​ប្រែ​សម្រួល : កញ្ញា​ដា​លី​ស (​ដេល្លី​ម៉េល​) ៖​ក្រុមប្រឹក្សាសន្តិសុខ​អង្គការសហប្រជាជាតិ​កាលពី​ថ្ងៃ​អង្គារ​ទី​២៧​ធ្នូ​បាន​អំពាវនាវ​ដល់​ពួក​តា​លី​បង់​ឱ្យ​ដក​ចេញ​គោលនយោបាយ​ដែល​ផ្តោត​លើ​ស្ត្រី​និង​ក្មេង​ស្រី​​នៅក្នុង​ប្រទេស​អា​ហ្វ​ហ្គានី​ស្ថាន ដោយ​ចេញ​ការព្រមាន​ចំពោះ “​ការរេចរឹល​ខ្លាំង​ឡើង​នៃ​សិទិ្ធមនុស្ស​” នៅក្នុង​ប្រទេស​នេះ​។​

​នៅក្នុង​ការវាយប្រហារ​ចុងក្រោយ​បំផុត​ចំពោះ​សិទ្ធិ​ស្ត្រី​នៅក្នុង​ប្រទេស​អា​ហ្វ​ហ្គានី​ស្ថាន ចាប់តាំងពី​ក្រុម​តា​លី​បង់​បាន​ដណ្តើម​អំណាច​មក​វិញ​កាលពី​ឆ្នាំ​មុន​នោះ​កាលពី​ថ្ងៃ​សៅរ៍​មេដឹកនាំ​អ៊ីស្លាម​និយម​​រឹងរូស​បាន​ហាមឃាត់​ស្ត្រី​មិន​ឱ្យ​ធ្វើការ​នៅក្នុង​អង្គការ​មិនមែន​រដ្ឋាភិបាល ដែល​បង្ក​ឱ្យមាន​ការតវ៉ា​ជា​អន្តរជាតិ​។​

​ពួក​តា​លី​បង់​បាន​ផ្អាក​ការសិក្សា​នៅ​សាកលវិទ្យាល័យ​សម្រាប់​ស្ត្រី​និង​សាលា​មធ្យមសិក្សា​សម្រាប់​ក្មេងស្រី​រួចហើយ​។​

​ក្រុមប្រឹក្សាសន្តិសុខ​អ​.​ស​.​ប ដែល​មាន​សមាជិក​ចំនួន​១៥ ប្រទេស​បាន​និយាយ​នៅក្នុង​សេចក្តីថ្លែងការណ៍​មួយ​ថា ខ្លួន​មាន “​ការព្រួយបារម្ភ​យ៉ាងខ្លាំង​”​ចំពោះ​ការ​រឹតបន្តឹង​កាន់តែខ្លាំង​ឡើង​លើ​ការ​​អប់រំ​របស់​ស្ត្រី ដោយ​អំពាវនាវ​ឱ្យមាន​ការចូលរួម​ពេញលេញ ស្មើភាព និង​មាន​អត្ថន័យ​របស់​ស្ត្រី និង​ក្មេង​ស្រី​នៅក្នុង​ប្រទេស​អា​ហ្វ​ហ្គានី​ស្ថាន​។​

​ក្រុមប្រឹក្សា​បាន​ជំរុញ​ឱ្យ​ពួក​តា​លី​បង់ “​បើក​សាលារៀន​ឡើងវិញ ហើយ​លុបបំបាត់ចោល​ភ្លាមៗ​នូវ​គោលនយោបាយ​និង​ការអនុវត្ត​ទាំងនេះ​ដែល​តំណាងឱ្យ​ការបំផ្លាញ​កាន់តែខ្លាំង​ឡើង​សម្រាប់​ការ​គោរ​​ព​សិទ្ធិមនុស្ស​និង​សេរីភាព​ជា​មូលដ្ឋាន​”​។​

​នៅក្នុង​សេចក្តីថ្លែងការណ៍​របស់​ខ្លួន​ក្រុមប្រឹក្សា​ក៏បាន​ថ្កោលទោស​ចំពោះ​ការ​ហាមប្រាម​ស្ត្រី​ធ្វើការ​ឱ្យ​អង្គការក្រៅរដ្ឋាភិបាល​ផងដែរ​ដោយ​បន្ថែម​ការព្រមាន​អំពី​ផល​ប៉ះពាល់​យ៉ាង​ធ្ងន់ធ្ងរ​លើ​ប្រតិបត្តិការ​​ជំនួយ​នៅក្នុង​ប្រទេស ដែល​មនុស្ស​រាប់លាន​នាក់​ពឹងផ្អែក​លើ​វា​។​

​ក្រុមប្រឹក្សា​បាន​និយាយថា “​ការ​រឹតបន្តឹង​ទាំងនេះ​គឺ​ផ្ទុយ​នឹង​ការប្តេជ្ញា​ចិត្ត​ដែល​ធ្វើឡើង​ដោយ​ពួក​តា​លី​បង់​ចំពោះ​ប្រជាជន​អា​ហ្វ​ហ្គានី​ស្ថាន ក៏ដូចជា​ការរំពឹងទុក​របស់​សហគមន៍​អន្តរជាតិ​”​។​

​អគ្គលេខាធិការ​អ​.​ស​.​ប លោក អង់​តូ​នីញ៉ូ គូថេ​រ៉េស បាន​បន្ទរ​តាម​សារ​របស់​ក្រុមប្រឹក្សាសន្តិសុខ ដោយ​ហៅ​ការ​រឹតបន្តឹង​ចុងក្រោយ​បំផុត​លើ​ស្ត្រី​និង​កុមារី​ថា “​ការរំលោភ​សិទ្ធិមនុស្ស ដែល​មិន​សម​ហេតុផល​” ដែល “​ត្រូវតែ​លុបចោល​វិញ​”​។​

​សហគមន៍​អន្តរជាតិ​បានធ្វើឱ្យ​ការគោរព​សិទ្ធិ​ស្ត្រី​ក្លាយជា​ចំណុច​សំខាន់បំផុត​ក្នុង​ការចរចា​ជាមួយ​រដ្ឋាភិបាល​តា​លី​បង់​សម្រាប់​ការទទួលស្គាល់​របស់ខ្លួន និង​ការស្ដារ​ឡើង​វិញ​នូវ​ជំនួយ​។​

​កាលពី​ព្រឹក​ថ្ងៃ​អង្គារ ប្រធាន​សិទ្ធិមនុស្ស​របស់​អ​.​ស​.​ប​បាន​ព្រមាន​ពី​ផលវិបាក​ដ៏​គួរឱ្យខ្លាច ដែល​គោលនយោបាយ​បែប​នេះ​នឹង​នាំមក​។​

​លោក វ៉ុល​កឺ ធឺ​ក (Volker Turk) ឧត្តម​ស្នងការអ​.​ស​.​ប​ទទួលបន្ទុក​សិទ្ធិមនុស្ស បាន​និយាយ​នៅក្នុង​សេចក្តីថ្លែងការណ៍​មួយ​ថា “​គ្មាន​ប្រទេស​ណា​អាច​អភិវឌ្ឍ​និង​រស់រាន​ខាង​សង្គម​និង​សេដ្ឋកិច្ច​ដោយ​ការដក​ប្រជាជន​ពាក់កណ្តាល​របស់ខ្លួន​ចេញ​នោះ​ឡើយ​”​។​

“​ការ​រឹតបន្តឹង​មិន​អាច​យល់​បាន​ទាំងនេះ ដែល​បាន​ដាក់​លើ​ស្ត្រី​និង​ក្មេងស្រី នឹង​មិន​ត្រឹមតែ​បង្កើន​ការ​រងទុក្ខវេទនា​របស់​ជនជាតិ​អា​ហ្វ​ហ្គានី​ស្ថានទាំង​អស់​ប៉ុណ្ណោះទេ ប៉ុន្តែ​ខ្ញុំ​បារម្ភ​ថា​នឹង​បង្ក​ហានិភ័យ​ហួស​ពី​ព្រំដែន​របស់​អា​ហ្វ​ហ្គានី​ស្ថានទៀត​ផង​”៕

មេដឹកនាំ​អ៊ីស្លាម​និយម​រឹងរូស​បាន​ហាមឃាត់​ស្ត្រី​មិន​ឱ្យ​ធ្វើការ​នៅ​ក្នុង​អង្គការ​មិនមែន​រដ្ឋាភិបាល​

ស្រ្តីអាហ្វហ្គានីស្ថាន ប្រឆាំងនឹងការបំបិទសេរីភាពរបស់គេពីក្រុមតាលីបង់