ដោយ៖តារារិទ្ធ(ភ្នំពេញ)៖អ្នកសង្កេតការណ៍អន្តរជាតិដែលបានអញ្ចើញមកសង្កេតការណ៍ការបោះឆ្នោតជ្រើសរើសក្រុមប្រឹក្សាឃុំសង្កាត់អាណត្តិទី៥នៅក្នុងប្រទេសកម្ពុជាកាលពីថ្ងៃទី០៥ ខែមិថុនា ឆ្នាំ២០២២ កន្លងទៅនេះបានធ្វើការវាយតម្លៃប្រហាក់ប្រហែលគ្នាថាដំណើរការបោះឆ្នោតជ្រើសរើសក្រុមប្រឹក្សាឃុំសង្កាត់អាណត្តិទី ៥ នៅ កម្ពុជាបានប្រព្រឹត្តដោយរលូនមានលក្ខណៈត្រឹមត្រូវ សេរី និង យុត្តិធម៌ ប្រកបដោយប្រជាធិបតេយ្យ ។

ការអះអាងនេះបានធ្វើឡើងនៅក្នុងសន្និសីទសារព័ត៌មានមួយនាព្រឹកថ្ងៃទី ០៦ ខែមិថុនា នៅសណ្ឋាគារ ហៃយ៉ាត់ រាជធានីភ្នំពេញ ។

អ្នកសង្កេតការណ៍អន្តរជាតិដែលបានអញ្ជើញមកចូលរួមសង្កេតការណ៍ការបោះឆ្នោតនៅកម្ពុជាមានដូចជាអង្គការCDI, CAPDI, ICAPP, IPTPនិងAIPA និងសមាគមខ្មែរនៅក្រៅប្រទេសចំនួនមកពីអូស្រ្តាលី ញូវហ្សេឡេននិងសាធារណរដ្ឋកូរ៉េ ។ ប្រតិភូអ្នកសង្កេតការណ៍អន្តរជាតិនេះសុទ្ធតែបានអញ្ចើញចុះទៅ ដល់មណ្ឌលបោះឆ្នោតនិងសង្កេតការណ៍ការបោះឆ្នោតតាំងពីព្រឹកព្រលឹម រហូតដលពេលបិទបញ្ចប់និងរាប់សន្លឹកឆ្នោត ។ ក្រុមអ្នកសង្កេតការណ៍អន្តរជាតិ ទាំង អស់ត្រូវបានអញ្ចើញដោយអង្គការសម្ព័ន្ធសង្គមស៊ីវិលកម្ពុជាពួកគេបានពិនិត្យហិបឆ្នោត ពិនិត្យបញ្ចីឈ្មោះបោះឆ្នោត ពិនិត្យការិយាល័យបោះឆ្នោតដោយមើល ឃើ ញថាមានក្រុមអ្នកសង្កេតការណ៍ជាតិនិងអ្នកសង្កេតការណ៍គណបក្សនយោបាយនៅតាមការិយាល័យបោះឆ្នោត និងបានជួបសម្ភាសន៍ជាប្រជាពលរដ្ឋដែល ទៅបោះឆ្នោត និង អ្នកសង្កេតការណ៍ជាតិនិងអង្គការមិនមែនរដ្ឋាភិបាលផងដែរក្នុងអំឡុងចុះសង្កេតការណ៍នោះ ។

នៅក្នុងសន្និសីទសារព័ត៌មានជាបន្តបន្ទាប់គ្នានោះគណៈប្រតិភូនៃអន្តរសភាអាស៊ាន (AIPA)បានធ្វើការវាយតម្លៃថាៈការបោះឆ្នោតឃុំសង្កាត់បានបញ្ចប់ដោយជោគជ័យក្នុងបរិយាកាសសន្តិភាពនិងការចូលរួមបង្ហាញពីសុច្ចរិតភាពនិងអាកប្បកិរិយាប្រកបដោយសុជីវធម៌របស់អ្នកបោះឆ្នោតក្នុងការបោះ ឆ្នោតក្រុមប្រឹក្សាឃុំ សង្កាត់ ឆ្នាំ២០២២ នៅកម្ពុជា ។

គណៈប្រតិភូនៃអន្តរសភាអាស៊ាន (AIPA) មានប្រសាសន៍ថា៖“គណៈប្រតិភូបានសង្កេតឃើញថាការបោះឆ្នោតប្រព្រឹត្តទៅដោយរលូននិងដោយសន្តិវិធី។គណៈ ប្រតិភូក៏មិនបានជួបប្រទះនឹងការអនុវត្តន៍នូវការបំភិតបំភ័យ ការបង្ខិតបង្ខំឬអំពើហឹង្សាណាមួយក្នុងអំឡុងពេលដំណើរការសង្កេតការណ៍នៅឯការិយាល័យ បោះឆ្នោតដែលបានទៅសង្កេតការណ៍នោះទេ»។

គណៈប្រតិភូនៃអន្តរសភាអាស៊ាន (AIPA)ក៏បានចេញសេចក្តីថ្លែងការណ៍ដោយបានបញ្ចាក់ថា៖ការសន្និដ្ឋានរបស់គណៈប្រតិភូត្រូវបានទាញដោយផ្អែកលើការចូលរួមដោយផ្ទាល់ដើម្បីត្រួតពិនិត្យព័ត៌មានដែលផ្តល់នៅក្នុងសម័យប្រជុំសង្ខេបមុនថ្ងៃបោះឆ្នោតនិងការពិតដែលឆ្លុះបញ្ចាំងនៅលើមូលដ្ឋានជាក់ស្តែងនៅថ្ងៃ បោះឆ្នោត ។ ការសង្កេតត្រូវបានធ្វើឡើងតាមរយៈដំណើរការបោះឆ្នោតទាំងមូលរួមទាំងការបើកនិងបិទការិយាល័យបោះឆ្នោតបន្ទាប់មកដំ ណើរការរាប់សន្លឹក ឆ្នោត។

នៅថ្ងៃបោះឆ្នោតគណៈប្រតិភូបានចុះពិនិត្យការិយាល័យបោះឆ្នោតមួយចំនួនក្នុងរាជធានីភ្នំពេញ ខេត្តកណ្តាល និង ខេត្តតាកែវដោយបានឃើញគ្រប់ដំណាក់ កាលនៃដំណើរការបោះឆ្នោតចាប់ពីថ្ងៃបើកដល់បិទ ។ នៅពេលបិទការិយាល័យបោះឆ្នោតគណៈប្រតិភូ រួមជាមួយភ្នាក់ងារគណបក្សមានវត្តមាន តំណាងអង្គ ការក្រៅរដ្ឋាភិបាល និងអ្នកសង្កេតការណ៍ក្នុងស្រុកបានចូលរួមសង្កេតមើលដំណើរការរាប់សន្លឹកឆ្នោត និងតារាងសន្លឹកឆ្នោត ដែលត្រូវបានវាយតម្លៃថាប្រព្រឹត្ត ទៅដោយបើកចំហ និងតម្លាភាព។

គណៈប្រតិភូបានសង្កេតឃើញថា ការបោះឆ្នោតប្រព្រឹត្តទៅដោយរលូន និងដោយសន្តិវិធី ។ គណៈប្រតិភូក៏មិនបានជួបប្រទះនូវការអនុវត្តនៃការបំភិតបំភ័យ ការបង្ខិតបង្ខំឬអំពើហិង្សាណាមួយក្នុងអំឡុងពេលដំណើរការសង្កេតការណ៍នៅឯការិយាល័យបោះឆ្នោតដែលបានទៅត្រួតពិនិត្យនោះទេ។

ដំណើរការបោះឆ្នោតដោយគិតគូរពីការយល់ដឹងរបស់ប្រតិភូនីមួយៗលើព័ត៌មានដែលបានផ្តល់មុននិងអំឡុងពេលដំណើរការបោះឆ្នោតត្រូវបានអនុវត្តស្របតាមច្បាប់ជាតិ និងប្រកបដោយប្រសិទ្ធភាពបច្ចេកទេស ។ ការបោះឆ្នោតឃុំសង្កាត់បានបញ្ចប់ដោយជោគជ័យក្នុងបរិយាកាសសន្តិភាព និងការចូលរួមបង្ហាញពី សុច្ចរិតភាព និង អាកប្បកិរិយាគួរសមរបស់អ្នកបោះឆ្នោត។

ដំណើរការបោះឆ្នោតឃុំសង្កាត់ឆ្នាំ ២០២២ នៅកម្ពុជាប្រព្រឹត្តទៅដោយសន្តិវិធីនិងរលូន ដោយសេរី ត្រឹមត្រូវ និងតម្លាភាព ដែលក្នុងនោះគណបក្សនយោ បាយ ដែលប្រកួតប្រជែងបានចូលរួមដោយសេរីក្នុងដំណើរការបោះឆ្នោតទាំងមូលដោយមិនមានការរំខាន ។ គណបក្សនីមួយៗមានឱកាសនិងសិទ្ធិស្មើគ្នាចំពោះមុខ ច្បាប់ដែលបង្ហាញពីដំណើរការប្រជាធិបតេយ្យសមរម្យនៅកម្ពុជា ។ ប្រព័ន្ធតម្លាភាពត្រូវបានបង្កើតឡើងដើម្បីធានាឱ្យអ្នកសង្កេតការណ៍មកពីគណបក្សនយោ បាយ អង្គការមិនមែនរដ្ឋាភិបាលជាតិ និងអន្តរជាតិ ដើម្បីឃ្លាំមើលដំណើរការទាំងមូលនៃការបោះឆ្នោត ។ ការរាប់សន្លឹកឆ្នោតត្រូវបានធ្វើឡើងប្រកបដោយ ប្រសិទ្ធភាពដោយប្រើយន្តការដ៏មានប្រសិទ្ធភាពដោយមានការចូលរួមពីអ្នកសង្កេតការណ៍ ។

ប្រតិភូដែលចូលរួមសង្កេតឃើញថាការិយាល័យបោះឆ្នោតដែលបានចុះទៅពិនិត្យ មានការចូលរួមពីបុគ្គលិកដែលមានសមត្ថភាព ដែលត្រៀមខ្លួនរួចជាស្រេចដើម្បីជួយអ្នកបោះឆ្នោត ។ ការិយាល័យបោះឆ្នោតទាំងអស់ត្រូវបានបំពាក់យ៉ាងល្អជាមួយសម្ភារចាំបាច់ទាំងអស់ រួមមានបញ្ជីឈ្មោះបោះឆ្នោតសន្លឹកឆ្នោត ត្រា ទឹកខ្មៅដែលមិនអាចលុបបាន និងប្រអប់សន្លឹកឆ្នោតទទេដែលបញ្ជាក់ដោយអ្នកបោះឆ្នោតទីមួយៗនៃការិយាល័យបោះឆ្នោតនីមួយៗ ។ លើស ពីនេះអាជ្ញាធរ កម្ពុជាក៏បានបំពេញកាតព្វកិច្ចយ៉ាងពេញលេញក្នុងការធានាសុវត្ថិភាព និងសុវត្ថិភាពរបស់អ្នកចូលរួមទាំងអស់ក្នុងអំឡុងពេលដំណើរការបោះឆ្នោតរួមទាំងអ្នក សង្កេតការណ៍អន្តរជាតិជាច្រើនដែលបានចុះឈ្មោះនៅនឹងកន្លែងផងដែរ។

គណៈប្រតិភូសង្កេតការណ៍របស់ AIPAគាំទ្រដល់ការប្រព្រឹត្តទៅនៃការបោះឆ្នោតពហុបក្សដោយសេរី យុត្តិធម៌និងទៀងទាត់តាមកាលវិភាគជាមធ្យោបាយប្រជាធិបតេយ្យដើម្បីប្រកួតប្រជែងសម្រាប់ការិយាល័យសាធារណៈនៅថ្នាក់មូលដ្ឋាននិងថ្នាក់ជាតិ។គណៈប្រតិភូសូមបញ្ចប់ថាដំណើរការបោះឆ្នោតឃុំសង្កា ត់ឆ្នាំ២០២២ ប្រព្រឹត្តទៅដោយជោគជ័យដែលអនុញ្ញាតឱ្យប្រជាជនកម្ពុជាប្រើប្រាស់សិទ្ធិពលរដ្ឋនិងសិទ្ធិនយោបាយតាមរយៈការបោះឆ្នោតផ្ទាល់ជាសកលតាមរយៈការបោះឆ្នោតសម្ងាត់ដែលគ្រប់គ្រងដោយច្បាប់ជាតិនិងអន្តរជាតិ ។ជាមួយនឹងដំណើរការបោះឆ្នោតប្រកបដោយសន្តិភាព ប្រសិទ្ធភាព និងតម្លា ភាពក៏ដូចជាអត្រាអ្នកទៅ បោះឆ្នោតខ្ពស់ប្រមាណ ៧៨ភាគរយ គណៈប្រតិភូ AIPA សូមអបអរសាទរដល់ប្រជាជនកម្ពុជាចំពោះជោគជ័យនេះ។

សម្រាប់អង្គការអ្នកប្រជាធិបតេយ្យនិយមកណ្តាលអាស៊ីប៉ាស៊ីហ្វិកអន្តរជាតិ(CAPDI)វិញក៏មិនសូវជាខុសគ្នាប៉ុន្មានពី AIPAនោះទេ ។ CAPDIបានមកសង្កេតការណ៍ការបោះឆ្នោតជ្រើសរើសក្រុមប្រឹក្សា ឃុំ សង្កាត់ តបតាមការអញ្ជើញរបស់គណៈកម្មាធិការជាតិរៀបចំការបោះឆ្នោត (គ.ជប) តាមរយៈក្រសួ ងការបរទេស និងសហប្រតិបត្តិការអន្តរជាតិនៃព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជាអង្គការ CAPDI)បានបញ្ចូនគណៈ ប្រតិភូមកសង្កេតការណ៍បោះឆ្នោតជ្រើសរើសក្រុមប្រឹក្សាឃុំ/សង្កាត់ ដែលបានប្រព្រឹត្តិទៅនៅថ្ងៃទី៥ ខែមិថុ នានៅព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា ។

តំណាងអង្គការ CAPDI បានថ្លែងថា៖អង្គការបានមកដល់រាជធានីភ្នំពេញនៅថ្ងៃទី៣-៤ ខែមិថុនាឆ្នាំ២០២២ គណៈប្រតិភូបានជួបជាមួយ គ.ជ.បនិងថ្នាក់ដឹក នាំគណបក្សនយោបាយសំខាន់ៗហើយត្រូវបាន គ.ជ. ប ពន្យល់លម្អិតអំពីដំណើរការនិងរបៀបរៀបចំការបោះឆ្នោតឆ្នាំ២០២២ ប្រកបដោយតម្លាភាព។

គណៈប្រតិភូក៏បានជួបជាមួយអ្នកសង្កេតការណ៍ជាតិ បេសកកម្មសង្កេតការណ៍របស់អង្គការអន្តរជាតិ និង អ្នកបោះឆ្នោត ។ លក្ខខណ្ឌនានាត្រូវបានគេ យកមក ប្រើសដើម្បីតាមដានការបោះឆ្នោតពិនិត្យមើលភាពបើកចំហ សេរីភាព និង តម្លាភាពនៃដំណើរការបោះឆ្នោត។

គណៈប្រតិភូ CAPDI បានទៅមើលការិយាល័យបោះឆ្នោតភ្លាមៗមុនពេលបើកនិងមើលបុគ្គលិក គ.ជ.ប រៀបចំដើម្បីធានាឱ្យដំណើរការបោះឆ្នោតបានត្រឹមត្រូវ ស្របតាមការប្តេជ្ញាចិត្តរបស់អន្តរជាតិ។គណៈប្រតិភូបានកត់សម្គាល់ឃើញថាអត្រាអ្នកទៅបោះឆ្នោតមានភាពល្អប្រសើរហើយបុគ្គលិក គ.ជ.ប ក៏បានធ្វើការដោ យភាពត្រឹមត្រូវ និងភាពស្មោះត្រង់ផងដែរ ។ ដើម្បីទទួលបានការយល់ដឹងច្រើនបំផុតអំពីដំណើរការបោះឆ្នោតគណៈប្រតិភូបានអនុវត្តសកម្មភាពសង្កេតការ ណ៍របស់ខ្លួននៅតាមការិយាល័យបោះឆ្នោតចំនួនប្រាំមួយនៅតាមតំបន់ផ្សេងៗក្នុងរាជធានីភ្នំពេញនិងស្រុកមុខកំពូល។

បរិយាកាសនៃការបោះឆ្នោតទាំងមូលត្រូវបានកំណត់ថាមានភាពស្ងប់ស្ងាត់ សន្តិភាពនិងអហិង្សា ។ គណៈ ប្រតិភូមិនបានសង្កេតឃើញមានការតវ៉ាណា មួយដែល អាចប៉ះពាល់ដល់ដំណើរការឬលទ្ធផលនៃការបោះឆ្នោតឆ្នាំ ២០២២ នោះទេ។

គណៈប្រតិភូសូមអបអរសាទរចំពោះប្រជាជនកម្ពុជាដែលបានចូលរួមយ៉ាងសកម្មក្នុងការបោះឆ្នោតហើយសូមជូនពរឱ្យប្រទេសកម្ពុជាទទួលបានជោគ ជ័យគ្រប់បែបយ៉ាងក្នុងការពង្រឹងលទ្ធិប្រជាធិបតេយ្យ និងការអភិវឌ្ឍន៍របស់ខ្លួន ។ជោគជ័យនៃការបោះឆ្នោតឆ្នាំ ២០២២ គឺជាជំហានដ៏សំខាន់មួយទៀតក្នុងការជំរុញ កំណែទម្រង់ដែលកំពុងបន្តរបស់ព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា ដើម្បីសម្រេចបាននូវសេចក្តីប្រាថ្នារបស់ប្រជាពលរដ្ឋ ចំពោះសន្តិភាព លទ្ធិប្រជាធិប តេយ្យ និងការអភិ វឌ្ឍ។

ក្នុងស្មារតីនេះគណៈប្រតិភូសូមអំពាវនាវដល់សហគមន៍អន្តរជាតិសហការក្នុងន័យស្ថាបនាជាមួយប្រជាជនកម្ពុជា និង ជាមួយរាជរដ្ឋាភិបាលកម្ពុជាដែលជាប់ឆ្នោតដើម្បីធានាបាននូវនិរន្តរភាពនៃការអនុវត្តនីតិរដ្ឋ ការលើកកម្ពស់អភិបាលកិច្ចល្អ ការលើកកម្ពស់សេដ្ឋកិច្ច និង ការអភិវឌ្ឍន៍សង្គមដើម្បីសុខុ មាលភាព របស់ប្រជាជនបន្ថែមលើវឌ្ឍនភាពដែលរាជរដ្ឋាភិបាលនិងប្រជាជនសម្រេចបានរួចហើយ។

CAPDI វាក៏បានបង្ហាញក្តីសង្ឃឹមថាស្របតាមគោលការណ៍ប្រជាធិបតេយ្យ គណបក្សប្រឆាំងនឹងបន្តអនុវត្តតួនាទីរបស់ខ្លួនក្នុងការរីកចម្រើននិងការអភិវឌ្ឍរបស់ប្រទេសកម្ពុជា ។

ចំណែកក្រុមអ្នកសង្កេតការណ៍អន្តរជាតិឯករាជ្យដែលដឹកនាំដោយលោក អ៊ុយប៊ែរ ម័រហ្ស ហាល ហាដាស (Hubert Moise Hal HADDAD)ដែលជាជនជាតិ ម៉ាឡេស៊ីរួមជាមួយសមាជិកមកពីប្រទេសកូរ៉េ ចិន និង ហ្វីលីពីន បានធ្វើសេចក្តីសន្និដ្ឋានអំពីរបេសកកម្មរបស់ក្រុមអ្នកសង្កេតការណ៍អន្តរជាតិឯករាជ្ យថា៖ក្រុម របស់លោកបានសង្កេតឃើញថាស្ថិតក្នុងបរិយាកាសស្ងប់ស្ងាត់តម្លាភាពនិងសេរីភាព។ ចំណាប់អារម្មណ៍ទី១.របស់ក្រុមលោកគឺថាប្រទេសកម្ពុជាហាក់ដូចជាមាន ស្ថិរភាពនយោបាយយ៉ាងពិតប្រាកដ ។ លោក​​បានយល់ច្បាស់ដោយមើលឃើញច្បាស់នូវរបៀបដែលកម្ពុជាគ្រប់គ្រងជម្ងឺរាត្បាតកូវីជ ១៩ បានយ៉ាងល្អ ។ ជោគជ័យ នេះបានអនុញ្ញាតឱ្យកម្ពុជាអាចបើកច្រកព្រំដែនរបស់ ខ្លួនឡើងវិញបាននិងផ្ដល់លទ្ធភាពជូនភ្ញៀវអាចមកធ្វើទេសចរណ៍ឡើងវិញហើយប្រជាជនកម្ពុជានៅក្រៅ ប្រទេសក៏អាចវិលត្រលប់មកប្រទេសកំណើតរបស់ខ្លួន បានដើម្បីចូលរួមបោះឆ្នោត។

ទី២.ការបោះឆ្នោតនេះត្រូវបានរៀបចំឡើងក្នុងសភាពធម្មតាបំផុត ។ រូបលោកផ្ទាល់បានចូលរួមសង្កេតការណ៍បោះឆ្នោតព្រមទាំងសង្កេតការរាប់សន្លឹកឆ្នោតជាច្រើនលើកហើយអ្វីដែលលោកបានឃើញនៅក្នុងប្រទេសកម្ពុជាគឺគ្មានអ្វីគួរអោយរិះគន់នឹងអ្វីដែលលោកធ្លាប់បានសង្កេតឃើញនៅប្រទេសបារាំ ងនោះឡើយ។

ការបោះឆ្នោតដែលមានការចូលរួមប្រកួតប្រជែងពីសំណាក់គណបក្សនយោបាយចំនួន ១៧ នេះសំរាប់លោកបានអនុញ្ញាតឱ្យស្ទើរតែគ្រប់មតិទាំងអស់ត្រូវបាន បញ្ចេញដោយសេរី ។យើងពិតជាពេញចិត្តត្រង់ចំណុចដែលថាអ្នកបោះឆ្នោតម្នាក់ៗត្រូវបានចុះឈ្មោះដោយប្រព័ន្ធកុំព្យូទ័រដែលបានបោះពុម្ពចេញជាបញ្ជីឈ្មោះអ្នក បោះឆ្នោតសម្រាប់ប្រើប្រាស់ក្នុងការិយាល័យបោះឆ្នោតនីមួយៗ (ហើយយើងខ្ញុំបានពិនិត្យមើលប្រហែល២០ការិយាល័យ)។ នៅក្នុងបញ្ជីទាំងនោះយើងអាចមើល ឃើញមានរូបថតសម្គាល់អ្នកបោះឆ្នោតម្នាក់ៗដូច្នេះមិនអាចមានកំហុសឬច្រឡំបានឡើយ។

អ្នកបោះឆ្នោតត្រូវបានត្រួតពិនិត្យចាប់ពីខ្លោងទ្វារចូលក្នុងការិយាល័យដោយមន្ត្រីបីនាក់ក្រោយពីបានបោះឆ្នោតហើយអ្នកបោះឆ្នោតត្រូវជ្រលក់ចង្អុល ដៃក្នុងទឹកខ្មៅលប់មិនជ្រះ ដើម្បីជៀសវាងការបោះឆ្នោតពីរដង ។ ហិបឆ្នោតដែលជាជំនួយរបស់ជប៉ុនត្រូវបានចាក់សោរនិងបិទត្រាយ៉ាងជិត ។ បន្ទាប់ មកយើងបានចូលរួមសង្កេតការរាប់សន្លឹកឆ្នោតនៅក្នុងការិយាល័យបោះឆ្នោតចំនួនពីរ ហើយយ់ងបានសង្កេតឃើញថាអ្វីៗត្រូវបានធ្វើឡើងប្រកបដោយភាពហ្មត់ចត់និងម៉ឺង ម៉ាត់បំផុត។

ក្នុងនាមក្រុមការងារសូមសំដែងនូវការកោតសរសើរចំពោះក្រុមការងារអ្នករៀបចំការបោះឆ្នោត រួមទាំងអ្នកជូនដំណើរនិងមន្ត្រីគណៈកម្មាធិការរៀបចំការបោះ ឆ្នោតដែលបានអនុញ្ញាតឱ្យយើងខ្ញុំធ្វើដំណើរទៅការិយាល័យបោះឆ្នោតដែលយើងខ្ញុំចង់ទៅសង្កេតដោយគ្មានការហាមឃាត់។

យើងសូមធ្វើការសន្និដ្ឋានដោយបញ្ជាក់ថាការបោះឆ្នោតនេះបានប្រព្រឹត្តិទៅប្រកបដោយសមធម៌ទៅតាមក្បួនច្បាប់អន្ដរជាតិ។យើងសូមសំដែងការកោត សរសើរដល់អ្នកទាំងឡាយណាដែលបានជួយឱ្យការបោះឆ្នោតនេះទទួលបានជោគជ័យកោតសរសើរទ្វេរដងជាពិសេសបន្ទាប់ពីគ្រាដ៏លំបាកដែលប្រទេសកម្ពុជាធ្លាប់ បានឆ្លងកាត់ភ្លើងសង្រ្គាមនាពេលកមន្លងមក ។

ចំណែកក្រុមសង្កេតការណ៍ខ្មែរ ដែលរស់នៅក្រៅប្រទេសដែលដឹកនាំដោយ លោក ស៊ុន សារ៉ាត់ (SON SARAT)ប្រធានសមាគមន៍ខ្មែរអូស្ត្រាាលីប្រចាំរដ្ឋធានីឃ្វីន ស្លែន(Khmer Australian Association in Queensland, Inc.),លោក លី ឃុង ណាម (LY KHUNG NAM)ប្រធានសមាគមន៍មិត្តភាព កម្ពុជានិងវប្បធម៌ប្រចាំអូស្ត្រាលីខាងត្បូង (Cambodian Friendship,and Cultural Association of South Australis,Inc.) លោក ហ៊ុន អ (HUYNH OR)តំណាងសមាគមន៍ពលរដ្ឋខ្មែរ-អូស្ត្រាលី នៃរដ្ឋធានីវ៉ិចតូរីយ៉ាព្រមទាំងសមាជិក ដែលបានចូលរួមសង្កេតការណ៍ក្នុងព្រឹត្តិការណ៍ បោះឆ្នោតជ្រើសរើសក្រុមប្រឹក្សាឃុំសង្កាត់អាណត្តិទី៥ ឆ្នាំ២០២២ ដែលបានប្រព្រឹត្តទៅនៅថ្ងៃទី០៥ ខែមិថុនា ឆ្នាំ ២០២២ដែរនោះបានថ្លែងថា៖ ក្នុងអំឡុងពេល បំពេញបេសកកម្មនៅកម្ពុជា ក្រុមនេះបានធ្វើទស្សនកិច្ចនៅតាមស្ថានីយ៍បោះឆ្នោតមួយចំនួន ដើម្បីចុះសង្កេតនូវស្ថានភាពបោះឆ្នោតជាទូទៅចាប់តាំងពីការ ចាប់ផ្ដើមបើកហឹបឆ្នោត ការបោះឆ្នោតជាក់ស្ដែង និង ការរាប់សន្លឹកឆ្នោត ។ បានចូលជួបសម្តែងការគួរសមជាមួយថ្នាក់ដឹកនាំជាន់ខ្ពស់របស់រាជរដ្ឋាភិបាល កម្ពុជា សមាជិកគណបក្សនយោបាយតំណាង គ.ជ.ប និង សមាជិកសង្គមស៊ីវិលនានានៅកម្ពុជា ។ លោកសង្កេតឃើញថាដំណើរការបោះឆ្នោតនេះបានប្រព្រឹត្តទៅ ដោយសន្តិវិធីនិងតាមលិទ្ធិប្រជាធិបតេយ្យ។

បើទោះជាលទ្ធិប្រជាធិបតេយ្យនៅកម្ពុជានៅមានភាពក្មេងខ្ចី ក៏ប៉ុន្តែរបបលទ្ធិប្រជាធិបតេយ្យរបស់កម្ពុជាអាចចាត់ទុកជាគំរូដ៏ល្អសម្រាប់ប្រទេសក្រោយសង្គ្រាម (Post-conflict countries)ដែលប្រកាន់ភ្ជាប់នូវការបោះឆ្នោតតាមលិទ្ធិប្រជាធិបតេយ្យ ។ យោងតាមការសង្កេតរបស់ប្រតិភូនេះដំណើរការលិទ្ធិប្រជា ធិបតេយ្យតាមរយៈការបោះឆ្នោតបានចាក់ឫសយ៉ាងជ្រៅនៅប្រទេសកម្ពុជា ព្រមទាំងមានការរីកចម្រើនយ៉ាងឆាប់រហ័សចាប់តាំងពីការបោះឆ្នោតតាមលទ្ធិ ប្រជាធិបតេយ្យជាលើកដំបូងដែលរៀបចំដោយអង្គការសហប្រជាជាតិ នៅឆ្នាំ១៩៩៣ ។

យន្តការប្រកបដោយតម្លាភាព និងប្រសិទ្ធភាពក្នុងការគ្រប់គ្រងដំណើរការបោះឆ្នោតនៅកម្ពុជា អាចនិយាយបានថា គ.ជ.ប ជាស្ថាប័នឯករាជ្យមួយដែលមាន វិជ្ជាជីវៈហើយអាចធានាឱ្យអ្នកបោះឆ្នោតទាំងឡាយនៅកម្ពុជាអាចចូលរួមបោះឆ្នោតដោយសេរីនិងដោយសន្តិវិធី ។ ក្នុងនាមជាប្រជាពលរដ្ឋខ្មែរដែលរស់នៅក្រៅ ប្រទេស យើងពិតជាមានការពេញចិត្តខ្លាំងចំពោះសមិទ្ធិផលដ៏អស្ចារ្យក្នុងដំណើរការបោះឆ្នោតនិងការវិវឌ្ឍនៃលិទ្ធិប្រជាធិបតេយ្យនៅកម្ពុជា។

ការបោះឆ្នោតជ្រើសតាំងក្រុមប្រឹក្សាឃុំសង្កាត់នីតិកាលទី៥ ពិតជាបានឆ្លុះបញ្ចាំងពីដំណើរការបោះឆ្នោតដែលមានលក្ខណៈសេរី និងយុត្តិធម៌ ។ គណបក្ សនយោ បាយទាំងអស់អាចចូលរួមដោយសេរី និងស្មើភាពក្នុងគ្រប់ដំណើរការ និងស្របតាមក្របខ័ណ្ឌច្បាប់។ ប្រជាពលរដ្ឋដែលបានចូលរួមបោះឆ្នោតទាំងឡាយមានការ សាទរនិងបង្ហាញនូវឆន្ទៈរបស់ពួកគាត់តាមរយៈការបោះឆ្នោតដោយសេរីនិងសន្តិវិធី។យើងពុំឃើញមានសញ្ញានៃការបំភិតបំភ័យនិងអំពើហិង្សាណាមួយនៅគ្រប់ការិយាល័យបោះឆ្នោតទាំងអស់ដែលយើងបានសង្កេតក្នុងអំឡុងពេលនៃការបោះឆ្នោតនេះ ។ អ្នកបោះឆ្នោតអាចចូលរួមបោះ ឆ្នោតដោយសេរីនិងសោមនស្សរីក រាយក្នុងការជ្រើសរើសយកមេដឹកនាំឃុំ-សង្កាត់រៀងៗខ្លួន។

ការបោះឆ្នោតជ្រើស រើស ក្រុមប្រឹក្សាឃុំសង្កាត់ អាណត្តិទី៥ បានបិទបញ្ចប់កាលពីល្ងាចថ្ងៃទី០៥ ខែមិថុនា ដោយមានប្រជាពលរដ្ឋ ៧៧.៩១ ភាគរយស្មើនឹងជាង ៧.១លាននាក់ បានមកចូលរួមបោះឆ្នោត ក្នុងចំណោមអ្នកដែលមានឈ្មោះ ក្នុងបញ្ជីឈ្មោះបោះឆ្នោតជាង៩.២លាននាក់។

ការបោះឆ្នោតនេះមានការចូលរួមសង្កេតការណ៍ដោយបណ្តាស្ថាប័ន អង្គការ សហគមន៍ចំនួន៧២ និងសហគមន៍អន្តរជាតិចំនួន១៩។ ព្រមទាំងមានភ្ញៀវពិសេស ចំនួន៥ ស្ថាប័នផងដែរក្នុងនោះមានស្ថានទូតជប៉ុន អូស្រ្តាលី និងរុស្ស៉ីជាដើម៕