​ដោយៈ ដកស្រង់​ពី​វចនានុក្រម​សម្តេច​សង្ឃរាជ ជួន ណាត​

​អ​ញ្ជ​ចៗ​

(​អា​ញ់​—)

​កិរិយាវិសេសន៍​

​ដែលមាន​អាការ​ដំណើរ​បន្ទន់​ជង្គង់​ជតៗ​ខ្ពស់ៗ​ទាបៗ​
​ដើរ​អ​ញ្ជ​ចៗ​, រត​អ​ញ្ជ​តៗ​; ដំណើរ​អ​ញ្ជ​តៗ ( និយាយថា អ​ញ្ចូ​ចៗ ក៏មាន ) ។​

​គុណសព្ទ​

​ដែលមាន​អាការ​ដំណើរ​បន្ទន់​ជង្គង់​ជតៗ​ខ្ពស់ៗ​ទាបៗ​
​ដើរ​អ​ញ្ជ​ចៗ​, រត​អ​ញ្ជ​តៗ​; ដំណើរ​អ​ញ្ជ​តៗ ( និយាយថា អ​ញ្ចូ​ចៗ ក៏មាន ) ។​

​អត់​

​កិរិយាសព្ទ​

​ទ្រាំ​, ធន់​, ធន់​ទ្រាំ​; ខំ​ទប់ : អត់កំហឹង​, ខំអត់​មិន​ស្ដី​ត​តប ។ អត់ងងុយ ទ្រាំ​ងងុយ ។ អត់ធន់ អត់ទ្រាំ​, ប៉ិន​ធន់​, ប៉ិន​ទ្រាំ ។ អត់ធ្មត់ ( ម​. ព​. ធ្មត់ ) ។ អត់សង្កត់ ខំ​ទប់ចិត្ត​មិន​ឲ្យ​កម្រើក ។ អត់អាស្រ័យ មិន​ប្រកាន់​ដោយ​ដាច់ខាត​; ប្រថុយ​យក​, ប្រថុយ​ប្រើ (​ក្លាយ​មកពី អត់អធ្យាស្រ័យ ) ។ អត់ឱន បន្ទន់ចិត្ត​អត់ទ្រាំ​; ខំទ្រាំ​អត់​មិន​ប្រកាន់ទោស ។ ព​. កា​. ថា : អត់ឱន​ឥត​ទោស ធ្វើ​ចិត្ត​សន្ដោស បង្កើតជា​ទ្រព្យ មេត្រី​ជា​ញាតិ រក្សា​ដល់​ស្លាប់ ចៀស​ក្ដី​ពុំ​គាប់ ជា​គន្ធពិដោរ ។ ( សាស្ត្រា​ច្បាប់ រាជនេតិ ជា​ព្រះ​និពន្ធ​នៃ​ព្រះរាជ​សម្ភារ ) ។ អត់​ឲ្យ ទ្រាំ​ឲ្យ​, បណ្ដោយ​ឲ្យ : អត់​ឲ្យ​គេ​ថា​សិន​ចុះ ! ។ ល ។ ( ព​. កា​. ) : អត់​ឲ្យ​បណ្ដោយ​ឲ្យ​ឡើងចាង តែ​ក្នុង​រវាង​កាល​ដ៏​ខ្លី អត់​ឲ្យ​យូរពេក​ច្រើន​អប្រីយ៍ ស្ដីថា​ហួសពេក​ច្រើន​បាន​ទោស ។ អត់​ឲ្យ​យ៉ាងច្រើន​ត្រឹម​បី​ដង កុំ​ឲ្យ​កន្លង​ព្រោះ​សន្ដោស ក្រែង​នឹង​ប្រែក្លាយជា​រឿង​ថ្លោស នាំ​ឲ្យ​រ​ឱស្ឋ​កែ​លែងកើត ។​

និបាតសព្ទ​

​ពាក្យ​បដិសេធ ប្រាប់​សេចក្ដី​ថា “​ឥត​, មិន​, គ្មាន​, មិនមាន​”; ប្រើ​ជា កិ​. ក៏បាន : អត់​ទេ គ្មានទេ​; អត់​អ្វី​ឲ្យ គ្មានអ្វី​ឲ្យ ។ អត់ឃ្លាន ឃ្លាន​ព្រោះ​គ្មានអ្វី​បរិភោគ ។ ស្រុក​អត់ឃ្លាន ស្រុក​អត់បាយ ។ អត់ឃ្លាន​មាន​បើ​ស៊ី គ្មានអ្វី​បរិភោគ​ក៏​ទ្រាំ​អត់ មាន​ក៏​បរិភោគ : អត់ឃ្លាន​មាន​បើ​ស៊ី សុខទុក្ខ​ជាមួយគ្នា ។ អត់បាយ គ្មាន​បាយ​; មិនបាន​បរិភោគ​បាយ ។ ស្រុក​អត់បាយ ស្រុក​កើត​ទុរ្ភិក្ស ។ អត់បើ និ​. ពុំសមបើ : អត់បើ​នាំ​ឲ្យ​រវល់ ។ អត់បើអត់ និ​. ម្នៅៗ : អត់បើអត់ ទៅ​ស្ដីថា​ឲ្យ​គេ ទាល់តែ​មានរឿង​ឈ្លោះប្រកែក ! ។ អត់បើ​អ្វី​ទេ មិនមាន​រឿងហេតុ​អ្វី​ទេ​, ឥត​ទាស់​អ្វី​ទេ ( ព​. សា​. អត់បើ​អី​ទេ ) ។ ល ។​

​ឱន​

កិរិយាសព្ទ​

( បា​. ឱន​ម ) ទន់​ចុះ​, បន្ទន់​ទៅមុខ​, បន្ទន់​ទៅរក​
​ឱន​កាយ​ថ្វាយបង្គំ​, ឱនក្បាល​, មានចិត្ត​ឱន​ទៅរក​សុចរិត​, ស្រូវ​ឱន​, ដើរ​ឱន ។ ព​. ទ​. បុ​. ឱនដាក់គ្រាប់ ការប្រព្រឹត្ត​ឱនលំទោន​តែងតែមាន​សេចក្ដី​គួរ​គាប់​( ប្រៀប​ដូច​ស្រូវ​ដែល​ឱន​តែងតែមាន​គ្រាប់​ពេញលេញ ) ។ ឬថា ឱនដាក់គ្រាប់​ងើយ​ស្កក​; មួយ​ទៀតថា ងើយ​ស្កក ឱន​ជ្រងក​ដាក់​គ្រាប់ ការធ្វើ​ឫកពា​ក្រអឺតក្រអោង​ឬ​ឆ្ងើយៗ តែងតែមាន​សេចក្ដី​ហ្មងឆ្គង​, ការ​ឱនលំទោន រមែងតែ​បាន​សេចក្ដី​គាប់ប្រសើរ ។ ឱនក្រាប ឱនៗ​ក្រាបៗ ។ ឱនថយ ( ម​. ព​. អូន​ថយ ក្នុង​ពាក្យ ឩន ឬ អូន គុ​. ) ។ ឱនលំទោន ( ម​. ព​. លំទោន ) ។ ឱនអង្គ បន្ទន់ខ្លួន​ទៅមុខ​, ឱន​កាយ​គោរព ( ច្រើន​ប្រើ​ក្នុង​កាព្យ ) ។ អាប់ឱន ( មើល​ក្នុង​ពាក្យ អាប់ គុ​. ) ។​

​បន្ទាប់បន្សំ​

​កិរិយាវិសេសន៍​

​ដែល​គ្រាន់តែ​ផ្សំ​ជា​លំដាប់​ចុះ​ត​ពីគ្នា​មក ឬ​ដែលជា​ជំនួយ​រាយរង​
​ពាក្យ​បន្ទាប់បន្សំ​, ការ​បន្ទាប់បន្សំ​; ធ្វើការ​បន្ទាប់បន្សំ ។​

គុណសព្ទ​

​ដែល​គ្រាន់តែ​ផ្សំ​ជា​លំដាប់​ចុះ​ត​ពីគ្នា​មក ឬ​ដែលជា​ជំនួយ​រាយរង​
​ពាក្យ​បន្ទាប់បន្សំ​, ការ​បន្ទាប់បន្សំ​; ធ្វើការ​បន្ទាប់បន្សំ ។​

​ឱបម្មសំសន្ទនា​

(–​ប៉័​ម​-​ម៉ៈ​ស័ង​-​សន​-​ទៈ​នា​)

នាមសព្ទ​

( បា​. ) ការផ្ទៀងផ្ទាត់​ដោយ​ប្រៀបធៀប​, ការ​ផ្ទៀង​តម្រូវ​ដោយ​ល្អិតល្អ​
​ធ្វើ​ឱបម្មសំសន្ទនា​, សៀវភៅ​មាន​ឱបម្មសំសន្ទនា​។​
( ព​. កា​. )
​ឱប​ម្ម​សំ – សន្ទនា ជា​ភារកិច្ច​ដ៏​សំខាន់ ដែល​កម្ម​ការី​ត្រូវ​ប្រកាន់ ប្រយ័ត្ន​ក្រែង​ភ័ន្ត​មាន​កំហុស ។​