Home ព័ត៌មានសំខាន់ៗ មួយ​ភាគបី​នៃ​...

មួយ​ភាគបី​នៃ​ប្រភេទ​ត្រី​ទឹកសាប​ដែល​ពិភពលោក​មិនសូវ​ផ្តោត​ការយកចិត្តទុកដាក់​កំពុង​ទទួលរង​ការឈានទៅរក​ការ​ផុត​ពូជ​

ដោយ​: ជា សីហៈ​/​ភ្នំពេញ​: យោងតាម​របាយការណ៍​ស្តីអំពី​ប្រភេទ​ត្រី​ទឹកសាប​នៅលើ​ពិភពលោក (World’s Forgotten Fish) ដែល​ចេញផ្សាយ​ដោយ​អង្គការ​អភិរក្ស​ចំនួន ១៦ នៅលើ​សកលលោក ត្រី​ទឹកសាប​ជាច្រើន​ប្រភេទ​នៅលើ​ពិភពលោក មាន​សារសំខាន់​សម្រាប់​សុខភាព សន្តិសុខ​ស្បៀង និង​ជីវភាព​របស់​មនុ​ស្សរា​ប់​លាន​នាក់ ប៉ុន្ដែ​ត្រី​ទាំងនេះ​បាននិងកំពុង​រង​ការ​គម្រាមកំហែង​កាន់តែខ្លាំង​ឡើង ហើយ​មួយ​ភាគបី​នៃ​ប្រភេទ​ត្រី​ទាំងនេះ​កំពុង​ទទួលរង​ការ​ផុត​ពូជ​។​

​របាយការណ៍​នេះ​បាន​ពណ៌នា​លម្អិត​ពី​ប្រភេទ​ត្រី​ទឹកសាប​ដ៏​អស្ចារ្យ​ជាច្រើន​ប្រភេទ រួមទាំង​ប្រភេទ​ត្រី​ដែល​ទើបតែ​ស្រាវជ្រាវ​រកឃើញ​ថ្មីៗ សរុប​ប្រមាណ​ជា ១៨.០៧៥ ប្រភេទ ដែលជា​ចំនួន​ច្រើនជាង​ពាក់កណ្ដាល​នៃ​ប្រភេទ​ត្រី​ទាំងអស់​ក្នុង​ពិភពលោក ហើយ​ស្មើនឹង​មួយ​ភាគ​បួន​នៃ​ប្រភេទ​សត្វ​ឆ្អឹង​កង​ទាំងអស់​នៅលើ​ភពផែនដី​នេះ​។ ធនធាន​ត្រី​ទឹកសាប​ដ៏​ច្រើន​សម្បូរ​បែបនេះ​មាន​សារសំខាន់​ណាស់​សម្រាប់​គុណភាព​ទន្លេ បឹង និង​តំបន់ដីសើម​នៅលើ​ពិភពលោក និង​គាំទ្រ​ដល់​សង្គម​និង​សេដ្ឋកិច្ច​ទូទាំង​សកលលោក​។​

​ធនធាន​ជលផល​ទឹកសាប គឺជា​ប្រភព​ប្រូតេអ៊ីន​ចម្បង​បំផុត​សម្រាប់​មនុស្ស ២០០ លាន​នាក់ នៅ​តំបន់​អាស៊ី អាហ្វ្រិក និង​អាមេរិក​ខាងត្បូង ព្រមទាំង​ជា​ប្រភព​ផ្ដល់​ការងារ និង​របរ​ចិញ្ចឹមជីវិត​ដល់​មនុស្ស​ចំនួន ៦០ លាន​នាក់ ផងដែរ​។ ទិន្នផល​ត្រី​ទឹកសាប​ច្រើន​សម្បូរបែប ក៏​ជួយ​ទ្រទ្រង់​ដល់​ឧស្សាហកម្ម​ធំៗ​របស់​សកលលោក​ចំនួន​ពីរ​ប្រភេទ​៖ ការនេសាទ​ត្រី​បែប​កំសាន្ដ​មាន​ទំហំ​ទឹកប្រាក់​ជាង ១០០ ពាន់​លាន​ដុល្លារ​អាមេរិក ជា​រៀងរាល់ឆ្នាំ ខណៈ​ការចិញ្ចឹម​ត្រី​សម្រាប់​លម្អ​ដែល​កំពុង​ពេញនិយម​បំផុត​លើ​ពិភពលោក ក្លាយជា​ការរួមចំណែក​ពាណិជ្ជកម្ម​ពិភពលោក​ដែលមាន​តម្លៃ​ដល់​ទៅ ៣០ ពាន់​លាន​ដុល្លារ​អាមេរិក​។​

​ទន្លេមេគង្គ​ដែលជា​ទីជម្រក​របស់​ត្រី​ទឹកសាប​ចំនួន​ជាង ១.១០០ ប្រភេទ គឺជា​ទន្លេ​មួយ​ដែលមាន​ផលិតភាព​ធនធាន​ត្រី​ទឹកសាប​ច្រើនជាងគេ​បំផុត​ក្នុងចំណោម​ទន្លេ​ផ្សេងទៀត​លើ​ពិភពលោក​។ បច្ចុប្បន្ន ប្រជាជន​កម្ពុជា​ទទួល​បាន​ប្រូតេអ៊ីន​ប្រមាណ ១៦ ភាគរយ​ពី​ការបរិភោគ​សាច់ និង​សារធាតុ​ប្រូតេអ៊ីន​ចំនួន ២៨ ភាគរយ ពី​ការបរិភោគ​ត្រី​ទឹកសាប​ដែលមាន​ប្រភព​មកពី​អាង​ទន្លេមេគង្គ​។ របាយការណ៍​ទិន្នផល​ត្រី​ប្រចាំឆ្នាំ​ដែល​ចេញផ្សាយ​ក្នុង​ឆ្នាំ​២០១៧ ដោយ​រដ្ឋបាល​ជលផល​នៃ​រាជរដ្ឋាភិបាល​កម្ពុជា បាន​បង្ហាញថា វិស័យ​ជលផល​កម្ពុជា​បានរួម​ចំណែក​ចំនួន ៨ ភាគរយ ទៅដល់​ផលិតផល​ក្នុងស្រុក​សរុប (GDP)​។​

ប៉ុន្តែ​ត្រី​ទឹកសាប​នៅ​បន្ត​ទទួលបាន​ការផ្ដល់​តម្លៃ​ទាប និង​មិន​ទទួលបាន​ការយកចិត្ត​ទុកដាក់ ដែលជា​ហេតុនាំឱ្យ​ត្រី​ទឹកសាប​រាប់ពាន់​ប្រភេទ​កំពុងតែ​ឈានទៅរក​ការវិនាស​ផុត​ពូជ​។ ជីវៈចម្រុះ​ទឹកសាប​កំពុង​ទទួលរង​ការធ្លាក់ចុះ​ទ្វេដង​នៃ​អត្រា​ធ្លាក់ចុះ​នៃ​ជីវៈចម្រុះ​សមុទ្រ​និង​ព្រៃឈើ​។ ជាក់ស្តែង ត្រី​ទឹកសាប​ចំនួន ៨០ ប្រភេទ ត្រូវបាន​ចាត់ជា​”​ប្រភេទ​ផុត​ពូជ​” ក្នុង​បញ្ជី​ក្រហម​នៃ​ប្រភេទ​សត្វ​ទទួលរង​គ្រោះ របស់​សហភាព​អន្ដរជាតិ​ដើម្បី​ការអភិរក្ស​ធម្មជាតិ (IUCN) ក្នុងនោះ​រួមមាន​ទាំង​ត្រី​ទឹកសាប​ចំនួន ១៦ ប្រភេទ ដែល​បាន​កត់ត្រា​ជា​ប្រភេទ​ផុត​ពូជ​ក្នុង​ឆ្នាំ​២០២០ ផងដែរ​។ ទន្ទឹមនឹងនេះ ចំនួន​ត្រី​ទឹកសាប​ដែលជា​ប្រភេទ​ត្រី​បន្លាស់​ទី បាន​ធ្លាក់ចុះ ៧៦ ភាគរយ ចាប់តាំងពី​ឆ្នាំ​១៩៧០ ហើយ​ពពួក​ត្រី​មេ​ពូជ​បាន​ធ្លាក់ចុះ ៩៤ ភាគរយ​។​

​លោក ស្ទួ​ត អរ (Stuart Orr) នាយក​កម្មវិធី​ធនធាន​ទឹកសាប​អន្តរជាតិ​នៃ​អង្គការ WWF មានប្រសាសន៍ថា​៖ “​ទន្លេ បឹង និង​តំបន់ដីសើម​នានា​នៅក្នុង​ពិភពលោក ជា​កន្លែង​ដែល​ទទួលរង​ការខូចខាត​ធនធានធម្មជាតិ​ធ្ងន់ធ្ងរ​ជាងគេ​ទាំងអស់ ហើយ​សញ្ញា​យ៉ាងច្បាស់​បំផុត​នៃ​ការខូចខាត​ធនធានធម្មជាតិ​ទាំងនេះ គឺ​ការធ្លាក់ចុះ​ចំនួន​ត្រី​ទឹកសាប​យ៉ាង​ឆាប់រហ័ស​។ ការធ្លាក់ចុះ​នេះ​ជាការ​ប្រកាសអាសន្ន​សម្រាប់​ធនធាន​ទឹកសាប ដែល​យើងទាំងអស់គ្នា​ត្រូវតែ​យកចិត្តទុកដាក់​ឱ្យ​ខ្លាំង​បំផុត​។​”

​យោងតាម​ការវាយតម្លៃ​បឋម​ស្តីអំពី​ការជួញដូរ​ត្រី​និង​នេសាទ​ខុសច្បាប់​ឆ្នាំ​២០២០ របស់​អង្គការ WWF- កម្ពុជា បាន​បង្ហាញថា ត្រី​គល់រាំង ត្រី​ត្រសក់​ក្រហម ត្រី​ក្របី ត្រី​ខ្លា ត្រី​ត្រចៀកដំរី និង​ត្រី​បបែល​ទឹកសាប ក្នុងចំណោម​ត្រី ៣៥ ប្រភេទ ផ្សេងទៀត ត្រូវបាន​គេ​ជួញដូរ និង​លក់​តាម​ទីផ្សារ​ក្នុងប្រទេស​កម្ពុជា ក៏ដូចជា​នាំចេញ​ទៅ​លក់​នៅ​ប្រទេសជិតខាង​។ ត្រី​គល់រាំង និង​ត្រី​ត្រសក់​ក្រហម ត្រូវបាន​ចាត់ថ្នាក់​ជា​ប្រភេទ​ទទួលរង​គ្រោះ​ជិត​ផុត​ពូជ​បំផុត​ទាំង​នៅលើ​សកលលោក និង​នៅក្នុង​ប្រទេស​កម្ពុជា ចំណែកឯ​ត្រី​ក្របី ត្រី​ខ្លា និង​ត្រី​ត្រចៀកដំរី​ត្រូវបាន​ចាត់ថ្នាក់​ជា​ប្រភេទ​រងគ្រោះ​ជិត​ផុត​ពូជ​ក្នុងប្រទេស​កម្ពុជា​។

​លោក សេង ទៀក នាយក​អង្គការ WWF មានប្រសាសន៍ថា​៖ “​ត្រី​ទឹកសាប​ទាំងនេះ​មាន​សារសំខាន់​ណាស់​សម្រាប់​សហគមន៍​មូលដ្ឋាន ប៉ុន្តែ​ត្រី​ទាំងនេះ​មិនសូវ​ទទួលបាន​ការផ្តោត​ការយកចិត្តទុកដាក់​។ ត្រី​ទាំងនេះ​មាន​សារសំខាន់​ចាំបាច់​សម្រាប់​សុខភាព​មនុស្ស និង​ប្រព័ន្ធ​អេកូឡូស៊ី​ទឹកសាប​ទាំងមូល ដែល​មនុស្ស និង​ជីវិត​នៅលើ​ផែនដី​ទាំងអស់​ពឹង​អាស្រ័យ​។ សារសំខាន់​ទាំងអស់នេះ​ទាមទារ​ឱ្យ​យើងទាំងអស់គ្នា​ត្រូវផ្តោត​ការយកចិត្តទុកដាក់​និង ដល់​ចងចាំ​ជានិច្ច​។​”

​របាយការណ៍ បាន​គូសបញ្ជាក់​អំពី​កត្តា​គម្រាមកំហែង​យ៉ាងធ្ងន់ធ្ងរ​ចំពោះ​ប្រព័ន្ធ​អេកូឡូស៊ី​ទឹកសាប និង​ត្រី​ទឹកសាប រួមមាន​ការនេសាទ​ហួស​កម្រិត​និង​ការប្រើប្រាស់​មធ្យោបាយ​នេសាទ​បែប​បំផ្លិចបំផ្លាញ ការបំផ្លាញ​ទីជម្រក ទំនប់​វា​រី​អគ្គីសនី​កាត់​ដង​ទន្លេ ការប្រើប្រាស់​បរិមាណ​ទឹក​ហួស​កម្រិត​សម្រាប់​ការស្រោចស្រព និង​ការបំពុល​ដែលមាន​ប្រភព​ចេញពី​ការប្រើប្រាស់​ទឹក​តាម​គេហដ្ឋាន ការប្រើប្រាស់​ទឹក​សម្រាប់​វិស័យ​កសិកម្ម​និង​ឧស្សាហកម្ម​។ បន្ថែម​លើ​នេះ​ទៀត ត្រី​ទឹកសាប​កំពុងតែ​ទទួលរង​នូវ​ហានិភ័យ​ពី​ការហូរចូល​ប្រភេទ​ត្រី​រាតត្បាត​មកពី​ប្រភព​ខាងក្រៅ និង​ផលប៉ះពាល់​ពី​ការប្រែប្រួល​អាកាសធាតុ ក៏ដូចជា​ការ​បូម​ខ្សាច់​ដែល​គ្មាន​និរន្ដរភាព និង​បទល្មើស​សត្វព្រៃ​ផងដែរ​។​

​សេចក្ដីសម្រេចចិត្ត​រប​ស់រាជ​រដ្ឋាភិបាល​កម្ពុ​ជា​ក្នុងការ​ពន្យា​ការសាងសង់​ទំនប់​វា​រី​អគ្គីសនី​រយៈពេល ១០​ឆ្នាំ កាត់​ទន្លេមេគង្គ បានទទួល​ការកោតសរសើរ​ជាច្រើន​។ ការដាក់បញ្ចូល​ត្រី​ទឹកសាប​ទៅក្នុង​សេចក្តីសម្រេចចិត្ត​នានា​ក្នុង​ផែនការ​អភិវឌ្ឍ គឺជា​គំរូ​នៃ​ការគ្រប់គ្រង​ដ៏​ប្រសើរ​បំផុត​៖ កត្តា​នេះ​ត្រូវតែ​ក្លាយជា​គោលការណ៍​សម្រាប់​ការគ្រប់គ្រង​។ លោក សេង ទៀក មានប្រសាសន៍ថា​៖ “ ការសម្រេចចិត្ត​ដ៏​ត្រឹមត្រូវ​របស់​ប្រទេស​កម្ពុជា​គឺជា​គំរូ​មួយ​សម្រាប់​ប្រទេស​ដទៃទៀត ក្នុងការ​ទទួលស្គាល់ថា​ទន្លេ​ដែលមាន​លំហូរ​តាម​ធម្មជាតិ ផ្ដល់នូវ​សារៈប្រយោជន៍​ដែល​មិនអាច​កាត់ថ្លៃ​បាន​ដល់​មនុស្ស និង​ប្រភេទ​សត្វ​ជាច្រើន​ដែល​ពឹង​អាស្រ័យ​លើ​វា​។​”

​តាម​របាយការណ៍​ដដែល​នេះ កត្តា​គម្រាមកំហែង​មាន​ច្រើន ប៉ុន្ដែ​ក៏មាន​ដំណោះស្រាយ​ច្រើន​ដូចគ្នា ហើយ​ឆ្នាំ​២០២១ ជា​ក្ដីសង្ឃឹម​ដល់​ពិភពលោក​ក្នុងការ​កែប្រែ​ស្ថានភាព​នៃ​ការធ្លាក់ចុះ​ចំនួន​ត្រី​ទឹកសាប​អស់​រយៈពេល​ជាច្រើន​ទសវត្ស​កន្លងទៅនេះ​ឱ្យ​ប្រសើរ​ឡើងវិញ​។ ពិភពលោក​ត្រូវ​ក្ដោប​ឱកាស​នេះ​ដើម្បី​ធានា​នូវ​ការអនុវត្ត​កិច្ចព្រមព្រៀង​ធនធានធម្មជាតិ​សកល នៅក្នុង​ក្របខណ្ឌ​នៃ​ស​ន្និសិទ​សន្និបាត​អង្គការសហប្រជាជាតិ​ស្ដីពី​ជីវៈចម្រុះ (CBD) នៅ​ទីក្រុង​គុន​មីង ប្រទេស​ចិន​។​

​លោក ស្ទួ​ត អរ មានប្រសាសន៍ថា​៖ “​អ្វីដែល​ពួកយើង​ត្រូវការ​ឥឡូវនេះ គឺ​ការទទួលស្គាល់​នូវ​គុណ​តម្លៃ​របស់​ត្រី​ទឹកសាប និង​ធនធាន​ជលផល​ទឹកសាប ដើម្បីឱ្យ​រដ្ឋាភិបាល​កំណ​ត់​ការអនុវត្ត​គោលដៅ​និង​ដំណោះស្រាយ​ថ្មីៗ ក៏ដូចជា​ការកំណត់​អាទិភាព​ក្នុង​កិច្ចការពារ និង​ការស្ដារ​ប្រព័ន្ធ​អេកូឡូស៊ី​ទឹកសាប​ឡើងវិញ​។ យើងទាំងអស់គ្នា​ត្រូវការ​ភាពជា​ដៃគូ​និង​ភាព​ច្នៃប្រឌិត តាមរយៈ​ចំណាត់ការ​សកម្មភាព​រួម ដោយមាន​ការចូលរួម​ពី​រដ្ឋាភិបាល វិស័យ​ធុរកិច្ច អ្នកវិនិយោគ សង្គម​ស៊ីវិល និង​សហគមន៍​៕”​

ទីតាំងផ្សាយពាណិជ្ជកម្ម

- Advertisment -

Most Popular