​ប្រែ​សម្រួល : កញ្ញា​ដា​លី​ស (​ដេលី​មែ​ល​) ៖ អង្គការ​ពាណិជ្ជកម្ម​ពិភពលោក (WTO) កាលពី​ថ្ងៃ​ពុធ​ទី​២៦​មករា​បាន​ប្រគល់​ជ័យជម្នះ​ថ្មី​ដល់​ប្រទេស​ចិន​ដោយ​អនុញ្ញាត​ឱ្យ​ចិន​យក​ពន្ធ​លើ​ទំនិញ​នាំ​​ចូល​ពី​សហរដ្ឋ​អាម៉េរិក​ដែល​មាន​តម្លៃ ៦៤៥ លាន​ដុល្លារ​ក្នុង​មួយឆ្នាំ នៅក្នុង​ជម្លោះ​ប្រឆាំង​ការលក់​បង្ខូច​ថ្លៃ​ត្រាំត្រែង​ជាមួយ​ទីក្រុង​វ៉ាស៊ីនតោន​។​

​សហរដ្ឋ​អាម៉េរិក ដែល​មិន​អាច​ប្តឹង​ឧទ្ធរណ៍​ប្រឆាំង​នឹង​ការសម្រេចចិត្ត​នេះ​បាន បានចាត់ទុក​វា​ជា “​ការខកចិត្ត​យ៉ាង​ខ្លាំង​” ហើយ​បាន​និយាយថា​ខ្លួន​បាន​ជំរុញ​ឱ្យ​មាន​ការធ្វើកំណែទម្រង់​ច្បាប់​របស់ WTO ​ដោយ​និយាយថា ច្បាប់​ទាំងនោះ​ត្រូវបាន​ប្រើប្រាស់​ដើម្បី “​ការពារ​” ប្រទេស​ចិន​។​

​អាជ្ញាកណ្តាល​របស់ WTO បាន​សម្រេច​ថា “​ដោយ​គិត​ពី​អំណះអំណាង​និង​ភស្តុតាង​របស់​ភាគី​នី​មួយៗ​នៅក្នុង​ដំណើរការ​ទាំងនេះ យើង​បាន​កំណត់​ថា កម្រិត​សមស្រប​…​គឺ ៦៤៥,១២ លាន​ដុល្លារ​ក្នុង​មួយឆ្នាំ​”​។​

​ភ្លើង​ខៀវ​របស់ WTO មិន​មានន័យថា ចិន​នឹង​យកពន្ធ​ដោយ​ស្វ័យប្រវត្តិ ទាំងស្រុង ឬ​មួយ​ផ្នែក​លើ​ការនាំ​ចូល​របស់​អាម៉េរិក​នោះទេ​។​

​តួលេខ​នេះ​ត្រូវបាន​បង្ហាញ​នៅក្នុង​សេចក្តីសម្រេច​កម្រាស់ ៨៧ ទំព័រ​ដោយ​អាជ្ញាកណ្តាល​របស់ WTO​ស្តី​ពី​កម្រិត​នៃ​វិធានការ​តប​ត​ដែល​ទីក្រុង​ប៉េកាំង​អាច​ស្នើសុំ​នៅក្នុង​ជម្លោះ​របស់​ខ្លួន​ជាមួយ​ទីក្រុង​​វ៉ាស៊ីនតោន​ទាក់ទង​នឹង​ពន្ធ​តបត​របស់​សហរដ្ឋ​អាម៉េរិក (CVD)​លើ​ផលិតផល​មួយចំនួន​របស់​ចិន​។​

​ជម្លោះ​នេះ​បាន​អូសបន្លាយ​ពេល​តាំងពី​ឆ្នាំ ២០១២ នៅពេលដែល​WTO​បាន​បង្កើត​ក្រុម​អ្នកជំនាញ​មួយ​ដើម្បី​ព្យាយាម​ដោះស្រាយ​បណ្តឹង​ដែល​ប្តឹង​ដោយ​ចិន​ជុំវិញ​អ្វីដែល​ខ្លួន​បាន​និយាយថា​ជា​ពន្ធ​មិន​​យុត្តិធម៌​ដែល​ដាក់​ដោយ​សហរដ្ឋ​អាម៉េរិក​។​

​ទីក្រុង​វ៉ាស៊ីនតោន​បាន​បង្ហាញ​ពី​ភាពត្រឹមត្រូវ​របស់​ខ្លួន​លើ​ការយកពន្ធ​បន្ថែម​លើ​ផលិតផល​រាប់​ចាប់ពី​ក្រដាស​រហូតដល់​សំបក​កង់​និង​បន្ទះ​ស្រូប​ពន្លឺព្រះអាទិត្យ ដោយ​លើក​ហេតុផល​ថា​ទំនិញ​ទាំងនេះ​​ត្រូវ​បាន​លក់​បង្ខូច​ថ្លៃ​នៅលើ​ទីផ្សារ​ដើម្បី​ជួយ​ក្រុមហ៊ុន​ចិន​ច្បាម​យក​អាជីវកម្ម​។​

​ស្ថាប័ន​ដោះស្រាយ​វិវាទ​របស់ WTO បានសម្រេច​កាត់​ឱ្យ​ចិន​ឈ្នះ ហើយ​សេចក្តីសម្រេច​នេះ​ត្រូវបាន​រក្សា​ទុក​ដោយ​ចៅក្រម​សាលាឧទ្ធរណ៍​របស់​ខ្លួន​ក្នុង​ឆ្នាំ ២០១៤​ដោយ​បាន​ត្រួសត្រាយ​ផ្លូវ​សម្រាប់​ចិន​​ក្នុងការ​សងសឹក​។​

​ដំបូង​ឡើយ​រដ្ឋាភិបាល​ក្រុង​ប៉េកាំង​បាន​ស្នើសុំ​ឱ្យ​មាន​ការអនុញ្ញាត​ឱ្យ​យក​ពន្ធ​លើ​ផលិតផល​អាម៉េរិក​តម្លៃ ២,៤ ពាន់​លាន​ដុល្លារ​ជា​រៀងរាល់ឆ្នាំ ប៉ុន្តែ​បន្ទាប់​មក​បាន​បន្ថយ​ការទាមទារ​របស់​ខ្លួន​មក​ត្រឹម ៧៨៨,៧៥ លាន​ដុល្លារ​វិញ​។​

​សហរដ្ឋ​អាម៉េរិក​បានប្រកែក​ថា កម្រិត​សមស្រប​មិនគួរ​លើសពី ១០៦ លាន​ដុល្លារ​ក្នុង​មួយឆ្នាំ​នោះទេ​។​

​ការប្រើប្រាស់​ពន្ធ​ប្រឆាំង​ការលក់​បង្ខូច​ថ្លៃ​ត្រូវបាន​អនុញ្ញាត​នៅក្រោម​ច្បាប់​ពាណិជ្ជកម្ម​អន្តរជាតិ ហើយ​ជម្លោះ​លើ​ការប្រើប្រាស់​ពន្ធ​ទាំងនោះ​ជារឿយៗ​ត្រូវបាន​នាំយក​មក​ដាក់​នៅ​ចំពោះ​មុខ​ស្ថាប័ន​​ដោះស្រាយ​វិវាទ​របស់ WTO ។​

​ការសម្រេចចិត្ត​កាលពី​ថ្ងៃ​ពុធ​គឺជា​លើក​ទី​ពីរ​ហើយ​ដែល WTO​បានអនុញ្ញាត​ឱ្យ​ចិន​សងសឹក​ចំពោះ​ពន្ធ​ប្រឆាំង​ការលក់​បង្ខូច​ថ្លៃ​របស់​សហរដ្ឋ​អាម៉េរិក​ដែល​គេ​ចាត់ទុកថា​រំលោភ​លើ​ច្បាប់​ពាណិជ្ជ​​កម្ម​អន្តរជាតិ​។​

​នៅ​ខែ​វិច្ឆិកា​ឆ្នាំ ២០១៩ អាជ្ញាកណ្តាល​របស់ WTO បានអនុញ្ញាត​ឱ្យ​ចិន​យក​ពន្ធ​លើ​ទំនិញ​នាំចូល​ពី​សហរដ្ឋ​អាម៉េរិក​ដែល​មាន​តម្លៃ​រហូត​ដល់ ៣,៦ ពាន់​លាន​ដុល្លារ ក្នុងករណី​ដាច់ដោយឡែក​មួយ​៕