​ប្រែ​សម្រួល : កញ្ញា​ដា​លី​ស (​ដេល្លី​ម៉េល​) ៖ មហាសមុទ្រ​ពិភពលោក ដែល​ស្រូប​យក​កម្តៅ​ភាគច្រើន​ដែល​បណ្តាល​មកពី​ការបំពុល​កាបូន​របស់​មនុស្ស​បាន​បន្ត​ឃើញ​សីតុណ្ហភាព​បំបែក​ឯតទគ្គ​ក​ម្មកាល​ពី​ឆ្នាំ​​មុន នេះ​បើ​យោង​តាម​ការស្រាវជ្រាវ​ដែល​បាន​ចេញផ្សាយ​កាលពី​ថ្ងៃ​ពុធ​ទី​១១​មករា​។​

​បម្រែបម្រួល​អាកាសធាតុ​បាន​បង្កើន​សីតុណ្ហភាព​ផ្ទៃ​ផែនដី​នៅ​ទូទាំង​ពិភពលោក ដែលនាំឱ្យ​មាន​អស្ថិរភាព​បរិយាកាស​និង​ពង្រីក​ព្រឹត្តិការណ៍​អាកាសធាតុ​ធ្ងន់ធ្ងរ​ដូចជា​ខ្យល់ព្យុះ​ជាដើម​។​

​មហាសមុទ្រ​ស្រូបយក​ប្រហែល ៩០ ភាគរយ​នៃ​កម្តៅ​លើសពី​ការបំភាយ​ឧស្ម័ន​ផ្ទះ​កញ្ចក់ ដោយ​ជួយ​ការពារ​ផ្ទៃដី​ប៉ុន្តែ​បាន​បង្កើត​រលក​កម្តៅ​សមុទ្រ​ដ៏​ធំ​និង​យូរអង្វែង​ដែល​មាន​ឥទ្ធិពល​បំផ្លិចបំផ្លាញ​ដល់​​ជីវិត​ក្រោម​ទឹក​។​

​ការសិក្សា​ដោយ​អ្នកស្រាវជ្រាវ​នៅក្នុង​ប្រទេស​ចិន សហរដ្ឋ​អាម៉េរិក អ៊ីតាលី និង​នូវែ​លសេ​ឡង់ បាន​និយាយថា ឆ្នាំ​២០២២ គឺជា “​ឆ្នាំ​ក្តៅ​បំផុត​មិន​ធ្លាប់​មាន​នៅក្នុង​មហាសមុទ្រ​ពិភពលោក​”​។​

​មាតិកា​កម្តៅ​នៅក្នុង​មហាសមុទ្រ​បាន​កើន​លើស​ពី​កម្រិត​កាលពី​ឆ្នាំមុន​ប្រហែល ១០ Zetta Joules ដែល​ស្មើនឹង ១០០ ដង​នៃ​ការបង្កើត​អគ្គិសនី​នៅ​ទូទាំង​ពិភពលោក​ក្នុង​ឆ្នាំ ២០២១ នេះ​បើ​យោង​តាម​អ្នកនិពន្ធ​។​

​លោក ម៉ៃ​ឃើ​ល ម៉ាន់ (Michael Mann) សាស្ត្រាចារ្យ​នៅ​សាកលវិទ្យាល័យ​ផេន​ស៊ីល​វ៉ានៀ (Pennsylvania) បាន​និយាយថា​”​មហាសមុទ្រ​កំពុង​ស្រូប​យក​កម្តៅ​ភាគច្រើន​ពី​ការបញ្ចេញ​កាបូ​ន​​របស់​មនុស្ស​”​។​

​លោក​បាន​និយាយថា “​ដរាបណា​យើង​សម្រេច​បាន​ការបំភាយ​កាបូន​សូន្យ កម្តៅ​នឹង​បន្ត​ហើយ​យើង​នឹង​បន្ត​បំបែក​ឯតទគ្គ​កម្ម​មាតិកា​កម្តៅ​ក្នុង​មហាសមុទ្រ​។ ការ​ភ្ញាក់រលឹក​និង​ការយល់ដឹង​កាន់តែ​ប្រសើរ​ឡើង​អំពី​មហាសមុទ្រ​គឺជា​មូលដ្ឋាន​សម្រាប់​សកម្មភាព​ប្រយុទ្ធប្រឆាំង​នឹង​ការប្រែប្រួល​អាកាសធាតុ​”​។​

​ឯតទគ្គ​កម្ម ដែល​បាន​បង្កើតឡើង​នៅ​ចុង​ទសវត្សរ៍​ឆ្នាំ ១៩៥០ បាន​បង្ហាញ​ពី​ការកើនឡើង​សីតុណ្ហភាព​មហាសមុទ្រ​ឥត​ល្ហែ ជាមួយ​នឹង​ការកើនឡើង​ស្ទើរតែ​ឥតឈប់ឈរ​ត្រឡប់​ទៅ​ប្រហែល​ឆ្នាំ ១៩៨៥៕

​មហាសមុទ្រ​ស្រូបយក​ប្រហែល ៩០ ភាគរយ​នៃ​កម្តៅ​លើសពី​ការបំភាយ​ឧស្ម័ន​ផ្ទះ​កញ្ចក់