ដោយៈ ដកស្រង់​ពី​វចនានុក្រម​សម្តេច​សង្ឃរាជ ជួន ណាត​

​ហុ​រៗ​

​ឧទានសព្ទ​

​សូរ​ឮ​ដោយ​ត្រសុល​ចូល​ស្រាលៗ​(​យ៉ាងដូច​ស្រមោច​ចូល​ត្រចៀក​ជាដើម​)
​ស្រមោច​បង្រះ​ក្នុង​ត្រចៀក​ហុ​រៗ ។​

​ហោច

​កិរិយាវិសេសន៍​

​ដែលមាន​តិច​ណាស់​, ដែល​ស្ទើរតែ​នឹង​គ្មាន​
​របស់​ហោច​; រកបាន​ដោយនូវ​ហោច​, មាន​យ៉ាងហោច ។ ព​. ទ​. បុ​. ថា : ទឹក​ឡើង​ត្រី​ស៊ី​ស្រមោច​, ដល់​ទឹក​ហោច ស្រមោច​ស៊ី​ត្រី មាន​អត្ថន័យ​ថា អ្នកមាន​បុណ្យស័ក្ដិ ឬ​អ្នកមាន​ទ្រព្យ​ច្រើន ដែល​ប្រើ​អំណាច​ជិះជាន់​អ្នកតូច​ទាប​, លុះដល់​ខ្លួន​មាន​សភាព​ជា​អ្នកទន់ខ្សោយ​, បែរជា​អ្នកតូច​ទាប​លែង​គោរព​កោតខ្លាច អាចធ្វើ​ឫក​គ្រហើ​ដាក់​វិញ ( មានន័យ​ស្រដៀង​គ្នា​នឹង ព​. ទ​. បុ​. ថា : កង់​ត្រាច​កង់​ធ្នង់ ដែរ ) ។ ហោចទៅ ឬ ដោយ​ហោចទៅ និ​. យ៉ាងតិចណាស់​ទៅ​, យ៉ាង​ក្រ​ណាស់​ទៅ​ឬ​ដោយ​តិច​ណាស់​ទៅ​, ដោយ​ពិបាក​រក​ណាស់​ទៅ​( ត្រូវ​ប្រើពាក្យ សូម្បី​, សព្វបើ​, គ្រាន់តែ​, ទុកជា​, នេះ ពាក្យ​ណាមួយ​បន្ទាប់​ជា​ដរាប ) : ដោយ​ហោចទៅ សូម្បីតែ​ឧស​ដុត​ក៏​ក្រ​ដែរ​។ ហិនហោច ( ម​. ព​. ហិន ) ។​

គុណសព្ទ​

​ដែលមាន​តិច​ណាស់​, ដែល​ស្ទើរតែ​នឹង​គ្មាន​
​របស់​ហោច​; រកបាន​ដោយនូវ​ហោច​, មាន​យ៉ាងហោច ។ ព​. ទ​. បុ​. ថា : ទឹក​ឡើង​ត្រី​ស៊ី​ស្រមោច​, ដល់​ទឹក​ហោច ស្រមោច​ស៊ី​ត្រី មាន​អត្ថន័យ​ថា អ្នកមាន​បុណ្យស័ក្ដិ ឬ​អ្នកមាន​ទ្រព្យ​ច្រើន ដែល​ប្រើ​អំណាច​ជិះជាន់​អ្នកតូច​ទាប​, លុះដល់​ខ្លួន​មាន​សភាព​ជា​អ្នកទន់ខ្សោយ​, បែរជា​អ្នកតូច​ទាប​លែង​គោរព​កោតខ្លាច អាចធ្វើ​ឫក​គ្រហើ​ដាក់​វិញ ( មានន័យ​ស្រដៀង​គ្នា​នឹង ព​. ទ​. បុ​. ថា : កង់​ត្រាច​កង់​ធ្នង់ ដែរ ) ។ ហោចទៅ ឬ ដោយ​ហោចទៅ និ​. យ៉ាងតិចណាស់​ទៅ​, យ៉ាង​ក្រ​ណាស់​ទៅ​ឬ​ដោយ​តិច​ណាស់​ទៅ​, ដោយ​ពិបាក​រក​ណាស់​ទៅ​( ត្រូវ​ប្រើពាក្យ សូម្បី​, សព្វបើ​, គ្រាន់តែ​, ទុកជា​, នេះ ពាក្យ​ណាមួយ​បន្ទាប់​ជា​ដរាប ) : ដោយ​ហោចទៅ សូម្បីតែ​ឧស​ដុត​ក៏​ក្រ​ដែរ​។ ហិនហោច ( ម​. ព​. ហិន ) ។​

​អង្ក្រង​

នាមសព្ទ​

​សុខុមសត្ត​ពួក​ស្រមោច សម្បុរ​ក្រហម​ជើងវែងៗ នៅ​អាស្រ័យ​នឹង​រុក្ខជាតិ​ឬ​លតាជាតិ ប្រមូល​ក្រសោប​ស្លឹកឈើ​រស់​ធ្វើ​សំបុក​, ខាំ​ឈឺផ្សា​, កាលណា​ខាំ មាន​បញ្ចេញ​ទឹកមូត្រ​មក​ផង​, ជា​សត្វ​ស្រុះគ្នា​ណាស់​; មាន ២ ប្រភេទ​គឺ អង្ក្រងទឹក ឬ អង្ក្រងផេះ , អង្ក្រងភ្លើង ។​
​ស្រុះគ្នា​ដូច​អង្ក្រង ស្រុះគ្នា​ជា​ឯកច្ឆន្ទ ( មិន​មើលបំណាំ​មិន​ប្រចាំ​គ្នា ) ។ ព​. កា​. ថា​
​គួរ​ជន​ប្រុស​ស្រី នៅ​នា​លោកីយ៍ មាន​សាមគ្គី ដូចជា​អង្ក្រង រ៉ាប់រង​នាទី ឲ្យ​មាន​វុ​ឌ្ឍី សុខសាន្ត​បវរ ។ សាមគ្គីភេទ បង្កើត​ជាហេតុ ការណ៍​លម្អក់ព័ណ៌ ខូចខាត​ប្រយោជន៍ ហោច​ទាំង​អំណរ គុណ​គាប់​បវរ វិនាស​សូន្យ​បង់ ។​

អន្សម​

នាមសព្ទ​

​ឈ្មោះ​នំ​ធ្វើ​ដោយ​អង្ករដំណើប​ខ្ចប់​ដោយ​ស្លឹក​ស្រស់ ( តាម​ធម្មតា ច្រើន​ប្រើ​ស្លឹកចេក ) មាន​រាង​មូល​រល​ស្មើ​ចុង​ស្មើ​ដើម ចម្អិន​ដោយ​ស្ងោរ​ឬ​អាំង​ក៏មាន ។ អន្សម មាន​ច្រើន​ប្រភេទ​គឺ អន្សមចេក អន្សម​ដាក់​ចេកណាំវ៉ា​ទុំ​ទាំងមូល​ជា​ស្នូល ។ អន្សមជ្រូក អន្សម​ដាក់​សាច់ជ្រូក​ជា​ស្នូល ។ អន្សមដូង អន្សម​ដាក់​ខ្ទិះដូង​ឬ​សាច់​ដូងទុំ​កោស​លាយ​ផង ។ អន្សមអាំង អន្សម​ដែល​ចម្អិន​ដោយ​អាំង ។ ល ។ វេច​អន្សម ខ្ចប់​អង្ករដំណើប​ដោយ​ស្លឹក​ស្រស់​ឲ្យ​កើត​បានជា​រូប​អន្សម ។ ព​. ទ​. បុ​. ដប់​នាក់​អន្សម​ខ្លោច មាន​គ្នាច្រើន ប៉ុន្តែ​ធ្វើ​មិនកើត​ឬ​ធ្វើ​ដែរ ប៉ុន្តែ​ប្រចាំ​គ្នា​លែនលនៗ​មិន​ហើយ​ការ ។ ឬថា ដប់​នាក់​អន្សម​ខ្លោច គ្នាច្រើន​ដូច​ស្រមោច អន្សមផ្អូម ដូច្នេះ​ក៏មាន ( សេចក្ដី​ដូចគ្នា ) ។ អន្សមផ្អូម ( ព​. ប្រ​. ) ដែល​ប្រើការ​មិនកើត : មនុស្ស​អន្សមផ្អូម​; របស់​អន្សមផ្អូម ។ អា​អន្សមផ្អូម ! អា​ចោលម្សៀត ! ( ព​. ទ្រ​. ម​. ) ។​

​អ៊ូ​

កិរិយាវិសេសន៍​

​ដែល​ផ្អើល​ឈូ​
​ស្រមោច​ផ្អើល​អ៊ូ ( ម​. ព​. អ៊ូអរ​, អ៊ូអា​, អ៊ូអែ ផង ) ។​

​នាមសព្ទ​

​ប្រឡាយ​ធំ​ជ្រៅ ដែល​ជីក​នៅ​មាត់ទឹក​ជ្រៅ​សម្រាប់​ទាញ​នាវា​ឬ​ទូក​ធំៗ​ឬក៏​ឈើហុប​ឡើង​ពី​ក្នុង​ទឹក​
​ទាញ​កប៉ាល់​ចូល​អ៊ូ ។​

​នាមសព្ទ​

​ឈ្មោះ​ទ្រ​មួយបែប សូរ​ធំ​ក្រអួន​
​ទ្រអ៊ូ ។​