​ប្រែ​សម្រួលៈ​បំណង​(​ដេល្លី​ម៉េល​)៖​ពីរ​ដង​នៅ​មួយ​សប្តាហ៍​មក​នេះ ពួក​ឧទ្ទាម​យេ​ម៉ែន​បាន​វាយប្រហារ​ដោយ​កាំជ្រួច​និង​ដ្រូ​ន​លើ​អារ៉ាប់​រួម​អេ​មី​រ៉េត ។​វា​បង្ហាញ​ថា​តើ​សង្គ្រាម​ដែល​ចាប់កំណើរ​កាលពី​៧​ឆ្នាំមុន​​នៅ​កន្លៀត​មួយ​នៃ​ឧបទ្វីប​អារ៉ាប់​អាច​រី​ករាល​ទៅជា​គ្រោះថ្នាក់​របស់​តំបន់​មួយ​បាន​ដូចម្តេច​។​ការវាយប្រហារ​នៅ​សប្តាហ៍​នេះ​មួយ​បាន​ផ្តោត​លើ​មូលដ្ឋាន​យោធា​អារ៉ាប់​រួម​អេ​មី​រ៉េត​ដែល​ដាក់​កងកម្លាំង​​អាម៉េរិក​និង​អង់គ្លេស​។​

​តាមពិត​ជម្លោះ​នេះ​បាន​សម្លាប់​មនុស្ស​រាប់​ម៉ឺន​នាក់ រួមទាំង​ជន​ស៊ីវិល​និង​យុទ្ធជន​នៅក្នុង​ប្រទេស​យេ​ម៉ែន​និង​បង្ក​បង្កើតជា​គ្រោះមហន្តរាយ​មនុស្សធម៌​អូសបន្លាយ​ពេល​រាប់​ឆ្នាំ​មួយ​នៅក្នុង​ប្រទេស​ក្រីក្រ​​បំផុត​នៅ​ពិភព​អារ៉ាប់​។​

​សង្គ្រាម​នេះ​ដាក់ រដ្ឋាភិបាល​ដែល​អន្តរជាតិ​ទទួលស្គាល់​មួយ​និង​គាំទ្រ​ដោយ​អារ៉ាប់​រួម​អេ​មី​រ៉េត​និង​អា​រ៉ាប៊ីសាអូឌីត​ទល់នឹង​ពួកឧ​ទ្ទា​មហូ​ធី​(Houthis)​ដែល​គាំទ្រ​ដោយ​អ៊ីរ៉ង់​។​វា​បាន​ចាប់ផ្តើម​នៅ​ខែ​កញ្ញា​ឆ្នាំ​២០១៤ នៅ​ពេល​ពួក​ហូ​ធី​ដណ្តើម​កាន់កាប់​រដ្ឋធានី​សា​អាណា របស់យេ​ម៉ែន និង​ប៉ែក​ខាងជើង​ប្រទេស​យេ​ម៉ែន​ភាគច្រើន​។​

​នៅពេល​មាន​ការគាំទ្រ​ពី​អាម៉េរិក ក្រុមចំរុះ​ដឹកនាំ​ដោយ​អា​រ៉ាប៊ីសាអូឌីតមួ​យបាន​ហក់​ចូល​ធ្វើ​សង្គ្រាម​ទល់នឹង​ក្រុម​ឧទ្ទាម​នេះ​នៅ​ខែ​មីនា​ឆ្នាំ​២០១៥ ដើម្បី​គាំទ្រ​រដ្ឋាភិបាល​របស់​ប្រធានាធិបតី អា​បេត រ៉ា​ប់​​បូ មែន​សួរ ហា​ឌី​( Abed Rabbo Mansour Hadi)​ពេល​ដែល​កងកម្លាំងរ​បស់​លោក​រួម​ជាមួយ​សម្ពន្ធមិត្ត​តូចៗ​ដទៃ​ទៀត​កាន់កាប់​ភាគ​ខាងត្បូង​ប្រទេស​។​

-​ហេតុអ្វី​បាន​ជា​សង្គ្រាម​នេះ​កាន់តែ​រាលដាល់​?

​ពួក​ហូ​ធី​បន្ទោស​អារ៉ាប​រួម​អេ​មី​រ៉េត​ចំពោះ​ការបាត់បង់​ដ៏​ធំ​ក្នុង​សមរភូមិ​នៅក្នុង​ប្រទេស​យេ​ម៉ែន​កាលពី​ពេល​ថ្មីៗ​ដែល​នាំ​ដល់​ការបញ្ចប់​កិច្ចខិតខំ​របស់​ខ្លួន​ដើម្បី​គ្រប់​ភាគ​ខាងជើង​ប្រទេស​ទាំង​ស្រុង​។​​សំខាន់​ពួកនេះ​ចង់​សងសឹក​បន្ទាប់ពី​ការវាយប្រហារ​ដើម្បី​ដណ្តើម​កាន់កាប់​ខេត្ត​និង​ទីក្រុង​ម៉ា​រី​ប​(Marib)​នៅ​ភាគ​កណ្តាលយេ​ម៉ែន​ជួប​ការលំបាក​។​

​ពួក​ហូ​ធី​បានចាប់ផ្តើម​ការវាយប្រហា​រ​កាលពី​ឆ្នាំមុន​និង​ពេលខ្លះ​វា​ហាក់ដូចជា​បាន​ជោគជ័យ​ក្នុងការ​ដណ្តើម​កាន់កាប់​ទីក្រុង​ម៉ា​រី​ប​ពី​រដ្ឋាភិបាល​។​ការកាន់កាប់​ទីក្រុង​ម៉ា​រី​ប​នឹង​ជួយ​អោយ​ក្រុម​នេះ​អាច​​គ្រប់គ្រង​ភាគ​ខាងជើង​ទាំងមូល​ដោយ​នាំ​ទ្រព្យធន​ប្រទេស​ទៅក្នុង​ដៃ​ពួកគេ​និង​ជា​កម្លាំង​តថ្លៃ​មួយ​នៅក្នុង​ការចរចា​សន្តិភាព​នាពេល​អនាគត​។​

​ទោះជា​រង​ការខូចខាត​និង​បាត់បង់​ច្រើន​ពី​ការវាយប្រហារ​តាម​ផ្លូវអាកាស​របស់​ក្រុមចំរុះ ក៏​ពួក​ហូ​ធី​បាន​ទៅ​ដល់​ក្រៅ​ក្រុង​ខណៈ​ក្រុមចំរុះ​បង្កើន​ការគាំទ្រ​ជើងគោក​ដល់​អ្នក​ការពា​រ​ទីក្រុង​។​តែ​ជំនោរ​កើត​​មាន​នៅ​ពេល​កងកម្លាំង​គាំទ្រ​ដោយ​អារ៉ាប់​រួម​អេ​មី​រ៉ា​ត​ហៅថា ចាយ​អ៊ឹន ប្រ៊ី​ហ្កេ​ត​(Giants Brigade)​បើក​ការវាយប្រហារ​រុញច្រាន​នៅក្នុង​ខេត្ត​សាប​វ៉ា​(Shabwa)​នៅ​ខែ​នេះ ។​ពួក​គេ​វាយ​រុញច្រាន​​ពួក​ហូ​ធី​និង​ចាប់​យក​សាប​វ៉ា មុន​កាត់ផ្តាច់​ខ្សែ​ផ្គត់ផ្គង់​របស់​ក្រុម​ឧទ្ទាម​នេះ​នៅក្នុង​ខេត្ត​ម៉ា​រី​ប និង​ឥឡូវ​ធ្វើដំណើរ​ទៅ​ឆ្ពោះ​កាន់​ខេត្ត​នេះ​។​

-​ប្រតិកម្ម​របស់​ហូ​ធី​

​ការឆ្លើយតប​របស់​ហូ​ធី​គឺ​បាញ់​កាំជ្រួច​ផ្លោង​និង​បង្ហោះ​ដ្រូ​ន​ផ្ទុក​គ្រាប់បែក ដោយ​ដំបូង​លើ​អា​រ៉ាប៊ីសាអូឌីត និង​ឥឡូវ​លើ​អារ៉ាប់​រួម​។​

​កាលពី​ថ្ងៃ​ចន្ទ យោធា​អារ៉ាប់​រួម​អេ​មី​រ៉េត​និង​អាម៉េរិក​បាន​និយាយថា ពួកខ្លួន​បាន​ស្ទាក់​កំទេច​កាំជ្រួច​ផ្លោង​២​គ្រាប់​នៅលើ​ទីក្រុង​អា​ប៊ូ​ឌា​ប៊ី​។​ពួក​ឧទ្ទាម​បាន​និយាយថា ខ្លួន​បាន​បាញ់​កាំជ្រួច​សំដៅ​មូល​​ដ្ឋា​ន​ទ័ពអាកាស​អាល់​-​ដា​ហ្វ្រា (Al-Dhafra)​ដែល​ដាក់​កងកម្លាំង​អាម៉េរិក​និង​អង់គ្លេស​។​

​កាលពី​សប្តាហ៍​មុន ពួក​ឧទ្ទាម​បាន​អះអាង​អំពី​ការវាយប្រហារ​មួយ​ទៀត​លើ​ទីក្រុង​អា​ប៊ូ​ឌា​ប៊ី ដោយ​សំដៅ​ទៅ​រក​អាកាសយានដ្ឋាន​និង​កំពង់ផែ​ប្រេង​មួយ​។​ការវាយប្រហារ​នោះ​បាន​សម្លាប់​មនុស្ស​៣​នាក់​​និង​របួស​៦​នាក់​។​

​ការវាយប្រហារ​គំរាម​កេរ្តិ៍ឈ្មោះ​របស់​ទីក្រុង​នេះ​ជា​មណ្ឌល​ទេសចរណ៍​និង​ធុរកិច្ច​របស់​អារ៉ាប់​រួម​អេ​មី​រ៉េត​។​

​មុន​នេះ​ក្នុង​ខែ​មករា ពួក​ហូ​ធី​ក៏បាន​ចាប់​នាវា​អេ​មី​រ៉េត​មួយ​នៅ​សមុទ្រ​ក្រហម ដោយ​អះអាង​ថា​នាវា​នេះ​ដឹក​សព្វាវុធ តែ​ខាង​ក្រុមចំរុះ​និយាយថា​វា​ដឹក​គ្រឿង​បរិក្ខា​ពេទ្យ​ពី​មន្ទីរពេទ្យ​មួយ​នៅ​អា​រ៉ា​ប៊ីសា​​អូឌីត ទៅ​កាន់​កោះ​សូកូ​ត្រានៅ​យេ​ម៉ែន​។​ក្រុមចំរុះ​គំរាម​វាយប្រហារ​កំពង់ផែ​កាន់កាប់​ដោយ​ពួក​ឧទ្ទាម​បើសិនជា​មិន​ដោះលែង​នាវា​នេះ​ទេ​។​

​ក្រុម​ឧទ្ទាម​នេះ​ក៏​បាន​បាញ់​កាំជ្រួច​និង​វាយប្រហារ​ដោយ​ដ្រូ​ន​លើ​តំបន់​គ្រប់គ្រង​ដោយ​រដ្ឋាភិបាល​យេ​ម៉ែន តែ​ច្រើន​តែ​ធ្លាក់ចំ​ទីតាំង​ស៊ីវិល​។​

​ដោយ​ទំនង​ជា​ការ​សងសឹក ក្រុម​ចំរុះ​បាន​វាយប្រហារ​តាម​អាកាស​ជាខ្លាំង​លើ​ទីក្រុង​សា​ណា​អា​និង​តំបន់​គ្រប់គ្រង​ដោយ​ពួក​ឧទ្ទាម​ដទៃទៀត​។​ការវាយប្រហារ​នេះ​បាន​ស្លាប់​ជន​ស៊ីវិល​រាប់សិប​នាក់​រួមមាន​​មនុស្ស​ជាង​៨០​នាក់​នៅក្នុង​ជំរំ​ឃុំឃាំង​មួយ​ក្នុង​ខេត្ត​សា​អា​ដា​។​

​ការវាយប្រហារ​ដោយ​ក្រុមចំរុះ​មួយទៀត​លើ​អាគារ​ទូរគមនាគមន៍​បាន​ផ្តាច់​សេវា​អ៊ិន​ធឺ​ណិ​តអស់​រាប់ថ្ងៃ​មុនត្រូវ​បាន​ស្តារ​ឡើង​វិញ​កាលពី​ថ្ងៃ​អង្គារ​។​

​រ៉ា​យ​ម៉ាន អាល់​-​ហាំ​ដានី​(Raiman al-Hamdani)​ធ្វើការ​នៅ​ក្រុមប្រឹក្សា​អឺរ៉ុប​ខាង​ទំនាក់ទំនង​បរទេស បាន​និយាយថា​ហូ​ធី​កំពុង​ព្យាយាម​ទាក់ទាញ​អារ៉ាប់​រួម​អោយ​ក្នុង​ជម្លោះ​មួយ​ដែល​ខ្លួន​បាន​និង​​កំពុង​ព្យាយាម​ដក​ខ្លួន​។​ការបាញ់​នេះ​ជា​ឧទាហរណ៍​មួយ​នៃ​ការខ្វះ​ចេតនា​ស្វែងរក​ការមូល​មតិ​គ្នា​នៃ​ភាគី​ទាំងអស់​។​

-​កិច្ច​ខិតខំ​រក​សន្តិភាព​ជាប់គាំង​

​ការប្រយុទ្ធ​គ្នា​កាន់តែ​ខ្លាំង​ឡើង​នាំអោយ​មាន​ការ​ថ្កោលទោស​ពី​មហាអំណាច​លោកខាងលិច ដែល​ធុញទ្រាន់​នឹង​ដឹកនាំ​សម្រុះសម្រួល​រក​សន្តិភាព​មួយ​នៅយេ​ម៉ែន​។​ការធុញទ្រាន់​ទាំងនេះ​ភាគច្រើ​ឥឡូវ​ធ្លាក់​​លើ​ពួក​ឧទ្ទាម​។​

​រដ្ឋាភិបាល​របស់​ប្រធានាធិបតី​អាម៉េរិក​លោក ចូ បៃ​ដិន កំពុង​ពិចារណា​លុបចោល​ការសំរេចចិត្ត​មួយ​កាលពី​ឆ្នាំមុន ដែល​ដក​ក្រុម​ហូ​ធី​ចេញ​ពី​បញ្ជី​ភេរវកម្ម​។​ការដកចេញ​ពី​បញ្ជី​និង​ការបញ្ចប់​ការគាំទ្រ​​ក្រុមចំរុះ​ជា​ផ្លូវការ មាន​បំណង​អោយ​ភាព​តានតឹង​ចុះថយ​និង​បង្កើន​កិច្ច​ខិតខំ​រក​សន្តិភាព ព្រមទាំង​ដោះស្រាយ​តំរូវការ​មនុស្សធម៌​។​ទោះជា​យ៉ាងណា មន្ត្រី​យេ​ម៉ែន​និង​អា​រ៉ាប៊ីសាអូឌីត នៅតែ​គិតថា​​ចំណាត់ការ​របស់​អាម៉េរិក​នាំ​អោយ​ពួក​ហូ​ធី​កាន់តែ​ក្លាហាន​។​

​វិធានការ​របស់​អាម៉េរិក​និង​កិច្ចការ​ទូត​មិនបាន​នាំ​ភាគី​ក្នុង​ជម្លោះ​ទាំងពីរ​មក​កាន់​តុ​ចរចា​ទេ នៅ​ពេល​ពួក​ហូ​ធី​គិតតែ​វាយ​ដណ្តើម​កាន់កាប់​ខេត្ត​ម៉ា​រី​ប​។​នៅ​ខែ​កក្កដា អ្នកនាំពាក្យ​ក្រសួងការបរទេស​អា​ម៉េ​រិក​បាន​និយាយថា រដ្ឋាភិបាល​របស់​លោកបៃ​ដិន​«​ឆ្អែត​ចិត្ត​»​នឹង​ពួក​ហូ​ធី​។​

​ក្រុម​ហូ​ធី​ក៏​ប្រកាន់​គោលជំហរ​តឹង​ត្អឹង​នៅ​រណសិរ្ស​ដទៃទៀត​។​ពួកគេ​មិន​អនុញ្ញា​អោយ​តំណាង​ពិសេស​របស់​អង្គការស​ហ​ប្រជាជាតិ​សំរាប់​យេ​ម៉ែន លោក​ហា​ន់ស៍ ហ្គ្រូ​ន​ប៊ឺ​ក​(Hans Grundberg)​ចូល​​យេ​ម៉ែន​ចាប់តាំងពី​លោក​ត្រូវបាន​តែងតាំង​កាលពី​ខែ​សីហា​។​ពួក​ឧទ្ទាម​ឥឡូវ​ចាប់យក​ស្ថានទូត​អាម៉េរិក​នៅ​ក្រុង​សា​ណា​អា​និង​ចាប់ខ្លួន​បុគ្គលិក​ក្នុងស្រុក​ជាច្រើន​នាក់​។​ពួកគេ​ក៏​ចាប់ខ្លួន​បុគ្គលិក​២​នាក់​ធ្វើការ​អោយ​ការិយាល័យ​សិទ្ធិមនុស្ស​របស់​អង្គការសហប្រជាជាតិ​និង​អង្គការ​UNESCO​។​

​អ៊ីរ៉ង់​អាច​ដើរ​តួនាទី​សំខាន់​មួយ​នៅក្នុង​ការវាយប្រហា​រកា​ន់​តែ​ខ្លាំង​ឡើង​របស់​ហូ​ធី​តែ​អ្នក​ខ្លះ​ស្ទាក់ស្ទើរ​ក្នុង​ការអះអាង​ដូច្នេះ​។​

​អាល់​-​ហាម​ដា​នី​(Al-Hamdani)​អ្នកវិភាគ​ម្នាក់​មិន​ហាន​អះអាងថា អ៊ីរ៉ង់​ជា​អ្នក​ទាញ​ខ្សែ​ពីក្រោយ​ទេ​។​លោក​ថា ពួក​ហូ​ធី​អាច​ជំពាក់​ការគាំទ្រ​របស់​អ៊ីរ៉ង់ តែ​អ៊ីរ៉ង់​មិន​អាច​បញ្ជា​ពួកគេ​អោយធ្វើ​អ្វី​មួយ​​ទេ​៕

​យុទ្ធជន​យេ​ម៉ែន គាំទ្រ​ដោយ​ក្រុមចំរុះ​ដឹកនាំ​ដោយ​អា​រ៉ាប៊ីសាអូឌីត បាញ់កាំភ្លើង​លើ​ពួក​ហូ​ធី ក្នុង​សមរភូមិ ក្បែរ​ក្រុង​ម៉ា​រី​ប កាលពី​ឆ្នាំ​២០២០