​ដោយ​:​ពៅ​និមល​/​ភ្នំពេញ​៖ លោក ប៉ាន​សូរ​ស័ក្តិ រដ្ឋមន្ត្រីក្រសួង​ពាណិជ្ជកម្ម កាលពី​រសៀល​ថ្ងៃទី​២៥ ខែឧសភា ឆ្នាំ​២០២២​កន្លងទៅ បាន​ចូលរួម​កិច្ចប្រជុំ​រដ្ឋមន្ដ្រី​ពាណិជ្ជកម្ម ដឹកនាំ​ដោយ​លោកស្រី​បណ្ឌិត អេង​ហ្គោល​ហ្ស៉ី អូ​ខូ​ន យ័រ​វ៉េ​ឡា (Ngozi Okonjo-Iweala) អគ្គនាយក​អង្គការ​ពាណិជ្ជកម្ម​ពិភពលោក (WTO) ក្នុងអំឡុង​កិច្ចប្រជុំ​ប្រចាំឆ្នាំ​២០២២ របស់​វេទិកា​សេដ្ឋកិច្ចពិភពលោក នៅ​ដា​វ៉ូស​-​ក្លូ​ស្ទ័​រ ប្រទេស​ស្វី​ស​។​

​ក្រសួងពាណិជ្ជកម្ម​បាន​លើកឡើងថា នៅក្នុង​កិច្ចប្រជុំ​នេះ លោក​រដ្ឋមន្ត្រី​បាន​គូសបញ្ជាក់​អំពី​សារៈសំខាន់​ថា ដើម្បី​រក​ចំណុច​ឯកភាព​រួម​លើ​សេចក្ដីព្រាង​នៃ​កិច្ចព្រមព្រៀង​ឧបត្ថម្ភ​ធន​ជលផល​សម្រាប់​ផលប្រយោជន៍​រួម ការសម្រេច​នូវ​គោលដៅ​អភិវឌ្ឍន៍​ប្រកបដោយ​ចីរភាព​១៤.៥ និង​និរន្ដរភាព​នៃ​ជលផល ព្រមទាំង​ប្រជា​នេសាទ​ដែល​ពឹង​ផ្អែកលើ​វិស័យ​ជល​ពល​ដើម្បី​ជីវភាព​។ ក្នុងន័យនេះ ការព្យាយាម​រក​ចំណុច​ឯកភាព​រួម​ក្នុងការ​ចរចា​នេះ គឺ​ដើម្បី​បង្ហាញថា ប្រព័ន្ធ​ពាណិជ្ជកម្ម​ពហុភាគី​នៃ​អង្គការ WTO នៅតែមាន​សារៈសំខាន់​សម្រាប់​សមាជិក​។ លោក​បានលើកឡើង​អំពី​ប្រព្រឹត្ត​កម្ម​ពិសេស និង​ដោយឡែក (Special and Differential Treatment – SDT) សម្រាប់​ប្រទេស​កម្ពុជា និង​ប្រទេស​អភិវឌ្ឍន៍​តិចតួច ដែល​កំពុង​ក្លាយជា​បញ្ហា​ជាប់គាំង​ក្នុង​កិច្ចពិភាក្សា ហើយ​គួរ​ត្រូវបាន​ដោះស្រាយ​ភាពបត់បែន​ពី​សមាជិក​អង្គការ WTO​។

​លោក​បាន​សង្កត់ធ្ងន់ថា ចំណូល​តិចតួច ធនធាន និង​ជីវភាព​ខ្សត់ខ្សោយ​ពាក់ព័ន្ធ​នឹង​សកម្មភាព​ជលផល​របស់​ប្រទេស​អភិវឌ្ឍន៍​តិចតួច មិនមាន​ផលប៉ះពាល់​ធ្ងន់ធ្ងរ ដល់​និរន្ដរភាព​នៃ​ជលផល​នោះទេ ដូច្នេះ​ប្រព្រឹត្ត​កម្ម​ពិសេស និង​ដោយឡែក (SDT) គួរ​ត្រូវបាន​ផ្ដល់ជូន​ប្រទេស​អភិវឌ្ឍន៍​តិចតួច​ទាំងនោះ​។​

​លោក ប៉ាន សូរ​ស័ក្តិ បានលើកឡើង​បន្តថា កម្ពុជា​ចង់ឃើញ​លទ្ធផល សំខាន់ៗ​កើតចេញពី​ការចរចា​លើ​បញ្ហា​មួយចំនួន​ដូចជា ការលើកលែង​ក្នុង​កិច្ចព្រមព្រៀង TRIPS waiver, ការឆ្លើយតប​របស់ WTO ទៅនឹង​ជំងឺ​រីក​រាលដាល​, កិច្ចព្រមព្រៀង​ឧបត្ថម្ភ​ជលផល​, កសិកម្ម​, -​ល​- មុនពេល​សន្និសីទ​ថ្នាក់​រដ្ឋមន្ដ្រី​លើក​ទី​១២ (MC12) ដែល​នឹង​ប្រព្រឹត្តទៅ​នៅ​ថ្ងៃទី​១២-១៥ ខែមិថុនា ឆ្នាំ​២០២២​។ លោក​បន្ថែមទៀតថា ចំពោះ​ករណី​កិច្ចព្រមព្រៀង TRIPS កម្ពុជា​និង​ប្រទេស​អភិវឌ្ឍន៍​តិចតួច ត្រូវការ​ភាពបត់បែន​បន្ថែមទៀត​ក្នុង​កិច្ចព្រមព្រៀង​នេះ ដើម្បី​ឆ្លើយតប​នឹង​ជំងឺ​រីក​រាលដាល​ឱ្យមាន​ប្រសិទ្ធភាព ជាពិសេស​ដើម្បី​ព​ន្លឿ​ន និង​ពិពិធ​កម្ម​ផលិតកម្ម​វ៉ាក់សាំង និង​ទំនិញ​ចាំបាច់​ដទៃទៀត ដើម្បី​ប្រយុទ្ធ​ប្រឆាំងនឹង​ជំងឺ​រីក​រាលដាល​។ ឯកឧត្តម​បន្ដថា ចំពោះ​ការឆ្លើយតប​របស់ WTO ទៅនឹង​ជំងឺ​រីក​រាលដាល ការចរចា​ផ្អែកលើ​អត្ថបទ (text-based negotiation) គួរ​ត្រូវបាន​ព​ន្លឿ​ន ដើម្បី​សម្រេចបាន​នូវ​លទ្ធផល​សំខាន់ៗ​នៅពេល​កិច្ចប្រជុំ MC12 ខាងមុខនេះ​។​

​ក្រសួង​បាន​បញ្ជាក់ថា ជា​កិច្ចបញ្ចប់ លោក​រដ្ឋមន្ដ្រី​បាន​បញ្ជាក់ជូន​លោកស្រី​អគ្គនាយក WTO ថា កម្ពុជា និង​ប្រទេស​អភិវឌ្ឍន៍​តិចតួច ចាប់អារម្មណ៍​ចំពោះ​បញ្ហា​និង​ប្រធានបទ​មួយចំនួន​ផ្សេងទៀត ដូចជា ការចាកចេញ​ដោយ​រលូន​ពី​ឋានៈ​ប្រទេស​អភិវឌ្ឍន៍​តិចតួច​, បញ្ហា​អភិវឌ្ឍន៍ និង​ការធ្វើកំណែទម្រង់​អង្គការ WTO៕​