ដោយ​: ម៉េង​ឆៃ / ភ្នំពេញ​: ទីបំផុត​អតីត​អនុប្រធាន​អតីត​គណបក្ស​សង្គ្រោះ​ជាតិ លោក ប៉ុល ហំ​ម​បានដាក់​លិខិតស្នើ សុំ​សិទ្ធិ​ធ្វើ​នយោបាយ​ឡើងវិញ​ហើយ​កាលពី​ថ្ងៃទី​១៧ ខែឧសភា ឆ្នាំ​២០២១​។ លិខិត​ដាច់ដោយឡែក​របស់លោក ប៉ុល ហំ​ម និង​ថ្នាក់ដឹកនាំ​ជាន់ខ្ពស់​ម្នាក់ទៀត ឈ្មោះ ផាន់ ច័ន្ទ​សាក់ ដែលជា​សហ​មេធាវី​ការពារ​លោក​កឹម​សុខា បានដាក់​ចូល​ក្រសួងមហាផ្ទៃ​រួចហើយ​កាលពី​ថ្ងៃទី​១៧ ខែឧសភា​។​

លោក ប៉ុល ហំម (រូបកណ្តាល ,រូបឯកសារ)

​ក្នុង​លិខិត​គោរព​ជូន​សម្តេច​ក្រឡាហោម ស ខេង ឧបនាយករដ្ឋមន្ត្រី រដ្ឋមន្ត្រី​ក្រសួងមហាផ្ទៃ ក្នុង​កម្មវត្ថុ​សំណើសុំ លើក​បំរាម​សិទ្ធិ​នយោបាយ​ដើម្បី​ផ្តល់​នីតិសម្បទា​ឡើងវិញ លោក ប៉ុល ហំ​ម បាន​លើកឡើងថា «​ខ្ញុំបាទ ប៉ុល ហំ​ម អតីត​សមាជិក​គណៈកម្មាធិការ​អចិន្ត្រៃយ៍ ដែល​កំពុង​ស្ថិតនៅក្នុង​ការហាមឃាត់ មិន​ឲ្យ​ធ្វើ​សកម្មភាព​នយោបាយ សម្រាប់​រយៈពេល ៥​ឆ្នាំ តាម​អំណាច​សាលដីកា​លេខ ៣៤០ (​ឆ​) ករណី​គណបក្ស​សង្គ្រោះ​ជាតិ ចុះ​ថ្ងៃទី​១៦ ខែវិច្ឆិកា ឆ្នាំ​២០១៧ របស់​តុលាការ​កំពូល​។ ដោយ​ផ្អែក​តាម​មាត្រា ៤៥​ថ្មី (​ស្ទួន​មួយ​) នៃ​ច្បាប់​ស្តីពី​គណបក្សនយោបាយ ដែល​បង្កលក្ខណៈ​ឲ្យ​អ្នក​ដែល​ត្រូវបាន​ហាមឃាត់ មិន​ឲ្យ​ធ្វើ​សកម្មភាព​នយោបាយ អាច​ទទួលបាន​នីតិសម្បទា ធ្វើ​នយោបាយ​ឡើងវិញ​។ ដូចនេះ ខ្ញុំបាទ​សូម​ស្នើសុំ​សម្តេច​ក្រឡាហោម ឧបនាយករដ្ឋមន្ត្រី មេត្តា​ពិនិត្យ​តាម​នីតិវិធី ដើម្បី​ផ្តល់​នីតិសម្បទា ធ្វើ​នយោបាយ​ឡើងវិញ​ដល់​រូបខ្ញុំ ដោយ​ក្តី​អនុគ្រោះ​»​។​

​កាលពី​ថ្ងៃទី​១៧ ខែមេសា ឆ្នាំ​២០២១ ព្រះករុណា ព្រះមហាក្សត្រ សម្តេចព្រះ​បរមនាថ នរោត្តម សីហមុនី​បានចេញ ព្រះរាជក្រឹត្យ​ដាច់ដោយឡែក​ពីគ្នា​ផ្តល់​នីតិសម្បទា​ឲ្យ​អតីត​អ្នកនយោបាយ​របស់​អតីត​គណបក្ស​សង្គ្រោះ​ជាតិ ចំនួន ៧​នាក់ មាន​សិទ្ធិ​ធ្វើ​នយោបាយ​ឡើងវិញ រួមមាន​៖ ១-​លោក យ៉ែម បុញ្ញឫទ្ធិ ២-​លោក មុត ចន្ថា ៣-​លោក ជុំ ច័ន្ទ​ដា​រិ​ន ៤-​លោក ទួត យឿ​ត ៥-​លោក ឡា​ត់ លិ​តេ​យ្យ ៦-​លោក ឡុង គឹម​ឃ​ន និង​៧-​លោកស្រី យង់ ផាន់​ណេ​ត​។​

​គិត​ត្រឹម​ថ្ងៃទី​១៨ ខែឧសភា​នេះ មាន​អតីតមន្ត្រី​ជាន់ខ្ពស់​នៃ​អតីត​គណបក្ស​សង្គ្រោះ​ជាតិ ចំនួន ២២​នាក់​ហើយ ត្រូវបាន​ព្រះមហាក្សត្រ បានចេញ​ព្រះរាជក្រឹត្យ​ដាច់ដោយឡែក​ពីគ្នា ត្រាស់បង្គាប់​ផ្តល់​នីតិសម្បទា​ឲ្យ​ធ្វើ​នយោបាយ ឡើងវិញ ក្រោយពី​អ្នក​ទាំងនោះ ត្រូវបាន​ហាមឃាត់​មិន​ឲ្យ​ធ្វើ​សកម្មភាព​នយោបាយ​រយៈ​ពេល​៥​ឆ្នាំ​តាម​អំណាច​សាល ដីកា​របស់​តុលាការ ចុះ​ថ្ងៃទី​១៦ ខែវិច្ឆិកា ឆ្នាំ​២០១៧ ដែល​បានសម្រេច​រំលាយ​អតីត​គណបក្ស​សង្គ្រោះ​ជាតិ​។ ការហាមឃាត់​នោះ មាន​អ្នកនយោបាយ​ចំនួន ១១៨​នាក់​។​

​អ្នកនយោបាយ​ក្នុង​អតីត​គណបក្ស​សង្គ្រោះ​ជាតិ ដែល​ទទួលបាន​សិទ្ធិ​ធ្វើ​នយោបាយ​ឡើងវិញ​ចំនួន ២២​នាក់ រួមមាន​៖ ១-​លោក គង់ គាំ ២-​លោក គង់ បូរ៉ា ៣-​លោក ស៊ីម សុវណ្ណនី ៤-​លោក ច័ន្ទ សិលា ៥-​លោក រៀល ខេមរិន្ទ ៦-​លោកស្រី ទេព សុ​ទ្ធី ៧-​លោក កង គឹម​ហាក់ ៨-​លោក ជីវ កត្តា ៩-​លោក សុន ឆ័យ ១០-​លោក តាវ គឹម​ឈន ១១-​លោក វ៉ា សាម៉ុន ១២-​លោក ស៊ុន សុ​ភ័​ក្រ ១៣-​លោកស្រី លី ស្រី​វី​ណា ១៤-​លោក អ៊ូ ច័ន្ទ​រ័ត្ន ១៥-​លោក ថាច់ សេដ្ឋា ១៦-​លោក យ៉ែម បុញ្ញឫទ្ធិ ១៧-​លោក មុត ចន្ថា ១៨-​លោក ជុំ ច័ន្ទ​ដា​រិ​ន ១៩-​លោក ទួត យឿ​ត ២០-​លោក ឡា​ត់ លិ​តេ​យ្យ ២១-​លោក ឡុង គឹម​ឃ​ន និង​២២-​លោកស្រី យង់ ផាន់​ណេ​ត​។​

​អ្នកនយោបាយ ដែល​បាន​ស្នើសុំ និង​ទទួលបាន​សិទ្ធិ​ធ្វើ​នយោបាយ​ឡើងវិញ ចុងក្រោយ​នេះ​ជា​អ្នក​ជំនិត​នឹង លោក​កឹម​សុខា ដូចជា លោក អ៊ូ ច័ន្ទ​រ័ត្ន លោក យ៉ែម បុញ្ញឫទ្ធិ និង​លោក មុត ចន្ថា ជាដើម​។ នៅពេលនេះ​ទៀត គឺ​លោក​ប៉ុល​ហំ​ម​ដែលជា​អ្នកនយោបាយ​ចាស់វស្សា​ជាមួយ​លោក​កឹម​សុខា​តាំងពី​នៅ​អតីត​គណបក្ស​ប្រជាធិបតេយ្យ​របស់លោក​តា​សឺ​ន​សាន ចូលរួម​ការបោះឆ្នោត កាលពី​ឆ្នាំ​១៩៩៣​។​

​នៅពេល​លោក​កឹម​សុខា ឈប់​ធ្វើ​នយោបាយ នៅ​ឆ្នាំ​២០០២ មក​បង្កើត​អង្គការសិទ្ធិមនុស្ស ដែលមាន​ឈ្មោះថា មជ្ឈមណ្ឌល​សិទ្ធិមនុស្ស​កម្ពុជា ក៏​លោក ប៉ុល ហំ​ម នេះឯង បានរួម​ជាមួយ​លោក​កឹម​សុខា​ដឹកនាំ​អង្គការសិទ្ធិមនុស្ស នោះ​។ នៅ​ឆ្នាំ​២០០៧ ពេល​លោក​កឹម​សុខា ចេញ​បង្កើត​គណបក្សនយោបាយ ឈ្មោះថា គណបក្ស​សិទ្ធិមនុស្ស ក៏​លោក​ប៉ុល​ហំ​ម រួម​ដៃ​ជាមួយ​លោក​កឹម​សុខា ធ្វើ​នយោបាយ​នៅក្នុង​គណបក្ស​សិទ្ធិមនុស្ស​។​

​រហូតដល់​លោក​កឹម​សុខា និង​លោក​សមរង្ស៊ី រួមគ្នា​បង្កើត​គណបក្ស​សង្គ្រោះ​ជាតិ នៅ​ឆ្នាំ​២០១២ ក៏​លោក​ប៉ុល​ហំ​ម បន្ត​ដើរ​តាម​លោក​កឹម​សុខា ធ្វើ​នយោបាយ ក្នុងនាម​គណបក្ស​សង្គ្រោះ​ជាតិ​។ ជាងនេះទៅទៀត​នៅពេល​លោក កឹម​សុខា ត្រូវបាន​ជ្រើសតាំង​ជា​ប្រធាន​គណបក្ស​សង្គ្រោះ​ជាតិ នៅ​ថ្ងៃទី​២ ខែមីនា ឆ្នាំ​២០១៧ លោក ប៉ុល ហំ​ម ក៏​ត្រូវបាន​ជ្រើសតាំង ជា​អនុប្រធាន​គណបក្ស​សង្គ្រោះ​ជាតិ ដោយមាន​អនុប្រធាន ២​រូប​ទៀត គឺ​លោកស្រី មូរ សុខ​ហួរ និង​លោក អេង ឆៃអ៊ាង ដែលជា​ភាគី​ខាង​លោក​សមរង្ស៊ី​។ ពោលគឺ​លោក​ប៉ុល​ហំ​ម ជា​មនុស្ស​សំខាន់​ទី​២ បន្ទាប់ពី​លោក​កឹម​សុខា​។​

​នៅពេលនេះ ក្រុម​ជំនិត​របស់លោក កឹម សុខា បាន​ស្នើសុំ​សិទ្ធិ​ធ្វើ​នយោបាយ​ឡើងវិញ កាន់តែច្រើន​។​ស្ថានការណ៍ នេះ សបញ្ជាក់​ថា ថ្នាក់ដឹកនាំ​ជាន់ខ្ពស់ រួមទាំង​លោក​កឹម​សុខា ខ្លួនឯង​ផង កុំ​តែ​ជាប់​បណ្តឹង​នៅ​តុលាការ​ក្នុង​សំណុំរឿង ក្បត់ជាតិ​ទេ កុំ​អី លោក​កឹម​សុខា ក៏​នឹង​ស្នើសុំ​សិទ្ធិ​ធ្វើ​នយោបាយ​ដូចគ្នា​ដែរ​។​

​នៅពេលនេះ អ្នកនយោបាយ​ខាង​លោក​កឹម​សុខា បាន​ត្រៀមខ្លួន​រួចជាស្រេច​ដើម្បី​បង្កើត​ចូលរួម​ការបោះឆ្នោត​ឃុំ សង្កាត់ នៅ​ខែមិថុនា​ឆ្នាំក្រោយ មុននឹង​ការបោះឆ្នោតជាតិ នៅ​ឆ្នាំ​២០២៣​។ ជម្រើស​មាន​ច្រើន អាច​ថា​ក្រុម​អ្នក​ស្និទ្ធ នឹង​លោក​កឹម​សុខា ចេញមក​ត្រួស​ត្រាយផ្លូវ រៀបចំ​បក្សនយោបាយ​ឲ្យ​ហើយ ពេលនេះ តាមរយៈ​ការបង្កើត​បក្ស​ថ្មី​មួយ ឬក៏​យក​បក្ស​ចាស់ ដែលជា​សមិទ្ធផល​រួមគ្នា​របស់លោក​កឹម​សុខា លោក​ប៉ុល​ហំ​ម លោក យ៉ែម បុញ្ញឫទ្ធិ​និង​ថ្នាក់ដឹកនាំ ដទៃទៀត គឺ​គណបក្ស​សិទ្ធិមនុស្ស ហើយ​ចាំ​ឱកាស​ជិត​ដល់​ការបោះឆ្នោត មានការ​ប្រែប្រួល អាច​លោក​កឹម​សុខា មក​ដឹកនាំ​បក្ស ចូលរួម​ការបោះឆ្នោត​។​

​ប៉ុន្តែ​នៅពេល​ខាងមុខ ទោះបីជា​លោក​កឹម​សុខា អាច​វិល​មក​ធ្វើ​នយោបាយ​ឡើងវិញ ឬក៏​មិនអាច​ក៏ដោយ​ក៏​អតីត អ្នក​ស្និទ្ធ​នឹង​លោក​កឹម​សុខា នៅពេលនេះ រួមមាន លោក ប៉ុល ហំ​ម លោក យ៉ែម បុញ្ញឫទ្ធិ និង​លោក​មុត​ចន្ថា ជាដើម ក៏​នៅតែ​អាចធ្វើ​នយោបាយ​តាមរយៈ​ការបង្កើត​គណបក្ស​ថ្មី​ឬក៏​អាច​ទៅធ្វើ​នយោបាយ​ក្នុង​គណបក្ស​សិទ្ធិមនុស្ស​ឡើងវិញ ដើម្បី​ចូលរួម​ការបោះឆ្នោត​ឃុំ​សង្កាត់ នៅ​ឆ្នាំ​២០២២ រួមទាំង​ការបោះឆ្នោតជាតិ នៅ​ឆ្នាំ​២០២៣​។​

​តែបើ​ថា គាស់​ខ្មោច​អតីត​គណបក្ស​សង្គ្រោះ​ជាតិ ឲ្យ​រស់​ឡើងវិញ គឺ​មិនអាច​នោះឡើយ​។ ជាង ជិត ៤​ឆ្នាំ​ហើយ តាំងពី​អតីត​គណបក្ស​សង្គ្រោះ​ជាតិ ត្រូវបាន​រំលាយចោល ខណៈដែល​ក្រុម​លោក​សមរង្ស៊ី នៅក្រៅ​ប្រទេស​មិនអាច វិលត្រឡប់​មកជួយ​អ្វី​បាន​ក្រៅតែពី​បង្កើតជា​បទល្មើស​បន្ថែម​និង​ជាប់​បណ្តឹង​ច្រើន​ទៅៗ​នៅ​តុលាការ​ក្នុងស្រុក​ឯណេះ​ថែម ទៀត​នោះទេ​។ ក្រុម​លោក​សមរង្ស៊ី និង​ក្រុម​លោក​កឹម​សុខា ដែល​មួយ​នៅក្រៅ​ស្រុក និង​មួយទៀត នៅក្នុង​ស្រុក ទាំងពីរ​ក្រុម​នេះ ដៃ​កាន់តែ​ខ្លី​ទៅៗ ហើយក៏​មើលមុខ​គ្នា លែង​ចំ និង​មិនអាច​ចាប់ដៃ រួមគ្នា​ឡើងវិញ បានទេ​។

​មកដល់ពេលនេះ អតីត​ថ្នាក់ដឹកនាំ និង​អតីត​តំណាងរាស្ត្រ​អតីត​គណបក្ស​សង្គ្រោះ​ជាតិ​មួយចំនួន​ដែល​ទទួលបាន​សិទ្ធិ ធ្វើ​នយោបាយ​ឡើងវិញ បាន​ចូលរួម​ដឹកនាំ និង​បង្កើត​គណបក្សនយោបាយ ចំនួន ៤​គណបក្ស​រួចមកហើយ រួមមាន​៖ ១-​លោក គង់ គាំ ឡើងជា​ប្រធានកិត្តិយស​គណបក្ស​ឆន្ទៈ​ខ្មែរ របស់​កូនប្រុស​ពៅ​លោក ២-​លោក រៀល ខេ​ម​រិ​ន្ទ្រ បាន​បង្កើត​គណបក្ស​ខ្មែរ​អភិរក្សនិយម ៣-​លោក ជីវ កត្តា និង​លោក កង គឹម​ហាក់​បាន​បង្កើត​គ​ណ​បក្ស​ខ្មែរ ស្រលាញ់​ជាតិ និង​៤-​លោក អ៊ូ ច័ន្ទ​រ័ត្ន បង្កើត​គណបក្ស កែទម្រង់​កម្ពុជា​។​

ដូច្នេះ​នៅពេល​ខាងមុខ​ឆាប់ៗ​នេះ នឹងមាន​គណបក្ស​ថ្មី ឬក៏​គណបក្ស​ចាស់​ដែល​អ្នកនយោបាយ​ទើប​ទទួលបាន​សិទ្ធិ​ធ្វើ នយោបាយ​ឡើងវិញ ក៏​នឹង​លើក​ទង់បក្ស ចូលរួម​ប្រជែង​ការបោះឆ្នោត​ឃុំ​សង្កាត់ នៅ​ខែមិថុនា ឆ្នាំ​២០២២ រួមទាំង​ការបោះឆ្នោតជាតិ នៅ​ខែកក្កដា ឆ្នាំ​២០២៣​។ នេះ​ជា​សិទ្ធិ​នយោបាយ ដែល​ពលរដ្ឋ​ខ្មែរ​គ្រប់រូប​មាន​សិទ្ធិ​ធ្វើ នយោបាយ ក្នុង​គណបក្ស​ថ្មី ឬក៏​ចូលរួម​នយោបាយ​ជាមួយ​គណបក្ស​ណាមួយ ដែល​ខ្លួន​ពេញចិត្ត​។ រាជរដ្ឋាភិបាល ក៏​មិនបាន​រារាំង ឬ​ជំទាស់ មិន​ឲ្យ​ជនណាម្នាក់ បង្កើត​គណបក្សនយោបាយ​នោះទេ ឲ្យ​តែ​បំពេញ​តាម​លក្ខខណ្ឌ ដែល​បានកំណត់​តាមច្បាប់​ស្តីពី​គណបក្សនយោបាយ​៕​សរន​