Home ព័ត៌មានអន្តរជាតិ នៅ​ពីក្រោយ​រដ...

នៅ​ពីក្រោយ​រដ្ឋប្រហារ​មី​យ៉ាន​ម៉ា បានបង្ហាញ​ពី​ភាពខុសគ្នា​នៃ​យុទ្ធសាស្ត្រ​ការទូត​របស់​ប្រទេស​ចិន និង​សហរដ្ឋអាមេរិក​

ភ្នំពេញ​៖​នៅ​ថ្ងៃ​១​ខែ​កុ​ម្ពៈ​នៅក្នុង​រដ្ឋប្រហារ​មួយ​យោធា​មី​យ៉ាន​ម៉ា​បាន​ដណ្ដើម​អំណាច​បានសម្រេច​រួច​បាន​ចាប់ខ្លួន​លោកស្រី​AungSanSuuKyi​និង​មន្ត្រី​អក្សរសាស្ត្រ​ដទៃទៀត​។​អ្នក​ផ្សព្វផ្សាយ​នៅ​ប៉ុ​ស្ដ៍​ទូរ ទស្សន៍​មួយ​ទទួលបាន​ការគាំទ្រ​ពី​ខាង​យោធា​បានប្រកាសថា​ឧ​ត្ត​ម​សេនីយ៍​យោធា​ថ្នាក់​កំពូល​និង​ត្រួត ត្រា​ប្រទេសមួយ​នេះ​។​

​នៅក្រោយ​ការប្រកួតប្រជែង​នយោបាយ​ភូមិសាស្ត្រ​ដ៏​ខ្លាំងខ្លា រដ្ឋប្រហារ​នៅ​ប្រទេស​មី​យ៉ាន​ម៉ា​បាន បង្ហា ញ​ពី​ភាពខុសគ្នា​នៃ​យុទ្ធសាស្ត្រ​ការទូត​របស់​ប្រទេស​ចិន និង​សហរដ្ឋអាមេរិក ក៏ដូចជា​បាន​រុញច្រាន​ប្រទេស​មី​យ៉ាន​ម៉ា​ទៅដល់​ការប្រកួត​ប្រែង​ដំណែង​ថ្នាក់ដឹកនាំ​ពិភពលោក​។

​សហរដ្ឋអាមេរិក​កំណត់​ឥរិយាបថ​របស់ខ្លួន​ចំពោះ​មី​យ៉ាន់​ម៉ា​ដូចជា​ការលើកកម្ពស់​ល​ទ្ធិ​ប្រជាធិបតេ យ្យ​និង​សិទ្ធិមនុស្ស​។​ប្រទេស​ចិន​បាន​អនុវត្ត​នូវ​គោលការណ៍​មិន​ជ្រៀត​ជ្រែកចូល​កិច្ចការ​ផ្ទៃក្នុង​របស់​ប្រទេស​ដទៃ​និង​វិនិយោគ​លើ​ផលប្រយោជន៍​សេដ្ឋកិច្ច​និង​យុទ្ធសាស្ត្រ​។​ចំពោះ​ការធ្វើ​រដ្ឋប្រហារ​របស់​មី​យ៉ាន​ម៉ាធ្វើឱ្យ​ការឆ្លើយតប​រវាង​ប្រទេស​ចិន និង​សហរដ្ឋ​អា​មេ​រិច​មានការ​ខ្វែងគ្នា​។​ប្រធានាធិបតី​អា មេរិក Joe Biden ទទូច​ដល់​យោធា​មី​យ៉ាន់​ម៉ា​ឱ្យ​ប្រគល់​អំណាច ព្រមទាំង​លើកឡើង​លទ្ធភាព​នៃ​ការដាក់ទណ្ឌកម្ម​។ Joe Biden បាន​និយាយថា​គាត់​នឹង​ទាក់ទង​ជាមួយ​ដៃគូ​ដែល​ពាក់ព័ន្ធ​នៅក្នុង​តំបន់​។​កិច្ចខិតខំ​ប្រឹងប្រែង​នេះ​នឹង​សាកល្បង​ការប្តេជ្ញាចិត្ត​របស់លោក​ក្នុងការ​កោះប្រជុំ​សម្ព័ន្ធ មិត្ត​ប្រជាធិបតេយ្យ​នៅ​ទូទាំង​ពិភពលោក​។ក្រសួងការបរទេស​ស​ហ​រដ្ឋ​អាមេរិក​បាន​ចាត់ថ្នាក់​ព្រឹត្តិការ ណ៍នេះ​ជា​ផ្លូវការ​នៅ​មី​យ៉ាន់​ម៉ា​ថា​ជា​រដ្ឋប្រហារ​។​

​ប្រទេស​ចិន​បាន​សម្តែង​ពី​ក្ដីសង្ឃឹម ថា​ភាគី​ទាំងអស់​នឹង​ដោះស្រាយ​ភាព​ខ្វែងគំនិត​របស់​ពួកគេ​ឱ្យ បាន​ត្រឹមត្រូវ​។​អ្នកជំនាញ​ចិន​ស៊ុន​យុន​នៅ​មជ្ឈមណ្ឌល​ Stimson Center ដែលជា​ក្រុមប្រឹក្សា​យោ បល់​មួយ​នៅ​វ៉ាស៊ីនតោន បាន​និយាយថា យុទ្ធសាស្ត្រ​របស់​ប្រទេស​ចិន គឺ “​ពួកយើង​សហការ​ជាមួយ​អ្នកណា​ដែល​ឡើងកាន់​អំណាច​” ។ លោកស្រី​បាន​ហោះ​យុទ្ធសាស្ត្រ​នេះ​ថា​«​ភាពបត់បែន​ខាង​សីល ធម៌​»​របស់​ប្រទេស​ចិន​។​សម្រាប់​ប្រទេស​ចិន មី​យ៉ាន​ម៉ា​ដែលជា​ប្រទេសជិតខាង គឺជា​ច្រក​មួយ​នៃ​យុទ្ធសាស្ត្រ​គ្រួសារ​ដែល​សំដៅ​ទៅរក​មហាសមុទ្រ​ឥណ្ឌា​ហើយ វា​ក៏​ជា​ប្រភព​មួយ​នៃ​ប្រភពធនធាន​ដូចជា​រ៉ែ ឈើ និង​ប្រភពធនធាន​ផ្សេងទៀត​ផងដែរ​។ បំពង់​បង្ហូរ​ប្រេង​និង​ឧស្ម័ន​របស់​ប្រទេស​ចិន បាន​បក់បោក​ឆ្លងកាត់​ប្រទេស​មី​យ៉ាន់​ម៉ា ពី​ខេត្ត​យូ​ណាន​រហូតដល់​ឈូង​សមុទ្រ​បឹង​ហ្គា​ល់​។ ទីក្រុង​ប៉េកាំង​សង្ឃឹមថានឹង​ប្រែក្លាយ​ផ្លូវ​នេះ​ទៅជា​ច្រក​សេដ្ឋកិច្ច​ឱ្យ​កាន់តែ​ទូលំទូលាយ​ដែល​ភ្ជាប់​ដោយ​ផ្លូវថ្នល់​និង​ផ្លូវដែក​។​សម្រាប់​ទីក្រុង Washington ​មន្ត្រី​នៃ​សហរដ្ឋអាមេរិក​បាន​មើលឃើញ​ឱកាស​នេះ ដើម្បី​ប្រែក្លាយ​មី​យ៉ាន់​ម៉ា​ទៅជា​ដៃគូ​សហការ ធ្វើឱ្យ​ប្រជាធិបតេយ្យ​បាន​ជ័យជំនះ និង​ធ្វើឱ្យ​ឥទ្ធិពល​ក្នុង​តំបន់​របស់​ចិន​មានការ​ចុះខ្សោយ​។​

​យោងតាម​លោក Daniel Russel អ្នកជំនាញ​ជាន់ខ្ពស់​ស្តីពី​បញ្ហា​អាស៊ី​នៅក្នុង​ក្រសួងការបរទេស​និង​សេត​វិមាន​នៅ​រដ្ឋបាល Barack Obama និង រដ្ឋបាល Donald Trump បាន​និយាយថា​៖”​រដ្ឋការ​ថ្មី​របស់លោក​JoeBiden​នឹងត្រូវ​ប្រឈមមុខ​នឹង​វិបត្តិ​ទ្វេដង​៖​ជាដំបូង​,​ទណ្ឌកម្ម​បន្ថែម​ដែល​ដាក់​ដោយ​សហរដ្ឋអាមេរិក​នឹងមាន​ឥទ្ធិពល​តិចតួច​ទៅលើ​យោធា​មី​យ៉ាន់​ម៉ា​ហើយ​វិធានការណ៍​ឯកតោភាគី​របស់​សហរ​ដ្ឋ​អាមេរិក​នឹងមិន​មាន​ឥទ្ធិពល​អ្វី​ដល់​យោធា​មី​យ៉ាន់​ម៉ា​ឡើយ​”​។​Russel​បាន​បន្ថែមថា​៖”​ប្រទេស​ចិន​នៅតែ​បន្ត​ខិតខំ​ពង្រីក​ឥទ្ធិពល​របស់ខ្លួន​នៅ​អាស៊ីអាគ្នេយ៍ “​។

​កិច្ចខិតខំ​ប្រឹងប្រែងរ​បស់​អាមេរិក​ក្នុងការ​រុញច្រាន​មី​យ៉ាន់​ម៉ា​ឱ្យបាន​ចេញពី​ការគ្រប់គ្រង​របស់​យោធា​បានចាប់ផ្តើម​នៅពេល​លោកស្រី Hillary Clinton ឡើងជា​រដ្ឋមន្ត្រីការបរទេស​អាមេរិក​។ ឆ្នាំ​២០០៩​លោកស្រី Hillary​បាន​បញ្ជូន​លោក​Kurt Campbell ទៅ​ប្រទេស​មី​យ៉ាម៉ា​។​លោក​Kurt Campbell​ធ្លាប់​ធ្វើការ​ជា​អនុប្រធាន​ជាន់ខ្ពស់​របស់លោក​ស្រី​ហ៊ីល​ឡា​រី នៅ​ក្រសួងការបរទេស​ទទួល​បន្ទុក​កិច្ច ការ​អាស៊ី និង​បច្ចុប្បន្ន លោក​សិ្ថ​ត​ក្រោម​ក្រុមប្រឹក្សាសន្តិសុខ​ជាតិ​របស់លោក Joe Biden មាន​ឋានៈ​ជា​អ្នកជំនាញ​ជាន់ខ្ពស់​លើ​បញ្ហា​អាស៊ី​។​

​ក្នុងអំឡុងពេល​ទស្សន​កិច្ច​របស់លោក​នៅ​ប្រទេស​មី​យ៉ាន​ម៉ាលោក Campbell​បាន​ចូលជួប លោក ស្រី  Aung San Suu Kyi ហើយ​បានប្រកាសថា​សហរដ្ឋអាមេរិក​នឹង​ធ្វើឱ្យ​ប្រសើរឡើង​នូវ​ទំនាក់ ទំនង​ជាមួយ​រដ្ឋា​ភិ​បាល​មី​យ៉ាន់​ម៉ា ប្រសិនបើ​សហការគ្នា​ទៅវិញទៅមក​។​

​លោកស្រី Aung San Suu Kyi បានឈ្នះ​រង្វាន់​ណូបែល​សន្តិភាព​សម្រាប់​ការលើកកម្ពស់​លទ្ធិប្រជា ធិបតេយ្យ​របស់គាត់​។​តាំងពី​ដំបូង សហរដ្ឋ​អា​មេ​រិច​ធ្វើ​ប្រតិបត្តិការ​នេះ គឺជា​ហានិភ័យ​ដោយ​ចេតនា​។ បន្ទាប់ពី​លោកស្រីAung San Suu Kyi ត្រូវបាន​ដោះលែង​ពី​ការឃុំខ្លួន​នៅក្នុង​ផ្ទះព្រមទាំង​ទទួលបា ន ​តំណែង​ជា​អ្នកនយោបាយ ក្នុង​ឆ្នាំ​២០១១ លោកស្រី Hillary បានធ្វើ​ដំណើរ​ទស្សនកិច្ច​នៅ​ប្រទេស​មី​យ៉ាន​ម៉ា​។លោកស្រី Hillary ប្រុងប្រយ័ត្ន​ចំពោះ​ការនិយាយ​អំពីមីយ៉ាន់ម៉ាពីព្រោះ​សហរដ្ឋ អាមេរិ​ក ​យល់ថា មី​យ៉ាន់​ម៉ា ជាការ​ដាក់ឈ្មោះ​របស់​យោធា​មី​យ៉ាន​ម៉ា ពី Burma ។​មួយឆ្នាំ​ក្រោយមក គឺ​នៅ​ឆ្នាំ​២០១២ប្រធានាធិបតី​សហរដ្ឋអាមេរិក​លោក បា​រ៉ា​ក់ អូ​បា​ម៉ា ដែល​ទើប​ឡើងកាន់តំណែង​ថ្មីៗ បាន​ធ្វើ​ដំណើរ​ទស្សនកិច្ច​នៅ​ប្រទេស​មី​យ៉ាន់​ម៉ា ក្លាយជា​ជន​ទីមួយ​ដែល​បានធ្វើ​ដំណើរ​ទស្សនកិច្ច​នៅ​ប្រទេស​មី​យ៉ាន់​ម៉ា នៃ​សហរដ្ឋអាមេរិក​។

​ការពឹងផ្អែក​ជម្លោះ​ជាង​១០​ឆ្នាំកន្លងមក ទំនាក់ទំនង​រវាង​ចិន​និង​មី​យ៉ាន់​ម៉ា​បាន​ប្រឆាំងនឹង​ការសាក​ល្បង​​​នៃ​ការផ្លាស់ប្តូរ​នយោបាយ​នៅក្នុង​ប្រទេស​ទាំងពីរ​។ ជាមួយនឹង​ការធ្វើ​រដ្ឋប្រហារ​របស់​យោធា​ជា​បន្តបន្ទាប់​និង​កំណត់ត្រា​នៃ​ការរំលោភ​សិទ្ធិមនុស្ស​ក្នុងប្រទេស​មី​យ៉ាន់​ម៉ា បានធ្វើឱ្យ​ប្រទេស​មី​យ៉ាន់​ម៉ា​ឃ្លាតឆ្ងាយ​ពី​សង្គម​អន្តរជាតិ និង​បាន​ខិត​ទៅជិត​ប្រទេស​ចិន​បន្តិច​ម្តងៗ ។​បណ្តា​ប្រទេស​នៅ​លោក​ខាងលិច​បានដាក់​ទណ្ឌកម្ម​យ៉ាង​ទូលំទូលាយ​លើ​ប្រទេស​មី​យ៉ាន់​ម៉ា ដោយ​ហាមឃាត់​មិនឱ្យ​មានការ​វិនិយោគ​ពាណិជ្ជកម្ម​និង​ការធ្វើដំណើរ​ផ្សេងៗ ដែល​ទាក់ទង​នឹង​ប្រទេស​មី​យ៉ាន់​ម៉ា​។ រដ្ឋាភិបាល​ចិន​បាន​បំពេញ​ចន្លោះ​នេះ​យ៉ាង​ឆាប់រហ័ស​ដោយ​វិនិយោគ​ក្នុងការ​ទាញយក​ធនធាន​និង​វិស័យ​ផ្សេងទៀត​ដើម្បី​ពង្រឹង​ប្រទេស​មី​យ៉ាន់​ម៉ា ព្រមទាំង​ក្លាយជា​ដៃគូ​ពាណិជ្ជកម្ម​ដ៏​សំខាន់​របស់​ប្រទេស​មី​យ៉ាន់​ម៉ា​។​

​សមាជិក​នៃ​គណបក្សនយោបាយ​មី​យ៉ាន់​ម៉ា​ធ្លាប់បាន​ធ្វើដំណើរ​កម្សាន្ត​នៅ​ប្រទេស​ចិន​ជាច្រើនលើក​ផងដែរ ដែល​ក្នុងនោះ​មាន​លោកស្រី Sandar Min​ដែលជា​សមាជិក​ក្នុង​គណបក្សនយោបាយ​National League for Democracy របស់លោក​ស្រី Aung San Suu Kyi ។ លោកស្រី Sandar Min បាន​និយាយថា​ចាប់តាំងពី​ឆ្នាំ ២០១២ លោកស្រី​បានធ្វើ​ទស្សនកិច្ច​នៅ​ប្រទេស​ចិន​ចំនួន ៥ លើក​ព្រមទាំង​បាន​ស្វែងយល់​អំពី​ការអភិវឌ្ឍ​សេដ្ឋកិច្ច ប្រព័ន្ធយុត្តិធម៌​របស់​ប្រទេស​ចិន​ការកសាង​ឡើងវិញ​នូវ​ការរញ្ជួយ​ដី​និង​ប្រធានបទ​ជាច្រើន​ទៀត​។​លោកស្រី​បាន​និយាយថា​សមាជិក​រាប់រយ​នាក់​ផ្សេងទៀត​នៃ​សម្ព័ន្ធ​ប្រជាធិបតេយ្យ​ក៏បាន​ធ្វើដំណើរ​ស្រដៀង​គ្នា​ទៅ​ប្រទេស​ចិន​ដែរ​។​

​យោងតាម​ទិន្នន័យ​ពី​វី​ទ្យា​ស្ថាន​នយោបាយ​និង​យុទ្ធសាស្ត្រ​( Institute for Strategy and Policy) ស្ថិតក្នុង​ទីស្នាក់ការ​នៅ​ទីក្រុង​Yangon ប្រទេស​មី​យ៉ាន់​ម៉ា ចាប់តាំងពី​ឆ្នាំ ២០១៣ មក​ប្រទេស​ចិន​បានចេញ​សារ​អញ្ជើញ​មក​ទស្សនា​ប្រទេស​ចិន ទៅដល់​ឥស្សរជន​នយោបាយ​នៅ​មី​យ៉ាន់​ម៉ា មេដឹកនាំ​សាសនា សមាជិក​នៃ​ក្រុម​សង្គម​ស៊ីវិល​និង​អ្នកសារព័ត៌មាន​ចំនួន ១.០០០ នាក់​។​

​ការបោះឆ្នោត​ជា​លើកដំបូង​ក្នុង​រយៈពេល​ជាច្រើន​ទសវត្សរ៍​របស់​ប្រទេស​មី​យ៉ាន់​ម៉ា ក្នុង​ឆ្នាំ​២០១៥ រដ្ឋាភិបាល​ស៊ីវិល​ត្រូវបាន​គ្រប់គ្រង​ដោយ​យ​គណបក្ស NLD ដែល​ដឹកនាំ​ដោយ​លោកស្រី Aung San Suu Kyi និង​យោធា​ត្រូវ​រក្សា​នូវ​ការគ្រប់គ្រង​លើ​វិស័យ​សំខាន់ៗ​ដែល​បង្កើតជា​រចនាសម្ព័ន្ធ​ការបែង​ចែក​អំណាច​មិន​ស្ថិតស្ថេរ​មួយ​។

​ខែ សីហា ឆ្នាំ ២០១៦ លោកស្រី Aung San Suu Kyi បន្ទាប់ពី​ការឡើង​កាន់អំណាច​មក លើកដំបូង​ធ្វើដំណើរ​ទស្សនកិច្ច​នៅ​ទីក្រុង ប៉េកាំង ប្រទេស​ចិន ។ “​នេះ​គឺជា ការបញ្ជូន​សញ្ញា​ច្បាស់លាស់​មួយ​ថា ប្រទេស​ចិនជាច្រើន​ឆ្នាំកន្លងមកតែងតែ​ជឿថា​គណបក្សNLD ត្រូវបាន​គាំទ្រ​ដោយ​លោកខាង​លិច ឬ​ជា​អាយ៉ង​របស់លោក​ខាងលិច ប៉ុន្តែ​គណបក្ស NLD មិន​ងាក​ទៅរក​លោកខាងលិច​ទាំងស្រុង​នោះ​ទេ​”​។​នេះ​ជាស​ម្តី​របស់លោក Henry M. Jackson នៃ​សាលា​សិក្សា​ស្រាវជ្រាវ​អន្តរជាតិ​។​

​ក្រោយ​បន្ទាប់មក នៅពេល​លោកស្រី Aung San Suu Kyi បានធ្វើ​ទស្សនកិច្ច​ផ្លូវការ​ជា​លើកដំបូង​ទៅកាន់​សេត​វិមាន និង​ជួប​លោក​ប្រធានាធិបតី Barack Obama លោក ស្រី Aung San Suu Kyi បាន​ប្រឈម​នឹង​បញ្ហា​ថា​តើ​សហរដ្ឋអាមេរិក​នឹង​ដក​ទណ្ឌកម្ម​ដែល​ដាក់​លោកស្រី Aung San Suu Kyi ឱ្យ​ជាប់ពន្ធនាគារ​ជាង ១០ ឆ្នាំ​និង​គាបសង្កត់​ប្រជាធិបតេយ្យ​ក្នុង​រយៈពេល​វែង​ឬ​?

​នៅក្នុង​រដ្ឋបាល Barack Obama ជម្លោះ​បានកើត​ឡើង​រវាង​អ្នកតស៊ូ​មតិ​ផ្នែក​សិទ្ធិមនុស្ស​និង​ជំនួយ​ការ​សេត​វិមាន​និង​អ្នកជំនាញ​លើ​បញ្ហា​អាស៊ី​បូព៌ា ពីមុន​គិតថា​យោធា​នៃ​ប្រទេស​មី​យ៉ាន​ម៉ា​អនុវត្ត​មិន​ទាន់បាន​គ្រប់គ្រាន់ ប៉ុន្តែ​បច្ចុប្បន្ន​បានឃើញ​ពី​ឱកាស​នៃ​ការកែប្រែ​។​អ្នក​ដែល​រិះគន់​អាមេរិក​ឱ្យ​ដក​ទណ្ឌកម្ម​ទាំងអស់​ចេញ រួមមាន​នាយក​កិច្ចការ​សិទ្ធិមនុស្ស​នៃ​ក្រុមប្រឹក្សារដ្ឋ​Tom Malinowski បច្ចុ​ប្បន្ន​គាត់​ជា​សមាជិកសភា​ប្រជាធិបតេយ្យ​នៅ​រដ្ឋ NewJersey ព្រមទាំង​ជា​ឯកអគ្គរដ្ឋទូត សហរដ្ឋ​អាមេរិក​ប្រចាំ​នៅ​អង្គការសហប្រជាជាតិ Samantha Power គាត់​ត្រូវបាន​លោក​Joe Biden តែង​តាំង​ជានា​យក​នៃ​ទីភ្នាក់ងារ​អភិវឌ្ឍន៍​អន្តរជាតិ (Agency for International Development) ។ ពួកគាត់​និយាយថា នេះ​អាច​នឹង​ជា​វិធីសាស្ត្រ​មួយ​ដែល​អាចធ្វើឱ្យ​សហរដ្ឋអាមេរិក​បាត់បង់​ឥទ្ធិពល​ផ្នែក​យោធា​៕

​លោក​អូ​បា​ម៉ា​មាន​សុទិដ្ឋិនិយម​បានបញ្ចប់​ការដាក់ទណ្ឌកម្ម​ជាច្រើន​និង​បាន​ដក​បម្រាម​លើ​ជំនួយ​របស់​សហរដ្ឋអាមេរិក​ផងដែរ​។​នៅក្នុង​ជំនួប​ជាមួយ​លោកស្រី​អ៊ុង​សាន​ស៊ូ​ជី​ពេលនោះ​អនុ​ប្រធានា​ធិបតី​សហរដ្ឋអាមេរិក​លោក​បៃ​ដិ​ន​បាន​ស្វាគមន៍​ការរីកចម្រើន​របស់​មី​យ៉ាន់​ម៉ា​ក្នុងការ​បង្កើត​ប្រព័ន្ធ​ប្រជាធិបតេយ្យ​ហើយ​បាន​ពិភាក្សា​ពី​ទស្សនវិស័យ​សម្រាប់​កិច្ចសហប្រតិបត្តិការ​ដែល​លោក​សង្ឃឹម​ថានឹង​លេចចេញ​បន្ទាប់ពី​ការសម្រេចចិត្ត​របស់​អូ​បា​ម៉ា​។​

​ក្នុង​រយៈពេល​ប៉ុន្មាន​ឆ្នាំ​ដំបូង​នៃ​រដ្ឋបាល​របស់លោក​ស្រី លោកស្រី​អ៊ុង​សាន​ស៊ូ​ជី​បាន​ផ្តោត​ការយក​ចិត្ត​ទុកដាក់​ភាគច្រើន​ទៅលើ​ការដោះស្រាយ​ទំនាស់​ជនជាតិភាគតិច ហើយ ក្នុងន័យនេះ​ប្រទេស​ចិន​គឺជា​ដៃគូ​សំខាន់​។ ប្រទេស​ចិន​មាន​ទំនាក់​ទំនងជា​មួយក្រុម​ប្រដាប់អាវុធ​ជនជាតិភាគតិច​នៅក្នុង​ប្រទេស​មី​យ៉ាន់​ម៉ា​។​នៅ​ឆ្នាំ ២០១៧ យោធា​មី​យ៉ាន់​ម៉ា​បានចាប់ផ្តើម​ប្រតិបត្តិការ​យោធា​ដ៏​ឃោរឃៅ​មួយ​ប្រឆាំងនឹង​ជនជាតិភាគតិច​មូស្លីម​រ៉ូ​ហ៊ីង​យ៉ា​របស់​ប្រទេស​នេះ​។​បុរស ស្ត្រី និង​កុមារ​ជាង​៧៤ ម៉ឺន​នាក់​បាន​ភៀសខ្លួន​ទៅកាន់​ប្រទេស​បង់​ក្លា​ដែ​ស​ដែល​នៅ​ជិតខាង​ហើយ​បាន​ប្រាប់​អំពី​ការជួប​របស់​ពួកគេ​ជាមួយនឹង​ការបាញ់ប្រហារ​ដ៏​ធំ​និង​ការរំលោភ​ដោយ​ទាហាន​។ លោកស្រី អ៊ុង សាន​ស៊ូ​ជី ស្ងាត់ស្ងៀម​។

សហរដ្ឋអាមេរិក​ប្រឈម​នឹង​បញ្ហា​ជាថ្មី​ម្តងទៀត​។​ក្រោម​ការដឹកនាំ​របស់​លោក​Trump​មន្ត្រី​អាមេរិក​មួយចំនួន​ចង់​រក្សា​ទំនាក់ទំនង​ការទូត​ជាមួយ​មី​យ៉ាន់​ម៉ា​។​ទោះយ៉ាងណា​មនុស្ស​ជាច្រើន​ជឿជាក់ថា​ការខកខាន​របស់លោក​ស្រី​អ៊ុង​សាន​ស៊ូ​ជី​ក្នុងការ​ថ្កោលទោស​ចំពោះ​អំពើ​ហឹ​ង្សា​ប្រឆាំងនឹង​ជនជាតិ​រ៉ូ​ហ៊ីង​យ៉ា​បានធ្វើឱ្យ​គាត់​ក្លាយជា​មនុស្ស​ដែល​មិនអាច​ស្គាល់​បាន​ដែល​នាំឱ្យមាន​ស្ថានភាព​ស្មុគស្មាញ​នៅក្នុង​សកម្មភាព​ដើម្បី​លើកទឹកចិត្ត​ដល់​ប្រព័ន្ធ​ប្រជាធិបតេយ្យ​នៅ​មី​យ៉ាន់​ម៉ា​។​

​លោក Derek Mitchell​ដែលជា​ឯកអគ្គរដ្ឋទូត​សហរដ្ឋអាមេរិក​ប្រចាំ​ប្រទេស​មី​យ៉ាន់​ម៉ា​ពី​ឆ្នាំ​២០១២​ដល់​ឆ្នាំ​២០១៦​បាន​និយាយថា​ពួកគេ​ត្រូវបាន​រារាំង​ដោយ​បញ្ហា​រ៉ូ​ហ៊ីង​យ៉ា​។ ឥឡូវ​គាត់​ជា​ប្រធាន​វិទ្យា​ស្ថាន​ជាតិ​ប្រជាធិបតេយ្យ​។​សមាជិកសភា​និង​អង្គការសិទ្ធិមនុស្ស​ទាម​ទារ​ឱ្យ​រដ្ឋាភិបាល​សហរដ្ឋ​អាមេ​រិក​ឆ្លើយតប​យ៉ាងខ្លាំង​។​លោក​មី​ត​ឆែ​ល​បាន​និយាយថា​ការខកខាន​មិនបានរ​ក្សា​ទំនាក់ទំនង​ការទូត​ឱ្យ​ជិតស្និទ្ធ​ជាង​នេះ​បាន​ត្រូវគេ​ដាក់បន្ទុក​។ លោក​បន្តថា​ទំនាក់ទំនង​រវាង​ប្រទេស​ទាំងពីរ​កាន់តែ​យ៉ាប់​យ៉ឺន​។​

​ក្នុង​រូបភាព​នៅពេល​មី​យ៉ាន់​ម៉ា​បើក​ទៅកាន់​លោកខាងលិច​មនុស្ស​ជាច្រើន​ជឿជាក់ថា​ប្រទេស​នេះ​នឹង​ក្លាយជា​ទីផ្សារ​ថ្មី​ក្តៅ​សម្រាប់​ក្រុមហ៊ុន​អាមេរិក​។​រដ្ឋបាល​អូ​បា​ម៉ា​ធ្លាប់​សង្ឃឹមថា​ការដក​ទណ្ឌកម្ម​នឹង​បើក​ផ្លូវ​សម្រាប់​ក្រុមហ៊ុន​អាមេរិក​ចាប់ផ្តើម​វិនិយោគ​នៅក្នុង​ប្រទេស​មី​យ៉ាន់​ម៉ា​និង​ផ្តល់​ការកែទម្រង់​ប្រជាធិបតេយ្យ​បន្ថែមទៀត​។​ទោះយ៉ាងណា​ក្រុមហ៊ុន​លោកខាងលិច​មិនបាន​ធ្វើឱ្យមាន​ការរីក​ចម្រើន​ច្រើន​ទេ​ដំបូង​ឡើយ​ដោយសារតែ​កំណែទម្រង់សេដ្ឋកិច្ច​យឺត​និង​បរិយាកាស​បទ​ប្បញ្ញត្តិ​មិន​អំណោយ​ផល​ហើយ​ក្រោយមក​ដោយសារ​វិបត្តិ​រ៉ូ​ហ៊ីង​យ៉ា​ដែល​នាំឱ្យមាន​ហានិភ័យ​គួរឱ្យ​ទុកចិត្ត​នៅក្នុង​ប្រទេស​មី​យ៉ាន់​ម៉ា​ហើយ​អាច​បង្កឱ្យមាន​ការដាក់​ទណ្ឌកម្ម​ឡើងវិញ​។​ផ្ទុយទៅវិញ​ការវិនិយោគ​ភាគច្រើន​បាន​មកពី​ប្រទេស​ចិន​និង​បណ្តា​ប្រទេស​អាស៊ី​ផ្សេងទៀត​រួមមាន​ជប៉ុន​ឥណ្ឌា​និង​កូរ៉េខាងត្បូង​។​

​នៅ​មី​យ៉ាន់​ម៉ា​ជំនួយការ​របស់លោក​ស្រី​អ៊ុង​សាន​ស៊ូ​ជី​បាន​ប្រាប់​ឯកអគ្គរដ្ឋទូត​លោកខាងលិច​ថា​ការ​ដាក់​​សម្ពាធ​មកលើ​ប្រទេស​បានធ្វើឱ្យ​ប្រទេស​នេះ​ខិត​ទៅជិត​ប្រទេស​ចិន​។ មុន​ពេលនោះ​រដ្ឋាភិបាល​ទីក្រុង​ប៉េកាំង​បាន​សម្តែង​ការគាំទ្រ​របស់ខ្លួន​ដល់​ប្រទេស​មី​យ៉ាន់​ម៉ា​ហើយ​បាន​រារាំង​បណ្តា​ប្រទេស​លោកខាងលិច​មិន​ឲ្យ​អនុម័ត​សេចក្តីសម្រេចចិត្ត​មួយ​នៅក្នុង​ក្រុមប្រឹក្សាសន្តិសុខ​អង្គការសហ​ប្រជា​ជាតិ​​ដែល​អំពាវនាវ​ឲ្យ​បញ្ឈប់​អំពើហិង្សា​លើ​ជនជាតិ​រ៉ូ​ហ៊ីង​យ៉ា​។​ទីបំផុត​ក្រុមប្រឹក្សាសន្តិសុខ​បានចេញ​សេចក្តីថ្លែងការណ៍​មិន​ជាប់​កាតព្វកិច្ច​។​

​ការិយាល័យ​របស់លោក​ស្រី​អ៊ុង​សាន​ស៊ូ​ជី​ធ្លាប់បាន​ថ្លែងអំណរគុណ​ចំពោះ​អ្នក​ទាំងឡាយណា​ដែល​ប្រកាន់ខ្ជាប់​នូវ​គោលការណ៍​មិន​ជ្រៀត​ជ្រែកចូល​កិច្ចការ​ផ្ទៃក្នុង​របស់​ប្រទេស​ប្រជាធិបតេយ្យ​ដូច​ការ​សរសើរ​ប្រទេស​ចិន​។​កាលពី​ខែមករា​ឆ្នាំមុន​មេដឹកនាំ​ចិន​បានធ្វើ​ទស្សនកិច្ច​ប្រទេស​មី​យ៉ាន់​ម៉ា​ហើយ​នេះ​ជា​ដំណើរ​ទស្សនកិច្ច​លើកដំបូង​ទៅកាន់​ប្រទេស​នេះ​ដោយ​ប្រមុខរដ្ឋ​ចិន​ក្នុង​រយៈពេល ២០ ឆ្នាំ​កន្លងមកនេះ​។ ប្រទេស​ចិន​បាន​ចុះហត្ថលេខា​លើ​កិច្ចព្រមព្រៀង​ជា​បន្តបន្ទាប់​ដើម្បី​បើក​ដំណើរការ​ច្រករបៀង​សេដ្ឋកិច្ច​ចិន-​មី​យ៉ាន់​ម៉ា​ដែលជា​កញ្ចប់​ហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធ​ពាណិជ្ជកម្ម​និង​ថាមពល​ដែល​មាន​​ទំហំ​ទឹកប្រាក់​រាប់ពាន់​លាន​ដុល្លារ​។​ក្នុង​អាណត្តិ​ទី​១​ក្រោម​ការដឹកនាំ​របស់​របស់លោក​ស្រី​អ៊ុង​សាន​ស៊ូ​ជី​ប្រទេស​មី​យ៉ាន់​ម៉ា​បាន​កាត់បន្ថយ​គម្រោង​កំពង់ផែ​មួយ​ដែលមាន​សារៈសំខាន់​ចំពោះ​ផល​ប្រយោជន៍​របស់​ចិន​និង​មិនបាន​អនុម័ត​គំនិត​ផ្តួចផ្តើម​ទ្រង់ទ្រាយ​ធំ​ដទៃទៀត​ភ្លាមៗ​ទេ​។ ទោះយ៉ាង​ណា​ក៏ដោយ​ការវិនិយោគ​តូចៗ​នៅក្នុង​វិស័យ​រុករក​រ៉ែ​និង​ថាមពល​មានការ​រីកចម្រើន​។​

​កំណត់ត្រា​តាមដាន​ការវិនិយោគ​របស់​វិទ្យាស្ថាន​យុទ្ធសាស្ត្រ​និង​គោលនយោបាយ​ដែលមាន​ទីស្នាក់​ការ​កណ្តា​ល​នៅ​ទីក្រុង​យ៉ាំង​ហ្គោ​ន​បង្ហាញថា​យ៉ាងហោចណាស់​មាន​គម្រោង​ចំនួន​៣៤​ដែល​គាំទ្រ​ដោយ​ចិន​នៅក្នុង​ប្រទេស​មី​យ៉ាន់​ម៉ា​ដែលមាន​ទំហំ​សរុប​ប្រមាណ​២៤​ពាន់​លាន​ដុល្លារ​អាមេរិក​ហើយ​កំពុងស្ថិត​ក្នុងដំណាក់កាល​អភិវឌ្ឍន៍​ផ្សេងៗ​គ្នា​រួមមាន​រ៉ែ​មាស​និង គម្រោង​វា​រី​អគ្គិសនី​។​

​កាលពី​ខែវិច្ឆិកា​ឆ្នាំមុន​គណបក្ស​របស់លោក​ស្រី ​អ៊ុង​ សាន​ស៊ូ​ជី ​បានឈ្នះ​អាណត្តិ​ទី​២​ដោយ​សម្លេង​លើស​លប់​ហើយ​ជា​បរាជ័យ​ដ៏​អាក់អន់ចិត្ត​សម្រាប់​ក្រុមប្រឆាំង​ដែល​គាំទ្រ​ដោយ​យោធា​។​យោធា​បាន​ចោទប្រកាន់​ការលួចបន្លំ​សន្លឹកឆ្នោត​។​នៅ​ថ្ងៃទី​១​ខែកុម្ភៈ​យោធា​បានធ្វើ​រដ្ឋប្រហារ​មុនពេល​សភា​បើក​កិច្ចប្រជុំ​លើកដំបូង​ចាប់តាំងពី​ការបោះឆ្នោត​បោះឆ្នោត​ដូច​បាន​គ្រោងទុក​។​

Gregory Poling អ្នកស្រាវជ្រាវ​ជាន់ខ្ពស់​នៅ​មជ្ឈមណ្ឌល​សិក្សា​យុទ្ធសាស្ត្រ​និង​អន្តរជាតិ  បាន​និយាយថា៖រដ្ឋបាល​អូ​បា​ម៉ា​គឺ​ត្រឹមត្រូវ​ក្នុងការ​បង្កើត​ការលើកទឹកចិត្ត​ដល់មី​យ៉ាន់​ម៉ា​ដើម្បី​បន្ត​បើកចំហ​។ លោ​​​​កថា​បញ្ហា​នៅពេលនោះ​គឺ​ឥទ្ធិពល​របស់​វ៉ាស៊ីនតោន​នៅមានកម្រិត​ហើយ​វា​នៅតែ​ជា​រឿង​ដដែល​៕Ph

​ប្រភពៈ​By Niharika Manthanwarren P. Photo by Strobel/Feliz Solomon

https://mp.weixin.qq.com/s/WfOfolMEubIOZHSvI09UcA

ទីតាំងផ្សាយពាណិជ្ជកម្ម

- Advertisment -

Most Popular