ដោយ​:​សុខុម / រតនគិរី​: បងប្អូន​ជនជាតិដើម​ភាគតិច​គ្រឹ​ង រស់នៅ​ខេត្តរតនគិរី​គឺ នៅតែ​បន្ត​រក្សា​ទម្លាប់​ប្រពៃណី​សែន​រៀបការ ពី​បុរាណ មកដល់​សព្វថ្ងៃនេះ​។ ក៏ប៉ុន្តែ ការរៀបចំ​នោះ ធ្វើទៅ​មិនបាន​គ្រប់គ្រាន់ តាម​ប្រពៃណី ពី​ដើម​ទាំងស្រុង​ទេ​។ ដោយសារ​សព្វថ្ងៃ បងប្អូន​ជនជាតិភាគតិច រស់នៅ​លាយឡំ​គ្នា​។

​ប្រពៃណី​សែន​រៀបការ​នេះ មុននឹង​ឈានដល់​សែន​រៀបការ គឺ​ការទំនាក់ទំនង រវាង​ខាង​ប្រុស និង​ខាង​ស្រី​។

​តាម​ទម្លាប់​ជនជាតិ​គ្រឹ​ង ពេល​ដឹងថា កូនស្រី មាន​ទំនាក់ទំនង​ស្នេហា ជាមួយនឹង​បុរស​ណា​ម្នាក់ ក្នុងភូមិ​ឬក៏​នៅ​ភូមិ​ដទៃទៀត គេ​តែងតែ​ចាត់​មេអណ្ដើក​ស្រី​ម្នាក់​ទៅ​សួរនាំ ឪពុកម្ដាយ​ខាង​ប្រុស ជាមុនសិន​។

​បន្ទាប់មក មេអណ្ដើក ក៏បាន​ពាំនាំ​ពាក្យ​ពី​ឪពុកម្ដាយ​ខាង​ប្រុស មក​ប្រាប់​ឪពុកម្ដាយ​ខាង​ស្រី ដើម្បី​បញ្ជាក់​ការពិត​ថា ពួកគេ​ទាំងពីរ​នាក់ ពិតជា​ស្រឡាញ់គ្នា យក​ជា​អនាគត ឬ​យ៉ាងណា​? លុះ​ពេល​ដឹងថា ស្នេហា​អ្នក​ទាំងពីរ ចង់បាន​ជា​គូ​អនាគត ទើប​គេ​រៀបចំ​ជា​ពិធី​សែន​រៀបការ ជ្រើសរើស​ថ្ងៃ​ល្អ​ណាមួយ ក្រោយពេល​ប្រមូល​ភោគផល​រួច​។

​កាលពីពេល​កន្លងទៅ​ថ្មី​នេះ គ្រួសារ ជនជាតិដើម​ភាគតិច​គ្រឹ​ង រស់នៅ​ភូមិ​អូរ​ជុំ ឃុំ​អូរ​ជុំ ស្រុក​អូរ​ជុំ​ខេត្តរតនគិរី មាន​រៀបចំ​ពិធី​សែន​រៀបការ ដែល​ពាក្យ​ខ្មែរ​យើង តែង​និយាយថា រៀបចំ​ពិធី​អាពាហ៍ពិពាហ៍​។

​នៅ​ថ្ងៃ​ដំបូង ជនជាតិដើម​ភាគតិច​គ្រឹ​ង គេ​រៀបចំ​ពិធី​សែន​។ ពិធី​សែន​នោះ មានដូចជា ស្រា​ពាង គ្រឿងក្នុង​មាន់​ជ្រូក ឬ​សាច់​ឆ្អិន មាន​ប្រគុំ​បទ​ភ្លេង វាយគង ៥​ផ្លែ​តាមបែប​ជនជាតិភាគតិច​។ នៅ​ថ្ងៃ​បន្ទាប់ ទើប​គេ​មាន​ទទួលភ្ញៀវ​កូនកំលោះ កូនក្រមុំ គឺមាន​បងប្អូន​ជនជាតិដើម​ភាគតិច និង​ភ្ញៀវ​ខ្មែរ ចូលរួម​តុ​ពិសា​អាហារ ផឹកស្រា ច្រៀង​រាំ ជាដើម​។

​ពិធី​សែន​រៀបការ​ដំបូង គេ​ធ្វើ​ពិធី​ផឹកស្រា​ទទួល​កូនកំលោះ គឺមាន​ស្រា​មួយ​ពាង​តូច​ល្មម មាន​សាច់មាន់​សាច់ជ្រូក​ឆ្អិន បាយ​ពីរ​ចាន​។ បន្ទាប់មកទៀត គេ​បានធ្វើ​ពិធី​មើល​ភ្លើងទៀន សំដៅ​ទៅលើ​ភ្លើងទៀន​កូនកំលោះ និង​កូនក្រមុំ មួយណា​នឹង​រលត់​មុន​។ ភ្លើងទៀន មាន​អត្ថន័យ​ដ៏​ជ្រាលជ្រៅ ចំពោះ​ជីវិត​កូនកំលោះ កូនក្រមុំ ទៅ​ថ្ងៃ​អនាគត​។ ពិធី​មើល​ភ្លើងទៀន​នេះ គឺ​គេ​ពូតបាយ​បញ្ចុក​គ្នា ជួបជុំ​នៅផ្ទះ​ខាង​ស្រី ដោយ​មេអណ្ដើក និង​ចាស់ទុំ ក្នុងភូមិ ជា​អ្នករៀបចំ​។

​នា​យប់​ថ្ងៃ​ដំបូង ចាប់ផ្ដើម​រៀបចំ​ចូល​រោងការ​កូនកំលោះ​ឈ្មោះ ម៉ន វិសាល មាន​ស្រុកកំណើត នៅ​អរិយ​ក្សត្រ​ខេត្តកណ្ដាល បាន​រៀបរាប់​ពី​ដំណើរ​ដើមទង​ស្នេហា​ឈានដល់​ភ្ជាប់​និស្ស័យ យក​កូនក្រមុំ ជា​ជនជាតិដើម​ភាគតិច​គ្រឹ​ង ធ្វើជា​ប្រពន្ធ​។ និស្ស័យ​ស្នេហ៍​ទាំងពីរ​នាក់ គឺ​តាមរយ​:​ការជួបគ្នា នៅ​ខេត្តមណ្ឌលគិរី​។

​ចំណែក​កូនក្រមុំ មាន​ដើមកំណើត ជា​ជនជាតិ​គ្រឹ​ង ឈ្មោះ ម៉ាន់ ម៉ូ​ជៀប​ណា ក៏បាន​រៀបរាប់​ពី​ទំនាក់ទំនង​ការងារ និង​ស្នេហា ដែល​នឹង​បាន​ក្លាយជា​ភរិយា​ស្របច្បាប់​នោះ បាន​រៀបរាប់​ឲ្យ​ដឹងថា​: នាង​បាន​ជួប​បុរស​ឈ្មោះ វិសាល នៅពេល​នាង ទៅធ្វើ​ការសម្តែង​សិល្ប​: នៅ​ខេត្តមណ្ឌលគិរី​។ ក្រោយពី​ចាស់ទុំ​ដឹងឮ​ទាំងសងខាង ពូកគេ ក៏បាន​រៀបចំ​ទៅតាម​ប្រពៃណី​ជនជាតិដើម​ភាគតិច នៅ​ស្រុក​អូរ​ជុំ ខេត្តរតនគិរី​។

​លោក ថុល យុ​ពង្ស ប្រធានការិយាល័យ​សិប្បកម្ម​សូន​រូប និង​ទទួលបន្ទុក​ការងារ​មរតក​អរូបី នៃ​មន្ទីរ​វប្បធម៌ និង​វិចិត្រសិល្បៈ ខេត្តរតនគិរី បានឱ្យដឹងថា​: ការរៀបចំ​ពិធី​សែន​រៀបការ​របស់​បងប្អូន​ជនជាតិដើម​ភាគតិច​គ្រឹ​ង​គឺ​ធ្វើតាម​ទំនៀមទម្លាប់ ប៉ុន្តែ​មិនបាន​ទាំងស្រុង​ទេ​។

​លោក​បាន​ឱ្យដឹងទៀតថា​: ពិធី​សែន​រៀបការ តាម​ប្រពៃណី​ជនជាតិ​គ្រឹ​ង ខាងលើនេះ លោក​នឹង​រៀបចំ​ចងក្រង​ជា​ឯកសារ ស្នើសុំ​ទៅ​ក្រសួង​វប្បធម៌ និង​វិចិត្រសិល្បៈ ដើម្បី​ចាត់​ចូល​ជា​វប្បធម៌​ប្រពៃណី​ជនជាតិដើម​ភាគតិច​៕/V​