​ប្រែ​សម្រួលៈ​បំណង​(​បាងកក​ប៉ុស្តិ៍​)៖ ជ័យលាភី​រង្វាន់​ណូបែល​សន្តិភាព លោក ហ្សូ​ស រ៉ា​ម៉ូ​ស​-​ហ័រតា​(Jose Ramos-Horta)​នៅ​ថ្ងៃ​សុក្រ​ទី​២០​ឧសភា​នេះ​បាន​ស្បថ​ចូលកាន់​តំណែង​ប្រធានាធិបតី ទី​ម័រ​ឡេស​(​ទីម័​រខាង​កើត​)​ដោយ​សន្យា​បំបែក​ការជាប់គាំង​នយោបាយ​ជា​យូរ​មក​ហើយ​មួយ​នៅក្នុង​ប្រទេស​វ័យក្មេង​បំផុត​នៅ​តំបន់​អាស៊ីអាគ្នេយ៍ នៅ​ពេល​ខ្លួន​ប្រារព្វ​ខួប​ទី​២០​នៃ​ការទទួល​បាន​ឯករាជ្យភាព​ពី​ឥណ្ឌូ​​នេ​ស៊ី​។​

​អតីត​ដែនដី​អាណានិគម​ព័រទុយហ្កាល់​មួយ​នេះ ដែល​ទទួលបាន​ឯករាជ្យភាព​ពី​ឥណ្ឌូនេស៊ី​នៅ​ឆ្នាំ​២០០២​ក្រោយ​ការកាន់កាប់របស់រដ្ឋាភិបាលក្រុងហ្សាការតា​អស់​២៤​ឆ្នាំ បាន​ប្រារព្វ​ឳ​កាស​នេះ​ជាមួយនឹង​ការប្រគំ​តន្ត្រី ការបាញ់​កាំជ្រួច​ផ្កា​រាប់​​ពាន់​នៅក្នុង​រដ្ឋធានី ឌី​លី​(Dili)​។​

​វីរជន​បដិវត្តន៍​វ័យ​៧២​ឆ្នាំនេះ ដែល​ធ្លាប់​កាន់​តំណែង​ប្រធានាធិបតី​ទី​ម័រ​ឡេស​ម្តង​ហើយ បាន​យក​ឈ្នះ​គូប្រជែង ហ្វ្រង់​ស៊ី​ស្កូ “​លូ​-​អូ​ឡូ​” ហ្គូ​ទែរ​រ៉េស​(Francisco “Lu-Olo” Guterres )​ក្នុង​ការបោះ​​ឆ្នោត​កាលពី​ថ្ងៃ​១៩​មេសា ដោយ​ដណ្តើម​បាន​សម្លេងគាំទ្រ​៦២​ភាគរយ​។​

​ថ្លែង​នៅ​សភា​កាលពី​ព្រឹក​ថ្ងៃ​សុក្រ លោក រ៉ា​ម៉ូ​ស​-​ហ័រតា បាន​អំពាវនាវ​អោយមាន​ឯកភាព​ជាតិ​រវាង​បក្ខពួក​ប្រជែង​គ្នា ។​លោក​បាន​និយាយថា​« ខ្ញុំ​នឹង​បំពេញ​ភារកិច្ច​ជាមួយនឹង​សេចក្តី​ស្មោះត្រង់​របស់ខ្ញុំ​​ដែល​ប្រជាជាតិ​ទុកចិត្ត​លើ​ខ្ញុំ​…​ហើយ​ខ្ញុំ​នឹង​លះបង់​កម្លាំងកាយ​ចិត្ត​ទាំងអស់​របស់​ខ្ញុំ​ដើម្បី​ការពារ​និង​ពង្រឹង​ឯករាជ្យភាព​ព្រមទាំង​ឯកភាព​ជាតិ »​។​

​លោក​បាន​បន្ថែមថា «​សន្តិភាព​នឹង​កើតមាន​ពិត​ហើយ​ឋិតថេរ​ទៅបាន​នៅពេល​វា​កើតចេញ​ពី​ការចរចា​និង​ការគោរព​គ្នា ដែល​គ្មាន​ភាគី​ណា​យល់​ថា​ខ្លួន​ត្រូវបាន​បង្ខំ​ឬ​បំភិតបំភ័យ​»​។​

​នៅ​ចំណុច​មួយ​ក្នុងអំឡុងពេល​ថ្លែង​សុន្ទរកថា លោក រ៉ា​ម៉ូ​ស​-​ហ័រតា បាន​ទទួល​ការ​ឳ​ប​ស្វាគមន៍​ពី​អ្នក​កាន់​តំណែង​មុន​លោក ហ្គូ​ទែរ​រ៉េស​។​

​ការបោះឆ្នោត​កាលពី​ខែ​មុន​ដែល​បាន​ប្រព្រឹត្តទៅ​ដោយ​គ្មាន​ឧបទ្ទវហេតុ ត្រូវបាន​មើលឃើញថា​ជា​ឳ​កាស​មួយ​ដើម្បី​កំណត់​ឡើងវិញ​ការជាប់គាំង​នយោបាយ​រវាង​គណបក្ស​CNRT​របស់​លោក រ៉ា​ម៉ូ​ស​-​ហ័រតា​ជាមួយនឹង​​គណបក្ស​រណសិរ្ស​បដិវត្តន៍​សំរាប់​ទី​ម័រ​ឡេស​ឯករាជ្យ​មួយរប​ស់​លោក​ហ្គូ​ទែរ​រ៉េស​។​ការជាប់គាំង​នេះ​នាំ​អោយ​រដ្ឋាភិបាល​មិន​អាច​អនុម័ត​ថវិកា​អស់​ពេល​រាប់​ឆ្នាំ ធ្វើ​អោយ​ជាប់​គាំង​សេដ្ឋកិច្ច​សំរាប់​ប្រជាជន​១,៣​លាន​នាក់​របស់​ប្រទេស​នេះ​។​

​ក្នុង​សុន្ទរកថា លោក រ៉ា​ម៉ូ​ស​-​ហ័រតា ក៏​បាន​និយាយ​អំពី​ការជួយ​រក្សា​សន្តិភាព​តំបន់​និង​សកលលោក ព្រមទាំង​ពង្រីក​ទំនាក់​ទំនង​ទ្វេភាគី​ជាមួយ​ចិន និង​បាន​សរសើរ​អាម៉េរិក​ចំពោះ​តួនាទី​របស់​ខ្លួន​​នៅក្នុង​ការអភិវឌ្ឍ​ហេដ្ឋារចនាសម្ពន្ធ​រប​ស់​ប្រទេស​លោក​៕

​លោក ហ្សូ​ស រ៉ា​ម៉ូ​ស​-​ហ័រតា ក៏​ចង់​ជំរុញ​ការចូល​របស់​ទី​ម័រ​ឡេស​ក្នុង​សមាគម​អាស៊ាន និង​បាន​និយាយថា លោក​រំពឹង​ថា​ប្រទេស​លោក​នឹង​ក្លាយ​ជា​សមាជិក​អាស៊ាន​ទី​១១​នៅ​ទីបំផុត​