​ប្រែ​សម្រួលៈ​បំណង​(​ដេល្លី​ម៉េល​)៖ ការផ្ទុះ​ជំងឺ​អុត​ស្វា​កាន់តែ​រាលដាល​នៅ​ជាង​៧០​ប្រទេស​ជា​ស្ថានភាព​«​ពិសេស​មិន​ធម្មតា​»​មួយ​ដែល​ត្រូវបាន​ចាត់ទុក​ថា​ជា​«​ស្ថានភាព​គ្រាអាសន្ន​សកល​»​មួយ នេះ​បើ​តាម​​ការប្រកាស​របស់​ប្រធាន​អង្គការ​សុខភាព​ពិភពលោក​(WHO)​កាលពី​ថ្ងៃ​សៅរ៍ ។​វា​ជា​ការប្រកាស​មួយ​ដែល​នឹង​ជំរុញ​ការវិនិយោគ​បន្ថែម​នៅក្នុង​ការព្យាបាល​ជំងឺ​ដ៏​កម្រ​នេះ និង​ក៏ជួយបង្កើន​កិច្ច​ខិតខំ​បង្កើត​​វ៉ាក់សាំង​ការពារ​។​

​អគ្គនាយក​WHO​លោកតេ​ដ្រូ​ស អាត​ហាណូម ហ្គេ​ប្រេ​យេស៊ូ​ស និយាយ​ក្នុង​សន្និសីទកាសែត​មួយនៅ​ក្រុង​ព្រុច​សែ​ល កាលពី​ខែ​កុម្ភៈ ឆ្នាំ​២០២២

​ស្ថានភាព​គ្រាអាសន្ន​សកល​មួយ​ជា​ការ​ព្រមាន​កំរិតខ្ពស់​បំផុត​របស់​អង្គការ​សុខភាព​ពិភពលោក តែ​វា​មិន​មាន​ន័យ​ថា​ជំងឺ​ណា​មួយ​ស្ថិតក្នុង​ស្ថានភាព​នេះ​ចម្លង​ឬ​សម្លាប់​មនុស្ស​យ៉ាង​ពិសេស​នោះទេ​។វា​ស្រដៀង​​គ្នា​នឹង​ការប្រកាស​ស្ថានភាព​គ្រាអាសន្ន​នៃ​ជំងឺ​ហ្ស៊ី​កា​(Zika)​នៅ​ឆ្នាំ​២០១៦​នៅ​អាម៉េរិក​ឡាទីន កិច្ចខិតខំ​ជា​បន្ត​ក្នុង​ការប្រយុទ្ធប្រឆាំង​នឹង​ជំងឺ​ស្វិតដៃជើង​(​ប៉ូ​លី​យ៉ូ​) ជំងឺ​កូវី​ដ​១៩​និង​ការផ្ទុះ​ជំងឺអេបូ​ឡានៅ​​អាហ្វ្រិក​ខាងលិច​កាលពី​ឆ្នាំ​២០១៤​ផងដែរ ។​

​អគ្គនាយក​WHO​លោកតេ​ដ្រូ​ស អាត​ហាណូម ហ្គេ​ប្រេ​យេស៊ូ​ស​(Tedros Adhanom Ghebreyesus)​បាន​សំរេច​ប្រកាស​ជំងឺ​អុត​ស្វាជា​ស្ថានភាព​គ្រាអាសន្ន​សកលមួយ ទោះជា​ខ្វះ​ការមូល​មតិ​គ្នា​មួយ​​ក្នុងចំណោម​អ្នកជំនាញការ​នៅ​គណៈកម្មាធិការ​ស្ថានភាព​គ្រាអាសន្ន​របស់​ទីភ្នាក់ងារ​នេះ​ក្តី​។​

​វា​ជា​លើកដំបូង​ដែល​ប្រធានា​ទីភ្នាក់ងារ​សុខភា​ពមួយ​នេះ​ធ្វើការ​សំរេចចិត្ត​ជា​ឯ​តោ​ភាគី​ដូច្នេះ​ដោយ​គ្មាន​ការយល់ព្រម​ទូទៅ​ពី​អ្នកជំនាញការ​។​

​លោកតេ​ដ្រូ​ស​បាន​និយាយថា «​យើង​មាន​ការផ្ទុះ​ជំងឺ​មួយ​ដែល​ឆ្លង​រាលដាល​នៅ​ជុំវិញ​ពិភពលោក​យ៉ាង​លឿន​តាមរយៈ​ការចម្លង​ម៉ូត​ថ្មីៗ ដែល​យើង​យល់ដឹង​តិចតួចនៅឡើយ​។​ខ្ញុំ​ដឹង​ថា​វា​មិន​ជា​ដំណើរការ​ងាយស្រួល​​មួ​យ​និង​មានទស្សនៈ​ខ្វែងគ្នា​»​។​

​នាយក​ស្ថានភាព​គ្រាអាសន្ន​របស់​WHO លោក​បណ្ឌិត មី​សែ​ល រ៉ា​យ​អឹន​(Michael Ryan)​បាន​និយាយថា​លោក​អគ្គនាយក​បានប្រកាស​ចាត់ទុក​ជំងឺ​អុត​ស្វា​ជា​ស្ថានភាព​គ្រាអាសន្ន​សកល​មួយ​ដើម្បី​ធា​​នា​ថា​ពិភពលោក​យកចិត្តទុកដាក់​ការផ្ទុះ​ជំងឺ​នេះ​ដោយ​ហ្មត់ចត់​។​

​សូមបញ្ជាក់​ថា ទោះជា​អ៊ុត​ស្វា​នេះ​មាន​វត្តមាន​រាប់​ទសវត្សរ៍​មក​ហើយ​នៅ​ផ្នែក​ខ្លះ​នៃ​ទ្វីបអាហ្វ្រិក​ខាងលិច​និង​កណ្តាល ក៏គេ​មិន​ដែល​ឮថា​វា​ផ្ទុះ​នៅ​ផ្នែក​ផ្សេង​ទៀត​នៃ​ពិភពលោក​ហួស​ពី​អាហ្វ្រិក ឬ​ចម្លង​ទូទៅ​​ក្នុងចំណោម​មនុស្ស​ទេរហូតដល់​ខែ​ឧសភា​ឆ្នាំនេះ ពេល​ដែល​អាជ្ញាធរ​រកឃើញ​អ្នក​កើត​ជំងឺ​នេះ​រាប់​សិប​នាក់​នៅ​អឺរ៉ុប អាម៉េរិក​ខាងជើង​និង​កន្លែង​ដទៃទៀត​។​

​កាលពី​ខែ​មុន គណៈកម្មាធិការ​អ្នក​ជំនាញការ​របស់​WHO​បាន​និយាយថា ការផ្ទុះ​ជំងឺ​អុត​ស្វា​មិនទាន់​ដល់​កំរិត​ប្រកាសថា​ជា​ស្ថានភាព​គ្រាអាសន្ន​អន្តរជាតិ​មួយ​ទេ តែ​គណៈកម្មាធិការ​នេះ​បាន​ជួបប្រជុំ​ម្តង​​ទៀត​នេះ​សប្តាហ៍​នេះ​ដើម្បី​វាយ​តំលៃ​ស្ថានការណ៍​ជាថ្មី​។​

​យោង​តាម​មជ្ឈមណ្ឌល​គ្រប់គ្រង​និង​បង្ការ​ជំងឺ​អាម៉េរិក មាន​អ្នក​កើត​អុត​ស្វា​ជាង​១៦.០០០​នាក់​នៅ​ជាង​៧៤​ប្រទេស​ចាប់តាំងពី​ខែ​ឧសភា​មក តែ​អ្នកស្លាប់​ដោយ​ជំងឺ​នេះ​មាន​នៅ​តែ​អា​ហ្វិក​ប៉ុណ្ណោះ​។​អ្នក​​ជំនាញ​ការកំពូល​នៅ​WHO​លោក​បណ្ឌិត រ៉ូ​សាមុនដ៍ ឡេវី​ស​(Rosamund Lewis)​បាន​និយាយថា អ្នក​ឆ្លង​ជំងឺ​នេះ​៩៩​ភាគរយ​នៅក្រៅ​អាហ្វ្រិក​ជា​បុរស​និង​ថា​៩៨​ភាគរយ​ជា​បុរស​ស្រឡាញ់​ភេទ​ដូចគ្នា​។​ពួក​​អ្នកជំនាញ​ការសង្ស័យ​ថា ការផ្ទុះ​អុត​ស្វា​នៅ​អឺរ៉ុប​និង​អាម៉េរិក​ខាងជើង​ឆ្លង​រាលដាល​តាម​ការ​រួមភេទ​ចេញ​ពី​ពិធី​ស៊ីផឹក​រាំច្រៀង​សប្បាយចំនួន​ពីរ​នៅ​បែ​ល​ហ្ស៊ិ​ច​និង​អេ​ស្ប៉ា​ញ​៕

​អាម៉េរិក​ដែល​បារម្ភ​ខ្លាចក្រែង​ជំងឺ​នេះ​ក្លាយ​ជា​កាមរោគ​ថ្មី បាន​រាយ​បាន​រកឃើញ​អ្នក​កើត​អុត​ស្វា​ជាង​២.៨០០​នាក់ និង​បាន​បញ្ជូន​វ៉ាក់សាំង​ជាង​៣៧០.០០០​ដូស​ទៅកាន់ប​ណ្តា​រដ្ឋ​ដែល​បាន​រាយការណ៍​​អំពី​ការរកឃើញ​អ្នក​កើត​អុត​ស្វា​