​ដោយៈ ដកស្រង់​ពី​វចនានុក្រម​សម្តេច​សង្ឃរាជ ជួន ណាត​

​ទេសកាល​

(​ទេស​-​កាល​)

​នាមសព្ទ​

( បា​. ទេស​+​កាល ) កាលសម័យ​របស់​ប្រទេស ឬ​កាលដែល​និយម​ទៅតាម​ប្រទេស ។​
​កាលដែល​ប្លែក​; ពុំ​ជួរ​កាល គឺ​កាលសម័យ​ដែល​បណ្ដាល​ឲ្យ​កើតមាន​ហេតុ​ឬអ្វី​ឡើង​ខុសពី​ធម្មតា​
​កំពុង​នៅ​សុខៗ មិនដឹង​ជា​ទេសកាល​អ្វី ស្រាប់តែ​មក​នាំ​បណ្ដាល​ឲ្យ​កំពូលចេតិយ រលំ​បាក់​ខ្ទេចខ្ទី​អស់ ។​

​បញ្ចុះ​

​កិរិយាសព្ទ​

​ធ្វើ​ឲ្យ​ចុះ ។ បញ្ចុះកំពង់ ដាក់​ប្រដាប់​បន្លុង​ប្រគេន​ភិក្ខុសង្ឃ ជា​កិច្ច​ឧទ្ទិសផលបុណ្យ​បញ្ជូនទៅ​បុគ្គល​ដែល​ទើប​ធ្វើ​មរណកាល​ថ្មីៗ ( ពាក្យ​សាមញ្ញ​, ពាក្យ​រាបសា​ហៅថា ប្លុង​; ធ្វើតាម​ប្រពៃណី​របស់​ប្រទេស ); បរិភោគ​ច្រើន​ហើយ​ថែមទាំង​យឺតយូរ​ក្រ​ឈប់​ក្រលែង មិនចេះ​អស់​មិនចេះហើយ :
​ចុះ​វា​បញ្ចុះកំពង់​ដល់​ណា​ទៀត​? (​ព​. ទ្រ​. ម​.) ។​
​បញ្ចុះជ្រំ ដាក់​អ្វីៗ​ច្រើន​មុខ​លាយឡំ​គ្នា ។ បញ្ចុះដន្លាប់ សូត្រ​សែកមន្ត​អាគម ប្រសិទ្ធី​ក្រមួនមាត់​ក្នុង​ដន្លាប់ ( តាម​ទម្លាប់​អ្នក​ដែល​ជឿ ) ។ បញ្ចុះដំណាប់ ដាក់​បន្លួញ​ក្នុង​ដំណាប់ ។ បញ្ចុះធាតុ ដាក់​អដ្ឋិធាតុ​ក្នុង​ចេតិយ​ឬ​ក្នុង​ផែនដី ។ បញ្ចុះតម្លៃ គិត​ឬ​ដាក់​តម្លៃ​ឲ្យ​ថយចុះ​តិចជាង​មុន ។ បញ្ចុះបញ្ចូល និយាយ​ណែនាំ​ពន្យល់​ឲ្យ​ចុះចូល ។ បញ្ចុះសីមា ចង​សីមា​ដោយមាន​និមិត្ត​កំណត់ព្រំដែន សម្រាប់​ភិក្ខុសង្ឃ​ធ្វើ​សង្ឃកម្ម​ផ្សេងៗ តាម​វិន័យ​ព្រះពុទ្ធសាសនា​។ ល ។​

​ភ្នំខ្សាច់​

នាមសព្ទ​

​គំនរ​ខ្សាច់​ដែល​គេ​ជញ្ជូន​យកមក​ចាក់គ​រក​-​ពូន​ឲ្យ​ខ្ពស់ជាង​ដី​ធម្មតា សម្អិតសម្អាង​ឲ្យ​មាន​សណ្ឋាន​ជ្រលម​ដូច​រាង​ចេតិយ​ឬ​ដូច​កូនភ្នំ នៅក្នុង​បរិវេណ​នៃ​ព្រះវិហារ ឬ​ក្រោម​ដើម​ពោធិព្រឹក្ស​ជាដើម​, តាម​ប្រពៃណី​ពី​បុរាណ ច្រើនតែ​ធ្វើ​ក្នុង​រដូវ​ចូលឆ្នាំថ្មី​
​ពូន​ភ្នំខ្សាច់​, ឆ្លង​ភ្នំខ្សាច់ ( ម​. ព​. ពាលុកចេតិយ ឬ វាលុកចេតិយ ផង ) ។​

​រាជាយតនៈ​

(—​យៈ​តៈ​ន៉ៈ​)

នាមសព្ទ​

( បា​. រាជាយតន​; សំ​. រាជា​ទ​ន ) ដើម​កែស ( ហៅ រាជាយតន​ព្រឹក្ស ក៏បាន ) ។ កាលដែល​ព្រះ​សក្យមុនី​គោតម​ទ្រង់​បាន​ត្រាស់ ៤២ ថ្ងៃ​ហើយ ស្ដេច​ទៅ​គង់​ក្នុង​ម្លប់​រាជាយតនៈ​មួយ​ដើម​អស់ ៧ ថ្ងៃ​, ទីនោះ​ហៅ រាជាយតនចេតិយ ជាប់​ដរាប​មកដល់​ស​ព្វ​ថ្ងៃនេះ ( ម​. ព​. សត្តមហាឋាន ផង ) ។​

​រុក្ខ​

(​រុក​-​ខៈ​)

​នាមសព្ទ​

( បា​.; សំ​. វ្ឫ​ក្ស ) ឈើ ។ ប្រើ​ជា​បទ​សមាស​, ដូចជា​
​រុក្ខចេតិយ ដើមឈើ​ដែលមាន​គេ​គោរព​រាប់អាន​ថា​ជា​របស់​ស័ក្ដិសិទ្ធិ ។ រុក្ខច្ឆាយា ម្លប់ឈើ ។ រុក្ខជាតិ ជាតិ​ឈើ​, ឈើ​គ្រប់យ៉ាង ។​
​រុក្ខទេវតា ទេវតា​ដែល​អាស្រ័យ​នៅ​នា​ដើមឈើ ។ រុក្ខប្បទេស ( រុក​-​ខ័​ប​-​ប៉ៈ​— ) ព្រៃ​, ដងព្រៃ ។ រុក្ខផល ផ្លែឈើ ។ រុក្ខផលាផល ផ្លែឈើ​តូចធំ ។ រុក្ខមូល ទី​ប្រប​ដើមឈើ ។ រុក្ខមូលិក អ្នក​កាន់​ធុតង្គ​មួយ​ប្រភេទ តម​មិន​នៅក្នុង​ទី​ប្រក់​ទី​បាំង ត្រូវ​នៅ​អាស្រ័យ​តែ​ក្នុង​ម្លប់ឈើ ( ព​. ពុ​. ) ។ រុក្ខវិថី ថ្នល់​ទូលាយ​ក្នុង​ទីក្រុង ដែលមាន​ដើមឈើ រៀង​ជា​ជួរ​ហូរហែ​អម​តាម​ចិញ្ចើមផ្លូវ ( ប៉ុន្តែ​ទីទៃ​ពី​មហាវិថី​និង​វិថី​ឯទៀត )​។ រុក្ខសាខា មែកឈើ ។ រុក្ខាវយវៈ ( បា​. < រុក្ខ + អវយវ ) អវយវៈ​របស់​ឈើ ( មាន​មែក​, សន្លឹក​ជាដើម ) ។ ល ។​