ប្រែ​សម្រួល : កញ្ញា​ដា​លី​ស (​ដេល្លី​ម៉េល​) ៖ បណ្តា​ប្រទេស​កោះ​ប៉ាស៊ីហ្វិក​ដែល​រង​ការគំរាមកំហែង​ដោយ​អាកាសធាតុ​បាន​អំពាវនាវ​កាលពី​ថ្ងៃ​ចន្ទ​ទី​១៨​កក្កដា​ឱ្យ​តុលាការ​យុត្តិធម៌​អន្តរជាតិ (ICJ)​សម្រេច​​លើ​កាតព្វកិច្ច​ផ្លូវ​ច្បាប់​របស់​ប្រទេស​នានា​ដើម្បី​បញ្ឈប់​បម្រែបម្រួល​អាកាសធាតុ ជា​វិធានការ​មួយ​ដែល​ត្រូវបាន​បង្កើតឡើង​ដើម្បី​ដាក់​សម្ពាធ​លើ​ប្រទេស​ដែល​បំពុលបរិយាកាស​។​

​នៅក្នុង​សេចក្តីថ្លែងការណ៍​មួយ​ដែល​បាន​ចេញផ្សាយ​បន្ទាប់ពី​កិច្ចប្រជុំ​កំពូល​នៅ​ប្រទេស​ហ្វី​ជី​កាលពី​សប្តាហ៍​មុន មេដឹកនាំ​នៃ​បណ្តា​ប្រទេស​ប៉ាស៊ីហ្វិក​បាន​ចេញ​ការអំពាវនាវ​រួមគ្នា​មួយ​ឱ្យ​តុលាការ​ដែល​​មាន​មូលដ្ឋាន​នៅ​ទីក្រុង​ឡាអេ​ធ្វើ​កាតព្វកិច្ច​ច្បាស់លាស់​របស់​រដ្ឋ​នានា “​ដើម្បី​ការពារ​សិទ្ធិ​របស់​មនុស្ស​ជំនាន់​បច្ចុប្បន្ន​និង​អនាគត​ប្រឆាំងនឹង​ផលប៉ះពាល់​អវិជ្ជមាន​នៃ​ការប្រែប្រួល​អាកាសធាតុ​”​។​

​ប្រជុំ​កោះ ដែល​ភាគច្រើន​ទាបៗ​និង​ទទួល​រង​ការប៉ះទង្គិច​រួច​ហើយ​ដោយ​ការប្រែប្រួល​អាកាសធាតុ សង្ឃឹមថា ចំណាត់ការ​នេះ​នឹង​បង្ហាញ​កម្រិត​គ្រោះថ្នាក់​ផ្នែក​ច្បាប់​សម្រាប់​ប្រទេស​ដែល​បញ្ចេញ​កាបូន​ខ្ពស់ និង ជំរុញ​ឱ្យ​ពួកគេ​ធ្វើ​សកម្មភាព​។​

​ក្រុម​មេដឹកនាំ​ក៏​បាន​ប្រកាស​ដែរ​ថា តំបន់​នេះ​កំពុង​ស្ថិត​ក្នុង​ភាពអាសន្ន​ខាង​អាកាសធាតុ ដែល​បង្ក​ការគំរាមកំហែង​ដល់ “​អត្ថិភាព​”​របស់​ពួកគេ​។​

​ផែនការ​នេះ​នឹង​ត្រូវការ​ការគាំទ្រ​ពី​ភាគច្រើន​នៅ​ឯ​មហាសន្និបាត​អង្គការសហប្រជាជាតិ​ក្នុង​ខែកញ្ញា ដើម្បី​ដាក់ជូន​ទៅ​កាន់​តុលាការ ICJ ។​

​គំនិត​ផ្តួចផ្តើម​នេះ​បាន​ចាប់ផ្តើម​នៅក្នុង​ថ្នាក់រៀន​មួយ​នៅ​សាកលវិទ្យាល័យ​សៅ​ប៉ាស៊ីហ្វិក (South Pacific) ក្នុង​ឆ្នាំ ២០១៩​។ និស្សិត​ច្បាប់​ប្រហែល ២៧​នាក់​បាន​សរសេរ​ទៅ​កាន់​មេដឹកនាំ​​ប៉ាស៊ីហ្វិក​សុំឱ្យ​ពួកគេ​ធ្វើ​យុទ្ធនាការ​នេះ ហើយ​កោះ​វ៉ា​នូ​អា​ទូ​បាន​ឆ្លើយតប​នឹង​ការអំពាវនាវ​នេះ​។​

​និស្សិត​សាកលវិទ្យាល័យ​ហ្វី​ជី ឈ្មោះ វី​សាល ប្រាសាដ (Vishal Prasad) អាយុ ២៦ ឆ្នាំ​គឺ​ស្ថិតក្នុង​ចំណោម​និស្សិត​ដែល​ពាក់ព័ន្ធ​។​

​ប្រាសាដ​បាន​ប្រាប់​ទីភ្នាក់ងារ​សារព័ត៌មាន AFP ក្នុងអំឡុងពេល​កិច្ចប្រជុំ​កំពូល​នៅ​ទីក្រុង​ស៊ូ​វ៉ា (Suva)​កាលពី​សប្តាហ៍​មុន​ថា សូម្បី “​មតិយោបល់​ប្រឹក្សា​”​ដែល​មិន​ជាប់​កាតព្វកិច្ច​ពី​តុលាការ​​យុត្តិធម៌​អន្តរជាតិ ក៏​នឹង​មាន “​ឥទ្ធិពល​យ៉ាង​ទូលំទូលាយ​” ផងដែរ​។​

​លោក​ប្រាសាដ​បាន​និយាយថា លោក​សង្ឃឹមថា ការ​លូក​ដៃ​របស់​តុលាការ​នឹង​ក្លាយ​ជា​ការ​ដាស់តឿន​ដល់​អ្នក​បំពុលបរិយាកាស​។​

​លោក​បាន​បន្តថា សម្រាប់​មនុស្ស​វ័យក្មេង​នៅ​ប៉ាស៊ីហ្វិក “​ការគំរាមកំហែង​លើ​អត្ថិភាព​” ពី​ការប្រែប្រួល​អាកាសធាតុ “​គឺ​គួរឱ្យខ្លាច​ណាស់​”៕

​លោក សាយ​ម៉ុន កូហ្វេ រដ្ឋមន្ត្រីការបរទេស​ទូ​វ៉ា​លូ និយាយថា លោក​ចង់​ឃើញ​គេ​គាំទ្រ​យុទ្ធនាការ​របស់​ប្រទេស​វ៉ា​នូ​អា​ទូ