ដោយៈ​ឆាំង យុ ​នាយក​មជ្ឈមណ្ឌល​ឯកសារ​កម្ពុជា​/ភ្នំពេញៈ២០ ឧសភា ២០២១ៈ​បុព្វកថា​នៃ​អនុសញ្ញា​ស្តីពី​ការបង្ការ​និង​ការផ្ដន្ទាទោស​ចំពោះ​បទឧក្រិដ្ឋ​កម្ម​ប្រល័យពូជសាសន៍​បានចែង​ថា​“​អំពើ​ប្រល័យពូជសាសន៍ គឺជា​ឧក្រិដ្ឋកម្ម​មួយ​ដែល​ស្ថិតនៅក្រោម​ច្បាប់​អន្តរជាតិ​” ប៉ុន្តែ​ចាប់តាំងពី អនុសញ្ញា ប្រល័យពូជសាសន៍​ត្រូវ​បានផ្តល់​សច្ចាប័ន​ក្នុង​ឆ្នាំ​១៩៤៩​មក តើ​មាន​អំពើ​ប្រល័យពូជសាសន៍​ប៉ុន្មាន​ហើយ​ដែល​បាន​កើតឡើង​? តើ​អំពើ​ប្រល័យពូជសាសន៍ ចំនួន​ប៉ុន្មាន​ករណី​ត្រូវបាន​កាត់ទោស​តាមច្បាប់​ជាតិ​ឬ​អន្តរជាតិ​? ចាប់តាំងពី​ឆ្នាំ​១៩៤៩​មាន​អំពើ​ប្រល័យពូជសាសន៍​ចំនួន​៣​តែប៉ុណ្ណោះ​(​ប្រទេស​កម្ពុជា បូ​ស្នៀ និងរ​វ៉ាន់ដា​) ដែល​ត្រូវបាន​យកទៅ​ជំនុំជម្រះ​នៅក្នុង​តុលាការអន្តរជាតិ​។​

រូបថតៈលោក ឆាំង យុ នាយកមជ្ឈមណ្ឌលឯកសារកម្ពុជា និងជាស្ថាបនិកវិទ្យាស្ថានស្លឹករឹត។(បណ្ណសារមជ្ឈមណ្ឌលឯកសារកម្ពុជា)

​ប្រទេស​កម្ពុជា​បាន​បាត់បង់​ប្រជាជន​ប្រមាណ​២​លាន​នាក់​ក្នុង​រយៈពេល​តិចជាង​៤​ឆ្នាំ​។ អស់​រយៈពេល​៤០​ឆ្នាំ​បាន​កន្លងផុត​ទៅហើយ​ចាប់តាំងពី​ការដួលរលំ​នៃ​របប​ខ្មែរក្រហម និង​សព្វថ្ងៃ​មាន​អ្នក​រស់រានមានជីវិត​ចំនួន​៥​លាន​នាក់​។ អ្នក​រស់រានមានជីវិត​ភាគច្រើន​នៅតែ​បន្ត​តស៊ូ ជាមួយ​ភាព​ភ័យរន្ធត់​ដែល​ខ្លួន​បាន​ជួបប្រទះ​ឬ​បាន​រង​ទុក្ខ​ហើយ​ផលប៉ះពាល់​នៃ​រយៈពេល​នោះបាន​ជះឥទ្ធិពល​ដល់​ជីវិត​របស់​អ្នក​រស់រានមានជីវិត​មិន​ត្រឹមតែ នៅក្នុង​ទម្រង់​នៃ​ការប៉ះទង្គិច​ផ្លូវចិត្ត​តែប៉ុណ្ណោះ​ទេ ប៉ុន្តែ​ថែមទាំង​ស្ថានភាព​សុខភាព​ផ្លូវកាយ និង​ការរង​របួស​នៅលើ​រាងកាយ ដែល​នៅតែ​បន្ត​ទទួលស្គាល់​ជា​សាធារណៈ តិចតួច​បំផុត​និង​មិនមាន​ការគាំទ្រ​ជាក់លាក់​ដើម្បី​ទទួលបាន​សេវាកម្ម​ថែទាំ​សុខភាព​។​

​មជ្ឈមណ្ឌល​ឯកសារ​កម្ពុជា បាន​បង្កើតឡើង​មិន​ត្រឹមតែ​ដើរតួនាទី​ជា​កន្លែង​តម្កល់​ឯកសារ​អំពី​របប​កម្ពុជា​ប្រជាធិបតេយ្យ​ធំ​បង្អស់​នៅលើ​សកលលោក​តែប៉ុណ្ណោះ​ទេ ប៉ុន្តែ​ក៏បាន​ចូលរួម​វិភាគទាន​ដ៏​សំខាន់​ដល់​ការអប់រំ​អំពី​អំពើ​ប្រល័យពូជសាសន៍​នៅ​កម្ពុជា​។ មជ្ឈមណ្ឌល​ឯកសារ​កម្ពុជា បាន​សហការ​ជាមួយ​សមាគម​ប្រជាជាតិ​អាស៊ីអាគ្នេយ៍​(​អាស៊ាន​)​នៅលើ​ប្រធានបទ​នេះ​។ ការងារ​របស់​យើង នៅតែ​បន្ត​ដំណើរការ​ទៅ​មុខជា​លំដាប់​ពីព្រោះ​សមាគម​អាស៊ាន​ទោះបី​មានឈ្មោះ​ជា សហគមន៍​មួយ ប៉ុន្តែ​នៅ​មិនទាន់មាន​លក្ខណៈ​ពេញលេញ និង​រឹងមាំ​នៅឡើយ​ទេ​។
​មជ្ឈមណ្ឌល​ឯកសារ​កម្ពុជា មើលឃើញថា​ការ​ចងក្រង​ឯកសារ​និង​ការអប់រំ​អំពី​អំពើ​ប្រល័យពូជសាសន៍ គឺជា​កត្តា​ដ៏​សំខាន់ ដើម្បី​បង្ការ​និង​ដោះស្រាយ​ផលប៉ះពាល់​នៃ​អំពើ​ប្រល័យពូជសាសន៍ ប៉ុន្តែ​នេះ​គ្រាន់តែ​ជាមួយ​ផ្នែក​តូច​នៃ​កិច្ចខិតខំ​ប្រឹងប្រែង​រួម​របស់​យើង​។ នៅក្នុង​ឆ្នាំ​២០២១ ម​ជ្ឃ​មណ្ឌល​ឯកសារ​កម្ពុជា នឹង​ពង្រីក​ការងារ​ដើម្បី​រួមបញ្ចូល​ការគាំទ្រ​ដល់​ការថែទាំ​សុខភាព និង​សុខុមាលភាព​របស់​អ្នក​រស់រានមានជីវិត​ពី​របប​ខ្មែរក្រហម​។ មជ្ឈមណ្ឌល​ឯកសារ​កម្ពុជា នឹង​អនុវត្ត​សកម្មភាព​ដែលមាន​គោលបំណង​ជាក់លាក់​ដើម្បី​លើកកម្ពស់​ការថែទាំ​សុខភាព និង​សុខុមាលភាព ក៏ដូចជា​ធ្វើការ​ចុះ​ស្រាវជ្រាវ​និង​សកម្មភាព​ផ្សព្វ ផ្សាយ​ដែល​លើកកម្ពស់​ការយល់ដឹង​ជា​សាធារណៈ​អំពី​ការតស៊ូ​របស់​អ្នក​រស់រានមានជីវិត​។

​គម្រោង​ដែល​នឹង​អនុវត្ត​ទូទាំងប្រទេស​មួយ​នេះ តំណាង​ឲ្យ​ការបោះ​ជំហាន​ទៅមុខ​ដែល​មិន​ត្រឹមតែ​យកចិត្តទុកដាក់​និង​ដោះស្រាយ នូវ​គម្លាត​ដ៏​ធំ​នៅក្នុង​ការផ្ដល់​សេវាកម្ម​ថែទាំ​សុខភាព និង​សុខុមាលភាព​របស់​អ្នក​រស់រានមានជីវិត​អំពី​អំពើ​ប្រល័យពូជសាសន៍​តែប៉ុណ្ណោះ​ទេ ប៉ុន្តែ​ថែមទាំង​ផ្លាស់ប្តូរ​គំនិត​នៃ​យុត្តិធម៌​អន្តរកាល​ទៅជា​ការស្តារ​យុត្តិធម៌​ឡើងវិញ​។​

​ការស្តារ​យុត្តិធម៌​ឡើងវិញ​គឺ​ពឹង​ផ្អែកទៅលើ​ការប្រើប្រាស់​ឲ្យ​អស់ពី​លទ្ធភាព​នូវ​វិធីសាស្ត្រ​ដែល​ចម្បង និង​មាន​ស្រាប់ ក៏ដូចជា​ការបង្កើត​វិធីសាស្ត្រ​ថ្មីៗ ដោយ​ផ្អែកទៅលើ​សង្គម​បច្ចុប្បន្ន​ដែល​កំពុង​បន្ត​វិវឌ្ឍន៍​ទៅមុខ​។ មាន​សំណួរ​មួយ​អំពី​វិធីសាស្ត្រ​ចម្បង សម្រាប់​ការលើកកម្ពស់​ការទប់ស្កាត់​ការកាប់សម្លាប់​រង្គាល ចម្លើយ​របស់ខ្ញុំ​គឺ​ប្រជាជន​គ្រប់រូប រួមទាំង​អ្នកពាក់ព័ន្ធ​ថ្នាក់ជាតិ និង​ស្ថាប័ន​ផ្សេងៗ ដើរតួនាទី​សំខាន់​ដូចគ្នា​ក្នុងការ​សម្រេចបាន​នូវ​ការផ្លាស់ប្តូរ​ដែលមាន​ឥទ្ធិពល​មួយ​។ សំណួរ​មួយទៀត​បាន​សួរ ដើម្បី​កំណត់​អត្តសញ្ញាណ​ឧបករណ៍​អប់រំ​ដែលមាន​ប្រយោជន៍​បំផុត​សម្រាប់​ការអប់រំ​ទាក់ទង នឹង​ការទប់ស្កាត់​ការកាប់សម្លាប់​រង្គាល ហើយ​ខ្ញុំ​សូមបញ្ជាក់​ម្តង​ទៀតថា​ការផ្លាស់ប្តូរ​ដែលមាន​ឥទ្ធិពល គឺ​ពឹង​ផ្អែកទៅលើ​ការប្រើប្រាស់​វិធីសាស្ត្រ​ដែលមាន​ស្រាប់​ឲ្យ​អស់ពី​លទ្ធភាព និង​ត្រូវបាន​ទទួលស្គាល់​ក្នុង​ការយកទៅ​រៀនសូត្រ​ក៏ដូចជា​ការបង្កើត​វិធីសាស្ត្រ​ថ្មីៗ​។ មជ្ឈមណ្ឌល​ឯកសារ​កម្ពុជា បាន​អនុវត្ត​ការរួមបញ្ចូល​ទម្រង់​នៃ​ការរៀនសូត្រ និង​ការអប់រំ​បែប​ប្រពៃណី​និង​ទាន់សម័យ​ដើម្បី​ទទួលបាន​នូវ​ការរួមបញ្ចូល​គ្នា​រវាង​ទម្រង់​ចាស់ និង​ថ្មី​។ តាមរបៀប​នេះ ការអប់រំ​អាច​បញ្ជាក់​អំពី​ចំណេះដឹង​និង​បទពិសោធន៍​របស់​មនុស្ស​ម្នាក់​ក៏ដូចជា​ធ្វើ​ឲ្យ​មានការ​ផ្លាស់ប្តូរ​អំពី​អ្វីដែល​បុគ្គល​ម្នាក់​បានដឹង​និង​គិត​អំពី​ពិភពលោក​។ យុត្តិធម៌​អន្តរកាល​អាច​ហៅថា​ជា​យុត្តិធម៌​បាន​លុះត្រា​ណា​តែ​ត្រូវ​បង្កើតឡើង​ដោយ​ការខិតខំ​ប្រឹងប្រែង មាន​ទំនុកចិត្ត និង​មាន​ប្រសិទ្ធភាព​ក្នុង​គោលបំណង​ស្តារឡើងវិញ​ក៏ដូចជា​ការផ្លាស់ប្តូ​រស​ង្គ​ម​និង​បុគ្គល​ម្នាក់ៗ​៕សរន