ​ដែរ ប៉ុន្តែ​គាត់​ប្រញាប់ប្រញាល់ ហើយ​គាត់​ក៏បាន​ផ្តាំ​ខ្ញុំ​ថា បន្តិចទៀត​ជួបគ្នា​។ ពេលនោះ​បង ណា​ល់ មាន​កងការពារ​ដើរ​តាម​ក្រោយ​គាត់​ដោយមាន​ស្ពាយ​កាំភ្លើង​អាកា​ថ្មីៗ​។ ខ្ញុំ​បានឃើញ​គាត់​ដើរ​សួរសុខទុក្ខ​កងទ័ព​ខ្មែរ​ដែល​បាន​ចូលរួម​ពិធី​នោះ​។ ខ្ញុំ​មិនដឹងថា បង​ណា​ល់ ធ្វើ​ការងារ​អ្វី និង​មាន​តួនាទី​អ្វី​ទេ​។ ពេល​ប្រជុំ​ចប់ កងការពារ​ពីរ​នាក់​ដែលមាន​ស្ពាយ​កាំភ្លើង បាន​ដើរមក​ដល់​ហើយ​ប្រាប់​ខ្ញុំ​ថា លោក ហ៊ុន សែន ហៅ​យើងខ្ញុំ​ទៅ​ជួប​គាត់​។ ខ្ញុំ​ចាប់ផ្តើម​ភ័យ​ម្តងទៀត ព្រោះ​មិនដែល​ស្គាល់ លោក ហ៊ុន សែន ជា​នរណា ប៉ុន្តែ​ពេលទៅដល់​ក៏​ឃើញ បង​ណា​ល់​។ ខ្ញុំ​មិន​ហ៊ាន​សួរ​គាត់​ច្រើន​ទេ ហើយ​គាត់​ក៏​ដឹងថា​ខ្ញុំ​ឃ្លាន​ដែរ​។ គាត់​បាន​ប្រាប់​ខ្ញុំ​ថា ហូប​នំ​សិន​ទៅ ហើយ​គាត់​ហុច​ផ្លែឈើ​មក​ឲ្យ​ខ្ញុំ​ហូប​ថែមទៀត​។ ពេល​ខ្ញុំ​ហូប​ហើយ បង​ណា​ល់ បាន​សួរ​ទុក្ខ​ខ្ញុំ និង​សួរនាំ​អំពី​ប្រពន្ធ​របស់គាត់​ថា ប៉ិច ឯង​ដែល​ឃើញ​ប្រពន្ធ​របស់ខ្ញុំ​ទេ​? ខ្ញុំ​បាន​ឆ្លើយ​ប្រាប់​គាត់​ថា ឃើញ​បង ខ្ញុំ​ឃើញច្បាស់​ណាស់ ពេល​ខ្ញុំ​ត្រឡប់​មកពី​ធ្វើការ​នៅ​បឹង​ក្រចាប់​វិញ​។ ខ្ញុំ​បានឃើញ​បងស្រី​នៅ​គោក​ចារ​។ បងស្រី​ជិះរទេះ​ដោយ​ដៃ​កំពុង​ពរ​កូនតូច​មួយ សំដៅ​ទៅលើ ប៉ុន្តែ​ខ្ញុំ​មិនដឹងថា​ទៅ​ទីណា​ឡើយ​។ ពេលឮ​ខ្ញុំ​និយាយ​ពាក្យ​នេះ បង​ណា​ល់ ចាប់ផ្តើម​យំ ហើយ​ខ្ញុំ​ក៏​នាំគ្នា​យំ​ទាំងអស់គ្នា​។ បង​ណា​ល់ មិនបាន​សួរនាំ​ខ្ញុំ​ទៀត​ទេ ព្រោះ​គាត់​មាន​កិច្ចការ​។ គាត់​គ្រាន់តែ​ផ្តាំ​ខ្ញុំ​ថា ទៅ​ហូបបាយ​សិន​ទៅ​ចាំ​ថ្ងែ​ក្រោយ​ជួបគ្នា​។ នៅ​កន្លែង​ប្រារព្ធ​ពិធី​ថ្ងៃ​បង្កើត​រណសិរ្ស ២ ធ្នូ មានការ​រៀបចំ​ម្ហូបអាហារ​ច្រើនណាស់ រួមទាំង​ផ្លែឈើ និង​មាន​រោង​បាយ​វែង​មួយ​។ មាន​មនុស្ស​ច្រើនណាស់​បាន​ចូលរួម​ពិធី​នេះ​។ ពេល​ហូបបាយ​រួច​អ្នក​ចូលរួមបាន​រំសាយ​បន្តិច​ម្តងៗ​ចេញទៅ​កន្លែង​រៀងៗ​ខ្លួន​វិញ​។ ចំណែក​តា បាក់​, កា​ណា​, យាយ​ពេញ បាន​ត្រឡប់​ទៅ​ភូមិ គឺ​នៅសល់តែ​ខ្ញុំ​នៅ​ឈរ​រេរា​មិនដឹង​ជា​ទៅណា ព្រោះ​បែកបាក់​បងប្អូន​។ ពេលនោះ​ខ្ញុំ​បានឃើញ​រថយន្ត​កងទ័ព​វៀតណាម​រៀបចំ​វិលត្រឡប់​ចូលទៅក្នុង​ប្រទេស​វៀតណាម​វិញ ខ្ញុំ​ក៏បាន​ដើរទៅ​សួរ​ទើប​ដឹងថា លោក ហ៊ុន សែន នៅ​វៀតណាម​។ ខ្ញុំ​បាន​សុំ​កងទ័ព​វៀតណាម​ជិះ​រថយន្ត​ទៅ​ឡុង​ខា​ញ់ (​ឡុង យ៉ាវ​) ក្នុង​បំណង​ឆ្ពោះ​ព្រៃនគរ​។ ពេល​ខ្ញុំ​ទៅដល់​ឡុង​ខា​ញ់​ភា្ល​ម ខ្ញុំ​បាន​ចូល​បម្រើកងទ័ព​វៀតណាម​នៅ​ទីនោះ​។ បន្ទាប់មក វៀតណាម​បាន​ចាត់តាំង​ខ្ញុំ​ឲ្យ​ធ្វើជា​នីរសារ​ឲ្យ​ប្រធាន​វរ​សេនា​ធំ​ឈ្មោះ ឡាង​។ ខ្ញុំ​បាន​សួររក​លោក ហ៊ុន សែន ពេលនោះ​ខាង​វៀតណាម​បាន​ប្រាប់​ខ្ញុំ​ថា លោក ហ៊ុន សែន ចេញមក​ប្រទេស​កម្ពុជា​ហើយ​។ ខ្ញុំ​លែង​បាន​ជួប​គាត់​រហូតមក​។ មាន​ថ្ងៃមួយ​ខ្ញុំ​បាន​ធ្វើជា​ចុងភៅ​ឲ្យ​មេ​បញ្ជា​ធំៗ ព្រោះ​ខាង​វៀតណាម​ប្រាប់ថា មាន​ភ្ញៀវ​ពិសេស​មកពី​ខ្មែរ ដូច្នេះ​ចុងភៅ​ត្រូវ​ស្ល​សម្លកកូរ​របៀប​ខែ្មរ​។ ខ្ញុំ​មិនបាន​ចាប់អារម្មណ៍​ទេ ស្រាប់​តែមាន​កងការពា​រ​ជនជាតិ​វៀតណាម​ម្នាក់​និយាយប្រាប់​ខ្ញុំ​ថា ខ្មែរ​ដែល​មក​ចូលរួម​ជាមួយ​ថ្នាក់លើ​វៀតណាម​សុទ្ធតែ​អ្នកធំ ក្នុងចំណោម​នោះ​ក៏មាន​លោក ហេង សំរិន ដែរ​។ ខ្ញុំ​មិនបាន​ស្គាល់​លោក​ហេង សំរិន ពីមុនមក​ទេ ខ្ញុំ​ក៏​មិន​ហ៊ាន​ទៅ​ជួប​គាត់​ដែរ​។ ពេល​ហូបបាយ​រួចហើយ លោក​ហេង សំរិន បាន​ចាក​ចេញទៅ ហើយ​ខ្ញុំ​ក៏​មិនដែល​បានឃើញ​គាត់​ត្រឡប់មក​កន្លែង​ទៀត​ដែរ​។​

អេង ពេជ្រ ហៅ ប៉ិច មានកូន​ចំនួន​៤​នាក់ ហើយ​សព្វថ្ងៃ​គាត់​រស់នៅ​ភូមិ​ក្តុល ឃុំ​ទ​ន្លូ​ង ស្រុក​មេមត់ ខេត្ត​ត្បូងឃ្មុំ​។​(​សុខ វណ្ណៈ​/​មជ្ឈមណ្ឌល​ឯកសារ​កម្ពុជា​)

​ ​នៅ​ឆ្នាំ​១៩៧៩ នៅពេលដែល​ប្រទេស​កម្ពុជា​ត្រូវបាន​រំដោះ​ថ្ងៃទី​៧ ខែមករា ឆ្នាំ​១៩៧៩ ខ្ញុំ​បាន​ទៅដល់​ភ្នំពេញ ចូលរួម​មហាសន្និបាត​នៅ​ស្តា​ត​អូឡាំពិក ជាមួយ​ថ្នាក់ដឹកនាំ​វៀតណាម និង​ខ្មែរ​ជាច្រើន​នាក់​។ ខ្ញុំ​បាន​ស្នាក់នៅ​ភ្នំពេញ​រយៈពេល​បី​ថ្ងៃ ក៏​ត្រឡប់មក​ប្រទេស​វៀតណាម​វិញ ព្រោះ​ខ្ញុំ​មានឈ្មោះ​ក្នុង​កងទ័ព​វៀតណាម​។ នៅ​ឆ្នាំ​១៩៧៩ ខ្ញុំ​បាន​នៅ​ឈរជើង​ការពារ​ព្រំដែន​នៅ​ម្តុំ​ខ្ទុ​ម ជាប់​ព្រំដែន​វៀតណាម​និង​កម្ពុជា​។ នៅក្នុង​ឆ្នាំ​១៩៧៩ ដដែល មាន​ហេតុការណ៍​មួយ​បាន​កើតឡើង​នៅ​ព្រំដែន ដោយ​ខ្ញុំ​មិនបាន​ដឹងថា​ភាគី​ខាង​ណា​បាន​ចូលមក​បាញ់​ប្រធាន​វរ​សេនា​ធំ​ឈ្មោះ ឡាង និង​កង​យោធា​ខ្មែរ​ពីរ​នាក់​ស្លាប់​នៅក្នុង​ខ្ទម​តូច​មួយ​ក្នុង​ទឹកដី​វៀតណាម​ឡើយ​។ ពេលនោះ​វៀតណាម​បាន​យក​សាកសព​ប្រធាន​វរ​សេនា​ធំ​ឈ្មោះ ឡាង ទៅធ្វើ​បុណ្យ​តាម​ព្រ​ពៃ​ណី​វៀតណាម ចំណែក​សាកសព​ជនជាតិខ្មែរ អង្គភាព​បាន​ចាត់តាំង​ខ្ញុំ​រួមជាមួយ​កងទ័ព​វៀតណាម​ជាច្រើន​នាក់​ដឹក​មក​កប់​ក្នុង​ទឹកដី​ខ្មែរ​វិញ​។ បន្ទាប់មក​យើង​បាននាំគ្នា​មក​ផឹកទឹក​អំពៅ​នៅ​ផ្សារ​ខ្ទុ​ម ហើយ​ពេលនោះ​ខ្ញុំ បានឃើញ​អ្នកភូមិ​ម្នាក់​ឈ្មោះ ដឿ​ង​។ ខ្ញុំ​បាន​ស្រែក​សួរថា ដឿ​ង ម៉ែអញ​នៅរស់​ទេ ឌឿ​ង បាន​តប​មក​ថា នៅរស់ រាល់ថ្ងៃ​នៅ​ភូមិ​ក្តុល​។ ពេល​បានទទួល​ដំណឹង​នេះហើយ ខ្ញុំ​បាន​ព្យាយាម​សុំ​វៀតណាម​មកលេង​ផ្ទះ​ប៉ុន្តែ​ខាង​វៀតណាម​មិន​អនុញ្ញាត​ទេ​។ ក្រោយមក ខ្ញុំ​បាន​ជួប​ឈ្មោះ ម៉ូ​វ ត្រូវជា​ប្អូនធម៌ និង​ចេះ​វៀតណាម​ច្បាស់​។ ម៉ូ​វ បាន​ទៅ​ជួយ​និយាយ​ជាមួយ​ភាគី​វៀតណាម​ថា ម្តាយ​របស់ខ្ញុំ​គ្មាន​បងប្អូន​ទេ ហើយ​គាត់​មាន​វ័យ​ជរា​ណាស់​ទៅ​និង​គ្មាន​អ្នកណា​មើលថែ​។ ប៉ុន្តែ​ភាគី​វៀតណាម​មិន​ចង់​ឲ្យ​ខ្ញុំ​ឈប់​ពី​ការងារ​កងទ័ព​ឡើយ​។ មួយរយៈ​ក្រោយមក ភាគី​វៀតណាម​ក៏​អនុញ្ញាតិ​ឲ្យ​ខ្ញុំ​ត្រឡប់មក​ខ្មែរ​វិញ ដោយ​ធ្វើ​សំបុត្រ​ត្រឹមត្រូវ​និង​បើក​អំណោយ​ឲ្យ​ជាច្រើន​។ នៅពេល​ខ្ញុំ​បាន​ត្រឡប់មកផ្ទះ​វិញ​បាន​ជួប​ម្តាយ​ជាទី​ស្រឡាញ់​ហើយ​រួមរស់​ប្រកបមុខរបរ​ធ្វើស្រែ​ចម្ការ ប៉ុន្តែ​ពេលនោះ​នៅមាន​ខ្មែរក្រហម​ចេញចូល​ក្នុងភូមិ ទើប​ខ្ញុំ​មិន​ហ៊ាន​ទុក​ឯកសារ​ដែល​ធ្លាប់​បម្រើកងទ័ព​វៀតណាម​។ រយៈពេល​ជាង​៣០​ឆ្នាំ​ក្រោយមក​ខ្ញុំ​បាន​ជួប​សម្តេច ហ៊ុន សែន នៅពេល​សម្តេច​មក​សម្ពោធ​សាលាបឋមសិក្សា ប៊ុន រ៉ានី ហ៊ុន សែន កោះ​ថ្ម​។ ខ្ញុំ​បាន​សុំ​សម្តេច​ជួយ​កសាង​វត្ត​ក្តុល​បាន​មួយ​។​

សព្វថ្ងៃ ខ្ញុំ​មាន​ប្តី​ឈ្មោះ អ៊ឹង សុខ​តុង មានកូន​ចំនួន​៤​នាក់ ប្រុស​២​ស្រី​២ រស់នៅ​ភូមិ​ក្តុល ឃុំ​ទ​ន្លូ​ង ស្រុក​មេមត់ ខេត្ត​ត្បូងឃ្មុំ​។ សព្វថ្ងៃ​ខ្ញុំ​ធ្វើជា​គណៈកម្មការ​វត្ត និង​ឆ្លៀតពេល​ប្រកបមុខរបរ​រកស៊ី​បន្តិចបន្តួច​ដើម្បី​ផ្គត់ផ្គង់​ជីវភាព​គ្រួសារ​។ រឿង​រ៉ាង​ដែល​កើតមានឡើង​កាលពី​សម័យ​សង្គ្រាម ខ្ញុំ​មិន​ចង់​ឲ្យ​កើតមាន​សារជាថ្មី​ទេ ព្រោះ​ពិបាក​ខ្លាំងណាស់​។ សព្វថ្ងៃ​ខ្ញុំ​បាន​ប្រាប់​កូនចៅ​ជំនាន់​ក្រោយពី​របប​ខ្មែរក្រហម ប៉ុន្តែ​ក្មេង​មិនសូវ​ជឿ​ឡើយ​។ ខ្ញុំ​និយាយថា នៅ​សម័យមុន​មាន​សង្គ្រាម មាន​យន្តហោះ​អាមេរិកាំង​ទម្លាក់​គ្រាប់ មាន​វៀត​កុង រស់នៅ​ក្នុងភូមិ​។ ខ្ញុំ​មិនមាន​ពេល​ហូបបាយ​ទេ ពេលខ្លះ​ខ្ញុំ​ហូប​ក្នុង​ត្រង់​សេ​។ ចំណែក​ឪពុកម្តាយ និង​បងប្អូន​របស់ខ្ញុំ​មិនបាន​រស់នៅ​ជុំគ្នា​ទេ ព្រោះ​គាត់​ត្រូវ​ទៅធ្វើ​ការងារ​តាម​ការដ្ឋាន​រៀងៗ​ខ្លួន​៕សរន

​ ​

ទីតាំងផ្សាយពាណិជ្ជកម្ម

- Advertisment -

Most Popular