​ដោយៈ ដកស្រង់​ពី​វចនានុក្រម​សម្តេច​សង្ឃរាជ ជួន ណាត​

ជីងចក់​

នាមសព្ទ​

​ឈ្មោះ​សត្វ​ជើង​៤​តូច​សន្ដាន​តុកកែ​អាស្រ័យ​នៅ​ជញ្ជាំង​, នៅ​ពិតាន​ផ្ទះ​ជាដើម​, យំ​ឮ ចក់ៗ​។​

​ត្រាវ​

​នាមសព្ទ​

​ឈ្មោះ​ប្រទាល​មួយ​ប្រភេទ​សន្ដាន​ក្តាត មាន​ធាង​មាន​មើម​បរិភោគបាន​, ​រមាស់​បរិភោគ​ពុំ​កើត​ក៏មាន​
​ត្រាវ​ជា​ដំណាំ​គួរ​ដាំ​ណាស់ ។​

​ត្រាស់​

​កិរិយាសព្ទ​

​បាន​លុះ​អរហត្តផល កម្ចាត់​នូវ​អាសវក្កិលេស​ចេញ​អស់​ចាក​សន្ដាន បាន​ឡើងជា​ព្រះ​សព្វញ្ញុពុទ្ធ បានដឹង​នូវ​ញេយ្យធម៌​សព្វគ្រប់​
​ព្រះមហា​សត្ត​បាន​ត្រាស់​ជា​ព្រះពុទ្ធ ។​
(​រ​. ស​. ) និយាយ​, ​ថ្លែង​
​ព្រះសម្មាសម្ពុទ្ធ ទ្រង់​ត្រាស់​សំដែង​ព្រះធម៌​ថា​…; ព្រះ​បរម​ក្សត្រាធិរាជ​ទ្រង់​ត្រាស់​ហៅ​ព្រះ​អគ្គមហេសី​… ។​
​ផ្ដាច់​ត្រណម​ជូន​កំណល់គ្រូ​
​ត្រាស់ត្រណម ។​

​ត្វា​

​នាមសព្ទ​

​ឈ្មោះ​សត្វ​ស្លាប​សន្ដាន​សេក មាន​ភាព​ស្រដៀង​នឹង​សេក តែមាន​សម្បុរ​-​ស​
​ករវិក​សត្វ​ត្វា​. . . ( កាព្យ​សរសើរព្រះបាទ ) ។​

​នាមសព្ទ​

​សាច់​ច្រក​ក្នុង​ពោះវៀន​ម្រឹគ ហាលថ្ងៃ​ផ្អាប់​ទុក​
​សាច់​ត្វា ។​

​ញាតិ​

(​ញាត​)

​នាមសព្ទ​

(​បា​.; សំ​. ជ្ញា​តិ ) អ្នក​ដែល​រួម​ខ្សែលោហិត​នឹង​គ្នា​ខាង​មាតា​ឬ​ខាង​បិតា​; ដែល​ហៅថា ញាតិ ៧ សន្ដាន ឬ ញាតិ​៧​ជួរ នោះ តាមន័យ​ក្នុង​គម្ពីរ​ពុទ្ធសាសនា​លោក​ឲ្យ​រាប់​ថ្នាក់​ខាងលើ ៣ ជាន់ គឺ​ថ្នាក់​មាតាបិតា​១, ថ្នាក់​ជីដូន​ជីតា​១, ថ្នាក់​យាយទួត​តា​ទួត ១; ថ្នាក់​ខាងក្រោម​ខ្លួន ៣​ជាន់​ទៀត គឺ​ថ្នាក់​កូន​១, ថ្នាក់​ចៅ​១, ថ្នាក់​ចៅទួត​១ រួម​ជា ៦​ថ្នាក់​, ជា ៧ ថ្នាក់​នឹង​ខ្លួន​យើង​; មនុស្ស​ទាំង​ប៉ុណ្ណេះ​ហៅថា ញាតិ ៧ សន្ដាន ។​
​ញាតិធីតា (—​ធី​ដា​; បា​. ញាតិ​ធី​តុ > ញាតិធីតា​; សំ​. ជ្ញា​តិ​ទុ​ហិ​ត្ឫ ) កូនស្រី​របស់​ញាតិ ។​
​ញាតិបុត្ត ឬ ញាតិ​បុត្រ (––​បុ​ត​; បា​. ញាតិបុត្ត​; សំ ជ្ញា​តិ​បុត្រ ) កូនប្រុស​របស់​ញាតិ ។​
​ញាតិប្រេត ( –– ប្រែ​ត​; បា​. ញាតិ​បេ​ត​, ញាតិ​ប្បេ​ត​; សំ​. ជ្ញា​តិ​ប្រេត ) ប្រេត​ដែលជា​ញាតិ​; ញាតិ​ដែល​ចែក​ឋាន ទៅកាន់​បរលោក​ហើយ​
​ឧទ្ទិស​ចំណែក​បុណ្យ​ជូនទៅ​ញាតិប្រេត ។​
​ញាតិពន្ធ ឬ ញាតិ​ដោយ​ពន្ធ (​ញាត​-​ពន់​; បា​. ញាតិ​+​ពន្ធ ) ជន​ដែល​គេ​រាប់​ថា​ជា​ញាតិ ដោយ​ជាប់ទាក់ទង​គន្លង​គ្នា គឺ​ញាតិ​ដោយសារ ដូច​យ៉ាង ម្ដាយក្មេក​, ឳ​ពុក​ក្មេក​, កូនប្រសា​, មាមីង​ក្មេក​, បងថ្លៃ​, ប្អូនថ្លៃ ( ខាង​ប្ដី ឬ​ខាង​ប្រពន្ធ ) ។ ល ។​
​ញាតិពលី (––​ពៈលី​; បា​. –– ពលី​; សំ​. ជ្ញា​តិ –– ) ពលីការ​ដែល​គេ​ធ្វើ​ដល់​ញាតិ​, ការសង្គ្រោះ​ញាតិ ( ម​. ព​. ពលី​, ពលីការ ផង ) ។​
​ញាតិភេទ ឬ ញាតិសម្ភេទ (––​ភេត ឬ ––​សំភេត ) ការបែកបាក់​នៃ​ញាតិ​, ដំណើរ​បែកខ្ញែក​ចាក​ញាតិ ។​
​ញាតិវង្ស (––​វង់​) តំណ​នៃ​ញាតិ​, ពួក​ញាតិ ( ប្រើ​ជា ញាតិវង្សា​, ញាតិពង្ស​, ញាតិពង្សា ក៏មាន ) ។​
​ញាតិវង្សានុវង្ស (––​វង់​-​សា​-​នុ​-​វង់​) តំណ​នៃ​ញាតិ​ដែលជា​ប់ត​វង្ស​ត្រកូល​គ្នា​ជា​លំដាប់លំដោយ​មក ។​
​ញាតិវិវាទ (––​វិវាត​) សេចក្ដី​ទាស់ទែង​នៃ​ញាតិ​, ជម្លោះ​នៃ​ពួក​ញាតិ ។​ពាក្យផ្ទុយ ញាតិសាមគ្គី ។​
​ញាតិសង្គហៈ ឬ ញាតិសង្គ្រោះ (––​សង់គៈហៈ ឬ​––​សង់​គ្រោះ ) ការ​ទំនុកបម្រុង​ដល់​ញាតិ​, ការជួយ​ដោះ​ទុក្ខ​ធុរៈ​ញាតិ ។​
​តាមន័យ​ក្នុង​ច្បាប់ក្រម​រដ្ឋប្បវេណី​ខ្មែរ​ឲ្យ​រាប់​ដូច្នេះ​ថា អ្នក​ដែល​កើតចេញ​មកពី​គោត្រ​តែមួយ ហៅថា ញាតិ​; មាន ២ ពួក គឺ ញាតិ​ជួរ​ខ្សែផ្ទាល់ មួយ​ពួក​, សាខា​ញាតិ មួយ​ពួក​; ញាតិ​ជួរ​ខ្សែផ្ទាល់​នោះ គឺ​អ្នក​ដែល​កើត​ត​គ្នា​ពី ១ ទៅ ១ តាម​លំដាប់​គឺ​ឳ​ពុក​, កូន​, ចៅ​, ចៅទួត ។ ល ។​
​ញាតិសន្ដាន (​ញាត​-​សណ្ដាន​; បា​. ញាតិ​+​សន្ដាន​; សំ​. ជ្ញា​តិ​+ សន្ដាន ) តំណ​ឬ​វង្ស​នៃ​ញាតិ​, ត្រកូល​ដែលជា​ប់​ជា​ញាតិ ( ម​. ព​. ញាតិ និង សន្ដាន ផង ) ។​
​ញាតិសាមគ្គី (​ញា​-​តិ​សា​មុ័​ក​-​គី ) សេចក្ដី​ព្រមព្រៀង​របស់​ញាតិ ។ ពាក្យផ្ទុយ ញាតិវិវាទ ។​
​ញាតិសាលោហិត (​ញា​-​តិ​––​ឬ​ញាត​សា​-​លោហិត​; បា​.; សំ​. ជ្ញា​តិ​+ ស្វ​លោហិត ) ញាតិ​ដែល​ជាប់​ខ្សែលោហិត​ជាមួយគ្នា​. . . ( ម​. ព​. សាលោហិត ផង ) ។​
​រហូតដល់​ជាន់​ទី​៧, ញាតិ​ជួរ​នេះ​តាមតែ​ថ្នាក់​ណា​នឹង​ថ្នាក់​ណាក៏ដោយ ច្បាប់​ហាម​មិន​ឲ្យ​យកគ្នា​ជា​ប្ដី​ប្រពន្ធ​ឡើយ​; ឯ​សាខា​ញាតិ​នោះ គឺ​អ្នក​ដែល​កើតចេញពី​គោត្រ​ជាមួយគ្នា​ដែរ តែ​បែក​ទៅជា​មែក​ដទៃ ដូច​យ៉ាង បងប្អូន​បង្កើត​, មាមីង​និង​ក្មួយ​, បងប្អូន​ជីដូនមួយ ជីទួតមួយ​ចុះ​រៀង​ទៅ​; ញាតិ​ទាំងពីរ​ខាង​នេះ ច្បាប់​អនុញ្ញាត​ឲ្យ​យកគ្នា​ជា​ប្ដី​ប្រពន្ធ​បាន ពី​ត្រឹម​ថ្នាក់​ទី ៤ គឺ​ពី​ត្រឹម​បងប្អូន​ជីដូនមួយ​ចុះ​រៀង​ទៅ ។​
​សព្ទ​នេះ បើ​រៀង​ភ្ជាប់​ពី​ខាងដើម​សព្ទ​ដទៃទៀត អ​.​ថ​. ញា​-​តិ ដូចជា ញាតិកម្ម​( ––​ក័​ម​; បា​.; សំ​. ជ្ញា​តិក​ម៌​ន៑ ) កិច្ចការ​, មុខការ​របស់​ញាតិ ។​
​ញាតិកិច្ច (––​កិ​ច ; បា​.; សំ​. ជា្ញ​តិ​ក្ឬ​ត្យ ) ការ​រវល់​របស់​ញាតិ ។​
​ញាតិគារវៈ (––​គារៈវៈ​; បា​. ញាតិគារវ​; សំ​. ជ្ញា​តិ​គៅ​រ​វ ) សេចក្ដី​គោរព​ចំពោះ​ញាតិ គឺ​សេចក្ដី​យកចិត្តទុកដាក់ គួរសម​, ឱនលំទោន​, កោតខ្លាច​ញាតិ​តាម​ជាន់ តាម​ថ្នាក់ ។​
​ញាតិ​ដោយសារ (​ញាត​ដោយសា​) ម​. ព​. ញាតិពន្ធ ឬ ញាតិ​ដោយ​ពន្ធ ។​
​ញាតិទាយាទ ( ញា​-​តិ​-​ទាយាត ) ទ្រព្យសម្បាច់​របស់​ញាតិ​; អ្នក​ដែល​ត្រូវ​ទទួល​ទ្រព្យសម្បាច់​របស់​ញាតិ​; កូនប្រុស​ស្រី​របស់​ញាតិ ។​
​ញាតិធម៌ (​ញា​-​តិ​–– ) ធម៌​របស់​ញាតិ​; សេចក្ដី​សង្គ្រោះ​ដល់​ញាតិ​
​អ្នក​ដែល​បានធ្វើ​បុណ្យ​ឧទ្ទិស​ផល ជូន​ដល់​បុព្វបុរស​ទាំងឡាយ​ឈ្មោះថា​បាន​បំពេញ​ញាតិធម៌​ដ៏​សមគួរ​ហើយ ។​