​ដោយៈ ដកស្រង់​ពី​វចនានុក្រម​សម្តេច​សង្ឃរាជ ជួន ណាត​

ពាន​

កិរិយាសព្ទ​

​ពារ​លើ​, ឡើង​ពារ​លើ​, ឡើង​ពារ​រំលង​លើ​
​ពានរបង​, ពានវាំង ។​
​ឡើង​ពាក់​ទ្រោប​ពីលើ​
​គោ​ពាន​គ្នា ( ព​. ព​. ) ។​
​ពានត្រោកពានត្រាំង ឬ ពានត្រោកពានព្រៃ (​ព​. ប្រ​. )​បំពាក់​បំពាន​ទាំង​ស្រុក​ទាំង​កំរោល​ឥត​គិតពី​ខុសពី​ត្រូវ ( ហាក់ដូចជា​ដើរ​ពាន​លើ​ត្រោក​ឬ​ព្រៃ ) ពាន​លើ​គ្រោះកាច ប្រទះ​លើ​គ្រោះកាច ។ ពានស្កុន ពាន​លើ​ដំណើរ​ស្កុនការ​; មាន​ពាក្យកាព្យ​បុរាណ​ថា​ កុំ​នៅ​ញ៉ាំង​ឈ្លោះ កុំ​ស្ដាប់​អសុរោះ កុំ​ស្ដាប់​អាស្រូវ កុំ​ដើរ​ពានស្កុន កុំ​ស្កាត់ច្រក​ផ្លូវ កុំ​ធ្វើស្រែ​ស្រូវ នៅ​ផ្លូវ​ដំរី ។ ( សាស្ត្រា​ច្បាប់ រាជនេតិ ជា​ព្រះ​និពន្ធ​នៃ​ព្រះរាជ​សម្ភារ ) ។​

​នាមសព្ទ​

​ឈ្មោះ​ប្រដាប់​មួយ​ប្រភេទ ធ្វើ​ដោយ​លោហជាតិ​ផ្សេងៗ មាន​ស្ពាន់​ជាដើម ឬ​ធ្វើ​ដោយ​រតនវត្ថុ​មាន​ប្រាក់​មាស​ជាដើម ឬក៏​ធ្វើ​ដោយ​វត្ថុ​ឯទៀត​មាន​ឈើ​, ផ្ដៅ​ជាដើម មាន​រាង​មូល​ក្រឡូម មាន​ជើង សម្រាប់​ប្រើការ​ដាក់​ទ្រ​អ្វីៗ​មាន​ស្លា​បារី​ជាដើម​
​ពានស្លា​, ពានបារី​; ហៅថា ជើងពាន ក៏បាន ។​
​ពានព្រះស្រី ( រ​. ស​. ) ពាន​ដាក់​ស្លា​បារី​ថ្វាយ​ព្រះរាជា ។ ខ្សែ​ពាន ខ្សែ​ឬ​ចម្រៀក​ស្បែក សម្រាប់​ទាក់​រហាត់​ឬ​រ៉ក​ឬក៏​គ្រឿងចក្រ​ឲ្យ​វិល ។​

​រ៉​

​កិរិយាសព្ទ​

​អារ​រេះ​សាច់​ឈើ​ផ្គុំ​ភ្ជិត​មុខ​
​រ៉ក្ដារ​, អារ​រ៉​បន្តិចទៀត​ទើប​ផ្គុំ​មុខ​ទៅជិត​ល្អ ។​

នាមសព្ទ​

​ឈ្មោះ​រណារ​តូច ធ្មេញ​ល្អិត​ញឹក សម្រាប់​អារ​រេះ​សាច់​ឈើ​ផ្គុំ​ភ្ជិត​មុខ​
​រណាររ៉ ។​

កិរិយាសព្ទ​

( ស​. រ្ច អ​. ថ​. រ៉ ) រង់​, រង់ចាំ​, បង្អង់​ចាំ​
​រ៉​បន្តិច​សិន ( មិនសូវ​ប្រើ​; តែ​អ្នក​បាត់ដំបង​, សៀមរាប ច្រើន​ប្រើ​ខ្លះ ) ។ ម​. ព​. រ៉ែរ៉ ផង ។​

សម្រក​

(​សំ​-​រ៉ក​)

​កិរិយាសព្ទ​

​ធ្វើ​ឲ្យ​ស្រក​
​ខ្យល់​សម្រក​ទឹក ។​
( ស​. សាំ​រ្ចក អ​. ថ​. –​រ៉ក ) រើ​ឬ​ចង្អោរ​ចេញ ( ម​. ប្រ​. ) ។​

​នាមសព្ទ​

​រដូវ​ទឹក​ស្រក ( កាល​ជា​ខាងចុង​នៃ​រដូវភ្លៀង )
​រដូវ​សម្រក​, ខែ​សម្រក ។​
​ឈ្មោះ​ឈើ​តូច​មួយ​ប្រភេទ ប្រើ​ជា​ថ្នាំ​ដុស​លាប​សាច់​ដែល​ហើម​ឲ្យ​ស្រក​
​ដើម​សម្រក ។​

សិទ្ធិ​

(​សិត​-​ធិ ឬ សិត​)

នាមសព្ទ​

( សំ​. បា​. ) សេចក្ដីសម្រេច​; សេចក្ដីសម្រេច​ផល ឬ​ផល​សម្រេច​, ការសម្រេច​ប្រយោជន៍​; ការ​ដាច់ស្រេច​; ការ​សមប្រកប​, ការ​សម​តាម​បំណង​; សេចក្ដីសុខ​; សេចក្ដីចម្រើន​; សេចក្ដី​ស័ក្ដិសិទ្ធិ​; សេចក្ដី​ខ្លាំងពូកែ​; សេចក្ដី​សម្បូណ៌​; សេចក្ដីសម្រេច​តាម​អំណាចច្បាប់​; អំណាច​, សេចក្ដី​អង់អាច​; មុខ​ការដែល​ត្រូវ​សម្រេច​លើ​ខ្លួន ( ម​. ព​. សិទ្ធ ផង ) ។​បើ​រៀង​ភ្ជាប់​ពី​ខាងដើម​សព្ទ​ដទៃ អ​. ថ​. សិត​-​ធិ​, ដូចជា សិទ្ធិករ ដែល​ធ្វើ​ឲ្យ​សម្រេច​, ដែល​ឲ្យ​សម្រេច​ផលប្រយោជន៍ ។ សិទ្ធិការក (–​រ៉ៈកៈ ឬ –​រ៉ក់​) អ្នកធ្វើ​ឲ្យ​សម្រេចប្រយោជន៍ ( បើ​ស្ត្រី​ជា សិទ្ធិការិកា ) ។ សិទ្ធការ្យ ( –​កា ) ដំណើរ​ធ្វើ​ឲ្យ​សម្រេចប្រយោជន៍ ។ ខ្មែរ​បុរាណ​ប្រើ​ជា​ពាក្យ​ផ្ដើម​ក្នុង​ក្បួនតម្រា​, ជា​ពាក្យ​អធិដ្ឋាន​ប្រសិទ្ធី​សូម​ឲ្យ​សម្រេចប្រយោជន៍​បាន​តាម​ប្រាថ្នា​
​សិទ្ធិការ្យ​អាចារ្យ​ចែង​សម្ដែង​អំពី​ថ្នាំ​រម្ងាប់រោគ​ផ្សេងៗ ដូច​មាន​សេចក្ដី​តទៅ​នេះ​…​។​
​សិទ្ធិក្សេត្រ ឬ –​ភូមិ ទី​កើ​តនៃ​សេចក្ដីសុខ​សេចក្ដីចម្រើន ។ សិទ្ធិគុណ គុណ​ដែល​នាំ​ឲ្យ​សម្រេចប្រយោជន៍ ។ សិទ្ធិជ័យ ជម្នះ​ដាច់ស្រេច ។ សិទ្ធិជោគ ឫក្សពារ​ពេលា​ល្អ​ដែល​អាច​ញ៉ាំង​ប្រយោជន៍​ឲ្យ​សម្រេច​តាម​បំណង ។ សិទ្ធិតេជ ឬ –​តេជះ តេជះ​នៃ​សិទ្ធិ ។ សិទ្ធិទស្សី អ្នក​ដែល​ប្រមើល​ឃើញ​សេចក្ដីចម្រើន​ទៅខាង​មុខ ( បើ​ស្ត្រី​ជា សិទ្ធិទស្សិនី ) ។ សិទ្ធិពល កម្លាំង​នៃ​សេចក្ដី​អង់អាច ។ សិទ្ធិមគ្គ ឬ –​មាគ៌ា ផ្លូវ​នៃ​សេចក្ដីចម្រើន ។ សិទ្ធិមន្ដ ឬ​– មន្ដ្រ មន្ដ​ស័ក្ដិសិទ្ធិ ( ប្រើ​ជា សិទ្ធមន្ដ ឬ – មន្ដ្រ ក៏បាន ) ។ សិទ្ធិយោគ ការប្រើ​គ្រឿង​ស័ក្ដិសិទ្ធិ ។ សិទ្ធិស័ក្ដិ អំណាច​នៃ​ការសម្រេច​ប្រយោជន៍ ។ សិទ្ធិសួស្ដិ៍ ( –​សួស ) សិទ្ធិ​និង​សួស្ដី​; សួស្ដី​នៃ​សិទ្ធិ ។ បុរាណ​ប្រើពាក្យ​នេះ​ជាការ​ផ្ដើម​នៃ​មន្ដអាគម​, ដូចជា​អាគម​ស្ដោះផ្លុំ​រម្ងាប់​ពិសពស់​ថា ឩម​សិទ្ធិសួស្ដិ៍ កុំ​ឲ្យ​ជ្រួស​ជ្រលួស​ទៅរក​ការ​ឃ្វាង សុំ​ឲ្យ​ប្រកបដោយ​ការ​រាងចាល​ចាញ់ អញ​ស្ដោះផ្លុំ​ទៅ​ឲ្យ​ត្រូវ​លើ​អាសិរពិស ទ្រើស​ទ្រឹស្តិ​កំណាច​ចង្រៃ ឲ្យ​ចាញ់​តេជដៃ​នៃ​អញ​ឯង ឲ្យ​ប្រស្ដែង​បាក់បបខ្លបខ្លាច​អំណាច​មន្ដ​គាថា​ចេស្ដា​ស័ក្ដិសិទ្ធិ ដូច​ទឹកអម្រឹត​ត្រជាក់ត្រជំ ឲ្យ​ពិស​ចង្រៃ​ឯង​រលាយ​រសាយ​ខ្ចាយ​បាត់​សូន្យ​ទៅ​ឥឡូវនេះ​ហោង​…​។ សិទ្ធី​ស្វរៈ ( សំ​. សិទ្ធី​ឝ្វ​រ < សិទ្ធិ + ឦ​ឝ្វ​រ ) អ្នក​ដែល​ជាធំ​ក្នុងការ​ធ្វើ​ឲ្យ​សម្រេចប្រយោជន៍​; សិវៈ ( ព្រះ​ឥសូរ ) ។ ល ។​

​អង្ស​

(​អង់​-​សៈ​)

​នាមសព្ទ​

( សំ​. បា​. អំ​ស ) ស្មា ។ ខ្មែរ​ច្រើន​ប្រើ​ជា អង្សា​; ( រ​. ស​. ) : ព្រះ​អង្សា ស្មា​ក្សត្រិយ៍ ។ អង្សកូដ ចង្កួយស្មា ( រ​. ស​. ) : ព្រះ​អង្សកូដ ។ អង្សភណ្ឌ គ្រឿង​លី​, រែក​, ពុន​, សែង ( ហៅ អង្សិកភណ្ឌ ក៏បាន ) ។ អង្សភារៈ ទម្ងន់​ដែល​ត្រូវ​នាំទៅ​មក​ដោយ​ស្មា គឺ​អ្វីៗ​ដែលមាន​ទម្ងន់​ត្រូវ​លី​, រែក​, ពុន​, សែង ។ អង្សហារ ការនាំ​អ្វីៗ​ទៅមក​ដោយ​ស្មា ។ អង្សហារក ( —​រ៉ក់ ) ឬ —​ហារី អ្នកធ្វើការ​ចិញ្ចឹមជីវិត​ដោយ​ការ​លី​ឬ​រែក​, ពុន​, សែង ។ ( បើ​ស្ត្រី​ជា អង្សហារិកា ឬ —​ហារិនី ) ។ ល ។​